Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu wniosku A s.c. – A.P., A.P. określił środowiskowe uwarunkowania dotyczące przedsięwzięcia polegającego na handlu materiałami budowlanymi oraz skupie złomu stalowego i kolorowego na działce nr [...] obręb L. w B. przy ul. [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazał m.in. art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 84 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199 poz. 1227, zwanej dalej ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku) oraz § 3 ust. 1 pkt 74 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257 poz. 2573 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 9 listopada 2004 r.).
W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający powołał się m.in. na opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] o braku obowiązku sporządzenia dla projektowanej inwestycji raportu jej oddziaływania na środowisko oraz postanowienie Prezydenta B. z dnia [...] którym nie stwierdził on potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Stwierdził też, że inwestycja nie wpłynie negatywnie na środowisko gruntowo-wodne, nie będzie związana z emisją substancji do powietrza, nie wpłynie na klimat akustyczny, nie dotyczy terenów wymagających szczególnej ochrony, jej zasięg nie będzie wykraczał poza granicę działki inwestorów i ogólnie inwestycja nie spowoduje zagrożenia dla środowiska.
W piśmie z dnia [...] E. i W. małżonkowie L. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Prezydenta B. z dnia [...] o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzasadniając to żądanie podnieśli, iż decyzja ta została wydana w postępowaniu o którym nie byli powiadomieni jako strony i w którym nie brali udziału. O wydaniu tej decyzji dowiedzieli się po zawiadomieniu ich jako stron postępowania w sprawie o ustalenie dla spornej inwestycji warunków zabudowy. Przymiot stron postępowania powinien im przysługiwać również we wcześniejszym postępowaniu, a to w sytuacji gdy ich zabudowana działka położona jest [...] m od działki inwestorów na której już od [...] do [...] prowadzony był skup złomu oraz sprzedaż materiałów budowlanych. Działalność ta była dla nich bardzo uciążliwa z uwagi na położenie obu nieruchomości (narażonych na wiatry halne) i ich wzajemne usytuowanie powodujące spływ wód opadowych z działki inwestorów (nie posiadającej wymaganych odwodnień) w kierunku ich działki poprzez drogę gminną. Stwierdzili, że objęty postępowaniem teren to teren zabudowy mieszkaniowej na którym biorą początek 3 szlaki turystyczne i na którym działalność o uciążliwym charakterze nie powinna być dopuszczona.
Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie objętej tym wnioskiem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że E. i W. małżonkom L. nie przysługiwał przymiot strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Krąg stron tego postępowania wyznaczono bowiem stosownie do treści art. 74 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku zgodnie z którym "do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie". Z takiej mapy dołączonej przez inwestorów wynika zaś, iż teren inwestycji jak i teren jej oddziaływania mieści się w granicach działki inwestorów.
Działka małżonków L. nr [...] obręb L. nie leży też w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji, ponieważ oddzielona jest od niej działką nr [...] i nr [...]. Nie graniczy zatem z obszarem oddziaływania inwestycji, co przesądza o tym, że małżonkowie L. nie mają w tym postępowaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa.
W odwołaniu od tej decyzji E. i W.L. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań względnie o jej przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Zarzucili, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przysługującego im prawa własności oraz prawa spokojnego posiadania ich działki nr [...], zabudowanej domem mieszkalnym, zwróconym frontem "na składowisko odpadów", (tj. z naruszeniem art. 140 w zw. z art. 144 i art. 222 § 2 kc). Na ich działce znajduje się też studnia wody pitnej. Sporna inwestycja będzie powodować szkodliwe dla ich nieruchomości immisje, m.in. przenikanie soli metali ciężkich do gruntu, wód podskórnych i gruntowych z których czerpana jest przez nich woda pitna, a to w sytuacji gdy składowisko złomu nie jest zadaszone. Lokalizacja takiej inwestycji na terenie niskiej zabudowy mieszkaniowej narusza ich zdaniem ustawę o ochronie przyrody, art. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisy prawa budowlanego.
Spowoduje też znaczne obniżenie wartości ich nieruchomości. Przyjęcie w takiej sytuacji, że nie mają oni interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa zostało zatem dokonane z naruszeniem art. 6 – 10 kpa. Podkreślili, że ich działkę od działki inwestorów oddziela jedynie działka drogowa o szerokości [...] m, co nie może przesądzać o tym, że inwestycja nie znajduje się w ich bezpośrednim sąsiedztwie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 74 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, utrzymało orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując się na art. 28 kpa oraz art. 74 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku stwierdziło, że w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jego stronami "bezsprzecznie będą, oprócz wnioskodawcy, bezpośredni sąsiedzi planowanej inwestycji". Skoro zatem działka odwołujących się jest oddzielona od działki nr [...] działkami nr [...] i nr [...] to należy przyjąć, że nie leży w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji co skutkuje ustalenie, że E. i W. małżonkowie L. nie są stronami w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie SKO w B. E. i W. małżonkowie L. wnieśli o jej uchylenie lub o jej zmianę przez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając to żądanie powtórzyli w ogólnym zarysie zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Podkreślili, że inwestycja będzie niewątpliwie niekorzystnie oddziaływać na ich działkę, na której prowadzą działalność związaną z obsługą ruchu turystycznego, a to w sytuacji gdy jest ona oddzielona od działki inwestorów jedynie drogą dojazdową o szerokości [...] m (z poboczami).
W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu z naruszeniem art. 147, art. 149 § 1 i art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 kpa.
Należy zważyć, że ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, w oparciu o którą wydaje się decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, nie zawiera szczególnych regulacji co do tego komu przysługuje w takich postępowaniach przymiot strony. Wbrew odmiennym stanowiskom organów obu instancji regulacja taka nie wynika z treści art. 74 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Przepis ten mówi jedynie o wymogu dołączenia do wniosku kopii mapy ewidencyjnej obejmującej m.in. "przewidywany" teren na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Skoro nie ma regulacji w jaki konkretnie sposób i w oparciu o jakie obiektywne przesłanki teren ten ma być ustalony, to na tym etapie postępowania wymóg ten należy jedynie utożsamiać z sugestią samego inwestora. Nie może ona zatem w żadnym wypadku przesądzać o tym kto jest stroną takiego postępowania. Przyjęcie innego rozumowania prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego wniosku, że o przymiotach stron postępowania decydowałby wyłącznie inwestor, który z natury rzeczy jest zainteresowany ograniczeniem ilości tego rodzaju podmiotów.
Stanowisko inwestora w sprawach w których został on wcześniej zwolniony z obowiązku przedłożenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko (a taka zachodzi w niniejszej sprawie) nie podlegałaby przy tym żadnej obiektywnej kontroli. Taką wykładnię obowiązujących przepisów należy uznać zatem za błędną i pozbawioną podstawy prawnej.
W konsekwencji przymiot stron postępowania należy ocenić w takich sprawach stosownie do treści art. 28 kpa. W świetle treści tego przepisu przesądzające znaczenie ma zatem ustalenie czy postępowanie w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych inwestycji dotyczyło interesu prawnego skarżących rozumianego jako związek między sferą ich indywidualnych praw i obowiązków a wynikiem postępowania w tej sprawie administracyjnej. Powszechnie przyjmuje się przy tym, że interes ten powinien znajdować oparcie w konkretnych przepisach szeroko rozumianego prawa materialnego. Do przepisów tych należy też zaliczyć m.in. przepisy Kodeksu cywilnego, w tym unormowania zawarte w jego art. 140, 143 i 144.
Oceniając w tych ramach stan faktyczny rozpoznawanej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżącym przymiot stron postępowania nie przysługiwał. Nie może ulegać bowiem wątpliwości, że są oni współwłaścicielami nieruchomości położonej bardzo blisko nieruchomości na której sporne przedsięwzięcie ma być realizowane. Nie może mieć w tym względzie zdaniem Sądu przesądzającego znaczenia, że ich działkę nr [...] oddzielają od działki inwestorów dwie działki geodezyjne zagospodarowane jako droga, a to w sytuacji gdy ich łączna szerokość w najwęższym miejscu nie przekracza nawet [...] m. Trudno zatem zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że działka skarżących nie leży "w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji", zwłaszcza w sytuacji gdy nie istnieje legalna definicja "bezpośredniego sąsiedztwa" oraz brak jest unormowania prawnego z którego wynikałoby, że tylko właściciele takich działek mogą być w takich sprawach stronami postępowania.
Trudno też logicznie wytłumaczyć, że sytuacja skarżących w tym postępowaniu różni się w jakiś zasadniczy sposób od ich sytuacji w postępowaniu o ustalenie dla spornej inwestycji warunków zabudowy, w której to sprawie ich przymiotu jako strony organy orzekające nie kwestionowały.
Zdaniem Sądu istotne znaczenie dla przyznania skarżącym przymiotu stron postępowania ma też charakter planowanej inwestycji zaliczanej zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 74 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. do inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a więc mogących co do zasady temu środowisku zagrażać. W takiej zaś sytuacji niewielka odległość działki skarżących od działki inwestorów nie pozwala z góry na przyjęcie, że to negatywne oddziaływanie nie wystąpi zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę charakter istniejącego zagospodarowania działki skarżących.
Należy przy tym w tym przedmiocie z całą mocą podkreślić, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika aby zostało w obiektywny sposób wykazane, że zakres oddziaływania planowanej inwestycji ograniczy się wyłącznie do działki inwestorów, które to stwierdzenie znalazło się w uzasadnieniu decyzji Prezydenta B. objętej postępowaniem wznowieniowym. Ustalenie to nie zostało bowiem poparte żadnymi obiektywnymi dowodami, a biorąc pod uwagę charakter planowanej inwestycji nie znajduje też zdaniem Sądu dostatecznego potwierdzenia w zasadach logicznego rozumowania, zwłaszcza w sytuacji gdy dla spornej inwestycji nie została sporządzona ocena jej oddziaływania na środowisko. Z akt nie wynika np. jakie jest wzajemne wysokościowe usytuowanie działek skarżących oraz działki inwestorów oraz czy ta ostatnia działka ma odpowiednie odwodnienie uniemożliwiające spływ wód opadowych na działki stanowiące drogę przy których położona jest działka skarżących i ewentualnie na tę działkę, na której jak twierdzą, posiadają oni studnię wody pitnej.
Tym samym nie zostało wykazane aby negatywne oddziaływanie spornej inwestycji na działkę skarżących zostało wykluczone. To zaś w świetle treści art. 140 i art. 144 kc przesądza zdaniem Sądu o tym, że w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przysługiwał skarżącym przymiot strony. Skoro w postępowaniu tym nie brali udziału to co do zasady mogą oni żądać wznowienia tego postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, co będą miały na uwadze organy orzekające przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Należy też podnieść, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż w sytuacji gdy wnioskodawcy postępowania o wznowienie uważają, że powinni być stroną postępowania zasadniczego, to weryfikacja tego twierdzenia powinna nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (zobacz np. wyrok NSA z 22 października 1998 r. sygn. akt IV SA 116/98 – LEX nr 43757). Zdaniem Sądu tylko w oczywistym przypadku braku przymiotu strony, a taki w niniejszej sprawie nie zachodzi, istnieje podstawa do wydania z tego powodu decyzji opartej na treści art. 149 § 3 kpa.
Jak wynika z powyższych wywodów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane bez dostatecznego rozważenia i wyjaśnienia sprawy oraz z naruszeniem treści art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 149 § 1 i § 3 kpa.
Skutkuje to uchyleniem tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.
su.