Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. W. J., prowadzący działalność gospodarczą jako "A" reprezentowany przez pełnomocnika E. P.-S., zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdów, które stały się własnością powiatu: [...] nr rej. [...], [...]nr rej. [...], [...]nr rej. [...], [...]nr rej. [...], [...]nr rej. [...].
Postanowieniem z dnia [...]r. (nr [...], [...]) Starosta [...] przyznał wnioskodawcy wynagrodzenie za dozór ww. pojazdów w następujących kwotach:
[...]zł. brutto za [...]dób przechowywania pojazdu marki [...]nr rej. [...], w tym do zapłaty przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. [...] zł brutto (za [...] dób przechowywania w okresie od [...]r. do [...]r.) oraz do zapłaty przez Powiat [...] [...] zł brutto (za [...] doby przechowywania w okresie od [...]r.) [...]zł brutto za [...] dób przechowywania pojazdu marki [...]nr rej. [...], do zapłaty w całości przez Powiat [...], [...]zł brutto za [...] dób przechowywania pojazdu marki [...]nr rej [...], w tym do zapłaty przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. [...]zł brutto (za [...] doby przechowywania w okresie od [...]r. do [...] r.) oraz do zapłaty przez Powiat [...] [...]zł brutto (za [...]dób przechowywania w okresie od [...]r.) [...] zł brutto za [...]dób przechowywania pojazdu marki [...]nr rej. [...], do zapłaty w całości przez Powiat [...], [...] zł brutto za [...] dób przechowywania pojazdu marki [...]nr rej. [...], w tym do zapłaty przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. [...]zł brutto (za [...] dób przechowywania w okresie od [...]r. do [...]r.) oraz do zapłaty przez Powiat [...] [...]zł brutto (za [...]doby przechowywania w okresie od [...]r.).
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C.. W zażaleniu zarzucono rażące naruszenie przepisów proceduralnych kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących strony postępowania i prawa materialnego tj. art. 130 a ust. 5f ustawy prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Naczelnika organ ten nie był stroną toczącego się postępowania, a ponadto nie jest dopuszczalne, aby w ramach postępowania przed organem samorządowym orzekano o obciążeniu kosztami dozoru innego organu. Ponadto żaden z pojazdów, których dotyczy zaskarżone postanowienie nie był przedmiotem postępowania prowadzonego przed Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., a całość przyznanego wynagrodzenia powinna obciążać wyłącznie Starostę [...].
Zażalenie wniósł także W. J. kwestionując zbyt niskie, jego zdaniem, kwoty wynagrodzenia.
Po rozpoznaniu wniesionych zażaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] (sprostowanym następnie z uwagi na omyłki pisarskie postanowieniem z [...]r.) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczyło art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. 2012, poz. 1137 z późn. zm.) (dalej w skrócie "P.r.d."). Wskazało, że przepis ten został znowelizowany ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010, Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.). Na skutek nowelizacji począwszy od 4 września 2010 r. art. 130a ust. 10h P.r.d. stanowi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i ust. 10i.
Stosownie nadto do art. 13 ustawy nowelizacyjnej Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu poprzednim, do dnia wejścia w życie nowelizującej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...]r. do dnia wejścia w życie tej ustawy.
Kolegium wskazało następnie, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ I instancji ustalił, iż pojazdy objęte wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia zostały przyjęte na parking strzeżony na zasadzie wyznaczenia podmiotu, a nie na podstawie ustawy Prawo Zamówień Publicznych. W ocenie Kolegium ustalenia te korespondują ze znajdującymi się w aktach sprawy umowami, w tym w szczególności z umową nr [...]zawartą przez W. J. ze Starostą [...]. Kolegium podzieliło także dokonane przez organ I instancji wyliczenie przysługującej należności. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji przyjął, że stawka wynagrodzenia za jeden dzień przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym powinna wynosić 2 zł 50 groszy. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zdaniem Kolegium prowadzi do wniosku, że przyjęcie stawki w tej wysokości było w pełni uzasadnione.
Kolegium rozważyło następnie czy Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. mógł być w ramach niniejszego postępowania wskazany jako podmiot zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia za sprawowanie dozoru w okresie do dnia [...]r. W tym zakresie Kolegium w pełni podzieliło zapatrywanie organu I instancji, że stosownie do art. 13 ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r. podmiotem, na którym ciąży obowiązek zapłaty ww. wynagrodzenia powinien być działający w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego.
W. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. decyzję Kolegium, zarejestrowaną pod sygnaturą II SA/Gl 944/16. Skarga ta została prawomocnie odrzucona.
Równolegle drugą skargę, objętą niniejszym postępowaniem, pismem z dnia [...]r. wniósł także Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. podkreślając, że kwestionuje zaskarżone postanowienie jedynie w częściach obciążających go kosztami z tytułu wynagrodzenia za dozór. W konsekwencji wniósł o uchylenie w tych częściach wydanych w sprawie rozstrzygnięć oraz umorzenie prowadzonego wobec niego postępowania, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym określeniu jednostki Skarbu Państwa obowiązanej do ponoszenia kosztów orzeczonych zaskarżonym postanowieniem i wskazaniu Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. jako statio fisci Skarbu Państwa, art. 102 § 2, 3, 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego zastosowanie i wywodzenie z niego właściwości Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. do ponoszenia kosztów dozoru pojazdu, który przeszedł na własność Powiatu mocą orzeczenia sądu, podczas gdy przedmiotowy przepis nie ma zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, art. 5 ust. 7b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. 2015, poz. 578) poprzez uznanie naczelnika urzędu skarbowego za jednostkę Skarbu Państwa podczas gdy w świetle wskazanego przepisu z dniem 1 kwietnia 2015 r. urzędy skarbowe utraciły w sprawach organizacyjno - finansowych przymiot jednostki budżetowej, co skutkuje niewykonalnością wydanego postanowienia, art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego w zakresie obciążenia Skarbu Państwa- Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. wynagrodzeniem za dozór pojazdów, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie podczas gdy zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w stosunku do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., art. 28 k.p.a. poprzez uznanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. za stronę postępowania obowiązaną do ponoszenia orzeczonych w postanowieniu kosztów, art. 104 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy w formie postanowienia, art. 6, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując sformułowane w niej tezy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w części objętej skargą Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C., a także poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wyeliminowanie, w zaskarżonej części, z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia ich nieważności z uwagi na naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (skierowanie do osoby nie będącej stroną w sprawie). Tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona.
Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy P.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W myśl z kolei art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. nowelizującej Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010 r., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10h ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie ustawy nowielizującej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ww. ustawy.
Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że art. 13 ustawy nowelizującej nie wskazuje jednak jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające, a jedynie ogólnie wskazuje, iż odpowiedzialność za koszty przechowywania pojazdów spoczywa na Skarbie Państwa. Tym samym starosta nie jest uprawniony do wskazania konkretnego organu, innego niż powiat, bądź konkretnej osoby zobligowanych do uiszczenia określonych kwot, zwłaszcza że niedopuszczalnym jest w rozstrzygnięciu administracyjnym kreowanie stosunku prawnego pomiędzy podmiotami trzecimi.
Nie istnieją zatem podstawy do obciążenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór opisanych powyżej pojazdów, podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest bowiem Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. Nie można natomiast wykluczyć wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej – por. w tej mierze np. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1261/15, którego to uzasadnienia tezy Sąd w obecnym składzie w pełni podziela.
W konsekwencji rację przyznać należy skarżącemu Naczelnikowi, iż wynikające z art. 13 ustawy nowelizującej zobowiązanie Skarbu Państwa do ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów nie stanowi podstawy do orzekania, w trybie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo u ruchu drogowym, o przedmiotowych kosztach w stosunku do Skarbu Państwa, a tym bardziej do uznaniowego wskazywania reprezentanta Skarbu Państwa.
Niedopuszczalnym zatem było wskazanie jako zobowiązanego skarżącego Naczelnika, na dodatek dokonując dowolnego wyboru pomiędzy Naczelnikami Urzędów Skarbowych w C.. Uznać zatem należy, że wydane w sprawie postanowienia (postanowienie pierwszoinstancyjne i utrzymujące je w mocy postanowienie Kolegium) w częściach odnoszących się do zobowiązań Naczelnika skierowane zostały do adresata nie będącego stroną w sprawie, co powoduje ich nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W konsekwencji pozostałe argumenty skarżącego, choć niewątpliwie ważkie (np. dotyczące niewykonalności aktu) pozostają już bez znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie wymagają szerszego komentarza.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów postanowienie Starosty [...]ego w zaskarżonych częściach obejmujących pkt 1 ppk1 lit. a, ppkt 3 lit. a, ppkt 5 lit. a, a także utrzymujące je w tych częściach w mocy zaskarżone postanowienie Kolegium, podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 zwanej dalej: p.p.s.a.). Nadto, działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył prowadzone wobec skarżącego Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 400,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a.