Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca B. S. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem utrzymując się z wynagrodzenia za pracę jej małżonka w kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku.
Na skutek wezwania referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2008 r. B. S., w piśmie procesowym z dnia [...] r. wyjaśniła, że wraz z małżonkiem zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jej syna, ponosząc wszelkie koszty związane z utrzymaniem tego lokalu. Kwotę uzyskaną ze sprzedaży w dniu [...] r. nieruchomości przeznaczyła w części na zakup samochodu dla syna, pozostała zaś część na budowę pomnika nagrobnego dla rodziców (wraz z bratem R. K.), spłatę zaciągniętych u rodziny i znajomych zobowiązań oraz na leczenie swoje i małżonka. Skarżąca podniosła również, że wspiera finansowo swojego brata poprzez opłacania rachunków za media, a także zakup jedzenia i lekarstw. Do wspomnianego pisma procesowego dołączone zostały kserokopie dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Co do zasady wszelkie, niezbędne informacje powinny być zawarte w druku formularza PPF, nie mniej jednak, w sytuacjach, gdy są one niepełne, ogólnikowe lub budzą wątpliwości istnieje możliwość zażądania od strony nadesłania dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 P.p.s.a.).
Ocena zasadności wniosku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie ogranicza się wyłącznie do kryterium dochodowego lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie okoliczności dotyczące stanu majątkowego wnioskodawcy. Z tego punktu widzenia, po analizie wszystkich podniesionych przez B. S. okoliczności stwierdzono, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że skarżąca w druku urzędowego formularza nie ujawniła faktu, iż jej pełnoletni syn mieszka wraz z nią, jak również nie podała wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu. Dopiero z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę P. S. wynika, że osoba ta uzyskuje dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Okoliczność ta ma zaś istotne znaczenie dla oceny, czy skarżąca rzeczywiście jest osobą zasługująca na zwolnienie od kosztów sądowych. Wypada bowiem zauważyć, że ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z dnia 5 marca 1964 r. Nr 649, poz. 59 ze zm.) ustanawia generalne zasady wspierania się przez członków rodzin, w tym rodziców i dzieci (art. 87 tej ustawy).
Należy zatem oczekiwać, iż w sytuacji braku możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego wnioskodawczyni w pierwszej kolejności winna poszukiwać wsparcia u członków swojej rodziny, a dopiero później, gdyby pomoc ta okazała się niewystarczająca – zwrócić się o zwolnienie jej z kosztów sądowych.
Dalej wskazać przyjdzie, że treść nadesłanych przez wnioskodawczynię dokumentów nasuwa poważne wątpliwości co do rzeczywistego rozdysponowania środków uzyskanych z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Skarżąca stwierdziła bowiem, że część uzyskanego w ten sposób dochodu przeznaczyła na zakup samochodu dla syna. Umowa kupna – sprzedaży nieruchomości została zawarta w dniu [...] r., zaś nabycie samochodu nastąpiło w dniu [...] r. (a więc niemalże miesiąc wcześniej). Nie wynika z niej zarazem, że zapłata oznaczonej sumy nastąpi w terminie późniejszym. Tym samym wiarygodność oświadczenia skarżącej w tym zakresie jest wątpliwa. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy winna najpierw sama zadbać o zdobycie środków na ten cel, a dopiero wówczas, gdy wykaże, że jest to niemożliwe – może ubiegać się o zwolnienie z kosztów przez Sąd. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni twierdzi, że rozdysponowała uzyskany ze sprzedaży składnika majątku dochód pomimo świadomości o toczącym się postępowaniu administracyjnym, które zmierzało do obciążenia go obowiązkiem uiszczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
O ile jednak za uzasadnione można by ostatecznie uznać pokrycie zobowiązań (choć skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na ich istnienie), o tyle przeznaczenie części posiadanych środków na budowę pomnika nagrobnego dla rodziców, w sytuacji, gdy wnioskodawczyni wiedziała, iż może potrzebować tych pieniędzy na pokrycie wspomnianej należności lub kosztów ewentualnego postępowania sądowego nie może być uznane za zachowanie usprawiedliwione i racjonalne. W tym stanie rzeczy wyzbycie się większości środków i oczekiwanie, że Skarb Państwa zrezygnuje z należnych mu opłat nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.