Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia wójta Gminy [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówiono H. D. (dalej jako skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką E. D. Podstawę odmowy stanowiło ustalenie, że jakkolwiek córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, to sama skarżąca jest na rencie z KRUS, która została przyznana na stałe, ze względu na jej stan zdrowia uniemożliwiający pracę na gospodarstwie rolnym. W takim zaś przypadku zdaniem organu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 203 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej też jako ustawa lub u.ś.r.).
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca stwierdziła, że spełnia warunki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Na poparcie tego stwierdzenia powołała się na mający jej zdaniem odpowiednie zastosowanie w sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17), zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jest niezgodny z art. 17 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy w związku z art. 32 Konstytucji RP w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia[...] nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 i art. 24 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, po przytoczeniu treści mogących mieć zastosowanie w sprawie przepisów u.ś.r. oraz w/w orzeczenia TK, Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne ma charakter rekompensaty za niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty. W konsekwencji jest bezsporne, że powinien istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a podjęciem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Żadna zaś z tych sytuacji w odniesieniu do skarżącej zdaniem Kolegium nie zachodzi. Skarżąca jest bowiem od dnia 12 lipca 2002 r. uprawniona do renty rolniczej z KRUS z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, obecnie uprawnienie to posiada na stałe. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] wynika, że została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i jest niezdolna do pracy.
SKO w ślad za organem pierwszej instancji zaakcentowało też, że skarżąca złożyła w toku postępowania oświadczenie, że nie będzie rezygnowała z pobierania renty z KRUS.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
- 1) przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy wyrokiem TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
- 2) przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wskazany wyrok nie obowiązuje osób posiadających ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 3) przepisów prawa procesowego - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez niewłaściwe jego zastosowanie w zakresie w jakim przyjęto, że świadczenie nie przysługuje osobom posiadającym ustalone prawo do renty rolniczej,
- 4) przepisów prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności ustalenia, iż w świetle obowiązujących przepisów niedopuszczalnym jest zrzeczenie się ustalonego prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy na gospodarstwie rolnym, a w konsekwencji przyjęcie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje skarżącej.
W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że w treści art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. nie wymieniono renty rodzinnej. Skarżąca podtrzymała też stanowisko, że wbrew stanowisku organów orzekających ma do niej zastosowanie wyrok TK, sygn. akt SK 2/17 z dnia 26 czerwca 2019 r. Nadto w odniesieniu do swojej sytuacji materialnej zwróciła uwagę na różnicę w wysokości świadczenia pielęgnacyjnego i renty rolniczej. Poddała też w wątpliwość konstytucyjność treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdyby przyjąć, że odnosi się on również do sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. W tym też zakresie zwróciła się o rozważenie celowości wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi na skargę SKO wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2020 r. skarżąca podtrzymując skargę powołała się dodatkowo na rozbieżność orzecznictwa co do interpretacji treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a to zgodnie z treścią art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19... (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu i brak jest podstaw do przyjęcia, że zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.).
W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać wymienionym w tym przepisie osobom jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad spełniającymi wymienione w tym przepisie warunki podopiecznymi. Konieczną przesłanką przyznania tego świadczenia jest zatem wykazanie, że w związku ze sprawowaną opieką wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy sytuacja taka jednak nie zachodzi.
W szczególności skarżąca ani w postępowaniu administracyjnym, jak również w postępowaniu sądowym nawet nie wskazała, że w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną córką zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej (biorąc pod uwagę okres zbliżony do daty złożenia wniosku) jak również nie wskazała nawet ogólnie jakie to zatrudnienie mogłaby w tym okresie uzyskać, gdyby nie konieczność sprawowania tej opieki, zwłaszcza w sytuacji, gdy osiągnęła już wiek emerytalny. Przesądzające znaczenie ma jednak w tym względzie, zdaniem Sądu, nadto okoliczność, że jak wynika z zalegającego w aktach SKO orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] skarżąca jest niezdolna do pracy. Jej stan zdrowia uniemożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia.
Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że w związku ze sprawowaną nad córką opieką skarżąca rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. O takiej rezygnacji nie można bowiem mówić w odniesieniu do osoby, której stan zdrowia uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Wobec powyższego zasadnie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, a to w sytuacji gdy nie spełnia ona jednego z koniecznych wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunków. Bez znaczenia dla rozpoznania sprawy ma też w takiej sytuacji rozstrzyganie kwestii, czy powoływany przez skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 2/17 z dnia 26 czerwca 2019 r. odnosi się również do osób mających ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy na gospodarstwie rolnym.
W tej sytuacji za bezprzedmiotowe należy nadto uznać rozstrzyganie kwestii, czy w stosunku do skarżącej ma (i w jakim zakresie) zastosowanie treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a omawianej ustawy. W tym względzie informacyjnie jedynie należy podnieść, że zgodnie z treścią jej art. 3 pkt 5, przez emeryturę lub rentę w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a należy rozumieć także emerytury i renty określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z tych wszystkich względów należało przyjąć, że zaskarżona decyzja SKO odpowiada obowiązującemu prawu.
Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. mr