Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2006 r. Pani W.B. zwróciła się do Burmistrza Miasta o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córki M. i D. a także dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę W..
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Burmistrza Miasta, na podstawie art. 104, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), art. 5, art. 6, art. 19 ust. 4, art. 24 i 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 130, poz. 903, z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Burmistrza Miasta nr [...] z dnia [...] września 2006 r. odmawiającej przyznania świadczeń, przyznano W.B. zasiłek rodzinny na dzieci M., D. i W. oraz dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę W. - na okres od [...] października 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci M. i D..
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki ustawowe do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego od października 2006 r., tj. od uzyskania prawomocnego wyroku rozwodowego, bowiem po wykluczeniu ze stanu rodziny byłego męża i jego dochodu oraz doliczeniu do dochodu kwoty świadczeń alimentacyjnych dochód rodziny uległ zmniejszeniu i wynosi 392,63 zł na osobę.
Od powyższej decyzji W.B. złożyła odwołanie, w którym domaga się przyznania świadczenia od [...] września 2006 r., gdyż mąż od dawna nie jest członkiem rodziny, płaci tylko alimenty, od wielu lat nie mieszkają razem i dlatego niesłusznie uznano go za członka rodziny a jego dochód za dochód rodziny.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że do dnia [...] października 2006 r. tj. do dnia uprawomocnienia się wyroku rozwiązującego małżeństwo strony, rodzina W.B. składała się z pięciu osób, bowiem zgodnie z art. 3 ust. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzina składa się z małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostających na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecka, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Organ ponadto poinformował, iż W.B. twierdzi, że art. 3 ust. 16 ustala stan rodziny, ale wyłącznie wtedy, gdy taki jest stan faktyczny, a składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego podała, iż w skład rodziny wchodzi ona i troje dzieci, zatem zgodnie ze stanem faktycznym należałoby uznać, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci.
Jednocześnie organ odwoławczy powołał się na przepis art. 3 ust. 17a ustawy oświadczeniach rodzinnych, w myśl którego osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Ponadto Kolegium stwierdziło, iż do momentu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego rodzina W.B. składała się z 5 osób i w związku z tym dochód męża skarżącej – J.B. był wliczany do dochodu rodziny i zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku. Dochód rodziny ustalony na podstawie nowych okoliczności tj. zmniejszenia składu rodziny i odliczeniu dochodu byłego męża strony a doliczeniu alimentów uprawnia stronę do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, ale dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację wnioskodawczyni i orzekł zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zatem nie ma podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
W.B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim żądając jej uchylenia oraz zarzucając rażące naruszenie:
- – przepisów prawa procesowego tj. art. 6, art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ustalenia stanu faktycznego sprawy i oparcie decyzji na fikcji administracyjnej,
- – przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 16, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 8 pkt 4a, 6, art. 12a, art. 14, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.
o świadczeniach rodzinnych,
- – art. 2, art. 7 i art. 32 pkt 1 i 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej różnicując prawa dzieci do zasiłku w zależności czy rodzicom udało się załatwić rozwód czy nie, przez co dzieci te nie posiadają równych praw oraz art. 18 Konstytucji RP poprzez uzależnienie wypłaty zasiłku rodzinnego dla dzieci od szybkości postępowania sądowego w sprawie rozwodowej ich rodziców, tym samym dzieci te nie otrzymują należytej ochrony socjalnej państwa.
Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zasądzenia zwrotu wydatków poniesionych na korespondencję.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne bądź przepisy postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu W.B. zasiłku rodzinnego na troje dzieci oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dwoje dzieci M. i D.B. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę W.B..
Problem do jakiego sprowadza się istota sprawy, polega na określeniu terminu, od którego należy wypłacać wnioskodawczyni świadczenia rodzinne w trybie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.).
Wydając decyzję, organ pierwszej instancji rozstrzygał ponownie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na uchylenie decyzją z dnia [...] listopada 2006r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, którym odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Organ wówczas ustalił, iż rodzina wnioskodawczyni liczy 5 osób wliczając do niej jej męża, a miesięczny dochód na członka rodziny wynosił 657,92 zł. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł.
Istotnie nie można mówić o samotnym wychowywaniu dzieci przez W.B., gdyż w dniu składania wniosku nie pozostawała w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, ani nie była osobą rozwiedzioną prawomocnym wyrokiem sądu (zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Powoływanie się na fakt separacji faktycznej nie jest wystarczające. Ustawodawca bowiem zarówno określając pojęcie "rodziny", jak i osobę samotnie wykonującą dziecko uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2005 r., sygn. akt I OSK 150/05, Lex nr 192108).
Wydając ponownie decyzję organ pierwszej instancji był zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności w sprawie oraz do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów obowiązujących w chwili orzekania. Wobec powyższego organ uwzględnił fakt, iż z dniem [...] października 2006r. uprawomocnił się wyrok rozwodowy W.B..
W ocenie Sądu organ słusznie stwierdził, iż od miesiąca października 2006r. skarżąca spełniała warunki do przyznania wnioskowanych świadczeń. Dochód rodziny skarżącej odpowiadał ustawowemu kryterium dochodowemu, dlatego przyznano zasiłek rodzinny.
Reasumując, pomimo iż wyrok w sprawie rozwodu zapadł [...] września 2006r.
i skarżąca żądała w odwołaniu przyznania świadczeń od [...] września 2006r. to nie było możliwe przyznanie ich od wnioskowanego okresu, a dopiero od miesiąca, w którym wyrok rozwodowy się uprawomocnił, wtedy bowiem wnioskodawczyni spełniła przesłanki do otrzymania zasiłku rodzinnego. Stanowisko takie zostało także wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt I OSK 201/05, Lex nr 188697).
Wobec powyższego zarzut skarżącej co do braku ustalenia stanu faktycznego sprawy jak i naruszenia przepisów prawa procesowego jest bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej naruszenia art. 3 ust. 16, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 8 pkt 4a, 6, art. 12a, art. 14, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.
o świadczeniach rodzinnych, trzeba stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jest z nimi zgodna. Należy również podkreślić, iż tylko jeden z ww. artykułów, tj. art. 24 odnosi się do kwestii będącej przedmiotem sporu to znaczy terminu, od którego należy wypłacać wnioskodawczyni świadczenia rodzinne, pozostałe zaś dotyczą innych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń objętych rozstrzygnięciem organu i zdaniem Sądu sposób ich interpretacji przez organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie budzi zastrzeżeń.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi co do naruszenia art. 2, art. 7 i art. 32 pkt 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) "poprzez naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej różnicując prawa dzieci do zasiłku w zależności czy rodzicom udało się załatwić rozwód czy nie, przez co dzieci te nie posiadają równych praw". Zasada sprawiedliwości społecznej zakazuje m.in. wprowadzanie niesprawiedliwych różnicowań wobec podmiotów prawa. Zakaz ten wyraża zasada równości, która wskazuje w sposób precyzyjny i szczegółowy kryteria sprawiedliwego różnicowania jednostek (vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lutego 2001r., sygn. akt SK 14/2000, OTK ZU 2001/2/31). Stosowanie zasady równości wobec prawa uregulowanej w art. 32 Konstytucji RP nie oznacza równości bezwzględnej co wówczas oznaczałoby, że w stosunku do wszystkich i w takim samym stopniu obowiązywałyby i stosowałoby się te same przepisy prawne (vide: B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2004, str. 481).
Naruszenie ww. zasad w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, bowiem działając zgodnie z nimi organ przyznaje takie same świadczenia wszystkim osobom znajdującym się w takiej samej sytuacji, innymi słowy nie traktuje odmiennie podmiotów podobnych.
W rozpatrywanej sprawie warunkiem przyznania zasiłku było kryterium dochodowe oraz ustalenie miesiąca w którym zostało ono spełnione, a nie sam rozwód. Prawomocne orzeczenie o rozwodzie spowodowało jedynie dopełnienie ww. kryterium z uwagi na to, że liczba osób branych pod uwagę przy przyznawaniu świadczenia i tym samym dochód rodziny zmniejszyły się.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 18 Konstytucji RP "poprzez uzależnienie wypłaty zasiłku rodzinnego dla dzieci od szybkości postępowania sądowego w sprawie rozwodowej ich rodziców, tym samym dzieci te nie otrzymują należytej ochrony socjalnej państwa".
Przepis art. 18 Konstytucji RP stanowi, że "Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej". Konstytucja gwarantuje ochronę prawną i opiekę państwa rodzinie, macierzyństwu i rodzicielstwu. Jednak formy i rodzaje tej pomocy nie mogą być sprecyzowane w ustawie zasadniczej, jest to bowiem zadanie dla bieżącego ustawodawstwa. Takim uregulowaniem jest m.in. tryb przyznawania zasiłków rodzinnych w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przenosząc te rozważania na pole rozpatrywanej sprawy, trzeba podkreślić, iż ochrona państwa jest zapewniana, lecz po spełnieniu wymogów określonych przez ustawodawcę.
Zdaniem Sądu, przedstawione ze skargą akta administracyjne wskazują, że ustalenia organu, których następstwem było wydanie zaskarżonej decyzji, należy ocenić jako prawidłowe i znajdujące poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Z tych powodów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późń. zm.), orzekł jak sentencji.