Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. J.H. zwróciła się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (określanego dalej jako PFRON) likwidacji barier architektonicznych, tj. przebudowy łazienki i wc - nazwa zadania: "Udostępnienie przestrzeni architektonicznej - aktywne funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej w codziennym życiu".
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r., znak [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie poinformował stronę o niespełnieniu warunków do ubiegania się o dofinansowanie i niezakwalifikowaniu wniosku do dalszego rozpatrzenia. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.H., stwierdziło jego niedopuszczalność uznając, iż pismo z dnia [...] stycznia 2018 r. nie stanowiło decyzji administracyjnej. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi J.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. II SA/Go 376/18 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, iż odmowa przyznania dofinansowania ze środków PFRON wymaga formy decyzji, a objęte odwołaniem pismo organu I instancji zawierało minimum elementów, które pozwalały zakwalifikować je jako decyzję. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie orzekł o odmowie przyznania J.H. dofinansowania przebudowy łazienki i wc w ramach likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję SKO, J.H. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r., II SA/Go 237/19 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2019 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że skarżąca do wniosku o przyznanie dofinansowania dołączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że nie ma ona trudności w poruszaniu się. Kolegium - czyniąc powyższe zaświadczenie najistotniejszym dowodem przemawiającym za odmową przyznania dofinansowania - pominęło okoliczność, iż w związku długotrwałością postępowania spowodowaną przez organy, wspomniane zaświadczenia pochodziło z [...] stycznia 2018 r., a więc mogło przedstawiać nieaktualny stan zdrowia skarżącej, co zresztą sugeruje protokół z dnia [...] grudnia 2018 r., w którym zawarto stwierdzenie, iż wnioskodawczyni "porusza się okresowo przy pomocy kuli łokciowej i aktualnie (nastąpiło) pogorszenie stanu zdrowia, po całym dniu wieczorem wymaga pomocy osoby drugiej". Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tego ostatniego dowodu.
Ponadto organy obu instancji uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 79a § 1 zd. 1 k.p.a., zaniechawszy pouczenia strony o niewykazaniu przesłanki istnienia trudności w poruszaniu się i wezwania do wykazania tej okoliczności przez przedłożenie aktualnej dokumentacji lekarskiej. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uzupełnić materiał dowodowy o aktualną dokumentację lekarską skarżącej, udzielając jej w tym zakresie pouczenia w trybie art. 79a § 1 k.p.a. i dokonać oceny całości zgromadzonych dowodów, zwłaszcza protokołu z dnia [...] grudnia 2018 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, działając na podstawie art. 35a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 ze zm., dalej ustawa o rehabilitacji zawodowej), § 12 ust. 3b rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej Rozporządzenie MPiPS oraz art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił J.H. przyznania dofinansowania przebudowy łazienki i wc w ramach likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z § 6 pkt 1 Rozporządzenia MPiPS o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Zgodnie z ust. 4 rozporządzenia dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu. W przedmiotowej sprawie J.H. złożyła wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych. Do wniosku załączyła wszystkie wymagane załączniki.
We wniosku wyjaśniono, że barierami architektonicznymi utrudniającymi korzystanie z mieszkania to: ograniczona przestrzeń architektoniczna, brak sedesu, umywalki, baterii umywalkowej przystosowanej do potrzeb osoby niepełnosprawnej, wysoka wanna, brak posadzki antypoślizgowej, brak uchwytów przy urządzeniach higieniczno-sanitarnych.
Podczas przeprowadzenia w dniu [...] grudnia 2018 r. wizji w lokalu mieszkalnym wnioskodawcy, organ I instancji powziął informację, że w lipcu 2018 r. strona przeprowadziła w mieszkaniu remont łazienki i wc. W wyniku przeprowadzonego remontu dostosowano pomieszczenie wc przez zamontowanie miski ustępowej na wysokości odpowiedniej do wzrostu strony oraz na środku ściany, co ułatwia dostęp do urządzenia. W łazience zlikwidowano wysoką wannę, a w jej miejsce zamontowano brodzik z kabiną prysznicową. Na podłodze w obu pomieszczeniach ułożono płytki antypoślizgowe.
Ponadto w pomieszczeniu wc znajdował się uchwyt dla osób niepełnosprawnych, który strona planowała zamontować na ścianie celem ułatwienia korzystania z ww. urządzenia. Ponadto, w trakcie wizji ustalono, iż sytuacja zdrowotna strony od dnia złożenia wniosku uległa pogorszeniu. Strona okresowo korzysta z kul łokciowych i po całym dniu wymaga pomocy osoby drugiej.
W ocenie organu I instancji J.H. nie spełnia warunków do uzyskania dofinansowania likwidacji barier. Powyższe wynika z faktu, iż strona dokonała likwidacji barier architektonicznych w mieszkaniu przed ostatecznym rozpatrzeniem wniosku, tj. przed zakończeniem postępowania przed organami odwoławczymi. Wykaz planowanych do dofinansowania przedsięwzięć stanowiących przedmiot wniosku odpowiadał zakresowi prac wykonanych w trakcie remontu. Wykonane prace remontowe pozwoliły na udostępnienie stronie przestrzeni architektonicznej w łazience i wc. Przeprowadzony remont dostosował pomieszczenia do potrzeb strony i ułatwił wykonywanie podstawowych czynności sani tamo-higienicznych, tym samym dokonano likwidacji występujących w mieszkaniu barier architektonicznych, będących przedmiotem wniosku. Zgodnie z ust. 4 Rozporządzenia MPiPS dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J.H. podkreślając, że z uwagi na to, że postępowanie trwało dość długo i w związku z pogarszającym się stanem zdrowia, odwołująca nie mogąc doczekać się zakończenia postępowania, z pomocą rodziny zebrała środki na remont. Wykonane zaś prace nie stanowiły podniesienia standardu mieszkania a jedynie likwidację barier architektonicznych.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji nie wskazał jednoznacznej podstawy prawnej dla swojego rozstrzygnięcia. Przyjął jako przyczynę odmowy przyznania skarżącej argumentację, że co prawda skarżąca ma trudności w poruszaniu się, opierając się w tym zakresie na zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku, ale istniejące wcześniej bariery zostały już zlikwidowane przed zakończeniem postępowania o dofinansowanie ich likwidacji. Kolegium wyjaśniło, że uzyskanie dofinansowania wskazanego we wniosku skarżącej następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, o której mowa w § 14 ust. 1 Rozporządzenia MPiPS ta powinna zawierać:
oznaczenie stron umowy;
rodzaj zadania podlegającego dofinansowaniu;
wysokość środków Funduszu przyznanych na realizacje zadania;
termin rozpoczęcia realizacji zadania;
zakres i sposób realizacji umowy;
zobowiązanie do zachowania formy pisemnej w przypadku zmiany lub rozwiązania umowy;
warunki i termin wypowiedzenia umowy;
warunki rozwiązania umowy i zwrotu niewykorzystanych środków Funduszu;
sposób sprawowania kontroli wykorzystania środków Funduszu;
zobowiązanie do przedłożenia odpowiednio powiatowemu centrum pomocy rodzinie lub powiatowemu urzędowi pracy dokumentów rozliczeniowych oraz dowodu pokrycia udziału własnego w kosztach zadania;
sposób rozliczenia oraz zestawienie dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków Funduszu.
Zdaniem organu odwoławczego kwestia likwidacji barier architektonicznych, bezwzględnie musi być poprzedzone zawarciem stosownej umowy. A umowy takiej nie można natomiast zawrzeć post factum, na co wskazują elementy, jakie musi ona zawierać.
J.H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na decyzję organu II instancji, zarzucając jej naruszenie:
§ 6 pkt. 1 Rozporządzenia MPiPS przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym przyjęciu, że dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu;
art. 11 k.p.a. przez niedopełnienie wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
art. 79 a § 1 k.p.a. przez niewskazanie przesłanek zależnych od strony, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;
art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego;
art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie wydanej decyzji;
art. 7, art. 30 i art. 69 Konstytucji RP.
Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez SKO, o wydanie przez Sąd wytycznych, do których organy administracyjne przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będą musiały się zastosować oraz zasądzenie od organu a rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, którą organ odmówił skarżącej przyznania dofinansowania przebudowy łazienki i wc w ramach likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON.
Dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych należy do zadań powiatu, co wynika z art. 35a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.2020.426 j.t.). Wymagania, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań oraz tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu określają przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U.2015.926 j.t. – dalej jako Rozporządzenie MPiPS) Zgodnie z § 9 ust. 4 Rozporządzenia MPiPS dofinansowanie ze środków Funduszu nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie ze środków Funduszu. Ten właśnie przepis stanowił podstawę wydania decyzji organu I instancji.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było sporne, że w toku postępowania skarżąca przeprowadziła w mieszkaniu remont łazienki i wc. W wyniku tego remontu dostosowano pomieszczenie wc przez zamontowanie miski ustępowej na wysokości odpowiedniej do wzrostu strony oraz na środku ściany, co ułatwia dostęp do urządzenia. W łazience zlikwidowano wysoką wannę, a w jej miejsce zamontowano brodzik z kabiną prysznicową. Na podłodze w obu pomieszczeniach ułożono płytki antypoślizgowe. Z uwagi na przeprowadzenie powyższych prac przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie ze środków PFRON, zgodnie z powołanym § 9 ust. 4 Rozporządzenia MPiPS, nie było możliwe przyznanie skarżącej dofinansowania na wykonane prace.
Należy podkreślić, że brzmienie § 9 ust. 4 Rozporządzenia MPiPS jest całkowicie jednoznaczne, a obowiązujące przepisy nie przewidują jakichkolwiek wyjątków, od wprowadzonego w nim zakazu dofinansowania prac wykonanych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy
W świetle powyższego, należy zatem stwierdzić, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie zasadnie wydał decyzję odmawiającą skarżącej przyznania dofinansowania przebudowy łazienki i wc w ramach likwidacji barier architektonicznych ze środków PFRON, która następnie została zasadnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Dokonane przez organ ustalenia faktyczne znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Sąd działając z urzędu, nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które uzasadniałaby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.