Uzasadnienie
1. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] Przewodnicząca Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności udzieliła D.B. - w toku postępowania związanego z ubieganiem się przez nią o zmianę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - wyjaśnień w sprawie trybu wydawania takich orzeczeń, przyczyn odroczenia posiedzenia w jej sprawie oraz zasad powoływania do składu orzekającego dodatkowych specjalistów oraz niemożności uwzględnienia jej wniosku o niepowoływanie do składu orzekającego zespołu lekarza psychiatry, konieczności jej osobistego udziału w posiedzeniu zespołu wraz z pouczeniem o skutkach prawnych niestawiennictwa.
2. Pismem z dnia [...] grudnia 2016r., skierowanym do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego, D.B. wniosła zażalenie m.in. na pismo Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016r. znak [...], zarzucając stawianie utrudnień proceduralnych i formalności w załatwieniu sprawy zmiany posiadanego orzeczenia.
3. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 123 1 i 2, 141 § 1 141, 134 w zw. z art. 126 Kpa stwierdziło niedopuszczalność zażalenia.
Przedstawiając treść zaskarżonego pisma z [...] grudnia 2016r. Kolegium wskazało, że pismo organu I instancji ma charakter wyłącznie informacyjny, nie zostało wydane w formie postanowienia gdyż nie spełnia wymogów z art. 123 Kpa, a zatem nie przysługuje na nie zażalenie. Wobec czego SKO wywiodło, że - jako organ odwoławczy - na podstawie art. 134 w zw. z art. 126 Kpa obligowane było do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
- 4. W skardze na to postanowienie D.B. zarzuciła mu naruszenie prawa i wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy.
- 5. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
6. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej, przeprowadzona wg kryterium legalności i w granicach określonych przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718; powoływanej jako: Ppsa) wykazała, iż skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zaskarżony nią akt okazał się bowiem być obarczony wadą nieważności, co obligowało Sąd do jego eliminacji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa.
7. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Stosownie zaś do przepisu art. 20 Kpa właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Jeżeli zaś organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie (art. 65 § 1 Kpa).
Wydanie decyzji lub postanowienia od którego przysługuje zażalenie oraz określonego w art. 134 Kpa z naruszeniem przepisów o właściwości powoduje ich nieważność. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie zaś z art. 126 Kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
8. Jak stanowi przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz.1659) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Na zasadach określonych w odrębnych ustawach kolegia orzekają w innych sprawach niż wymienione w ust. 1 (ust. 2 art. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 2 powołanej ustawy w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1, kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji.
Regulacje powołanej ustawy nie dają kolegiom statusu organu wyższego stopnia (a tym samym organu odwoławczego w stosunku do powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Także zgodnie z art. 17 pkt 1 Kpa samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia jedynie w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Przy czym w myśl art. 5 Kpa przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumie się organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa.
- 9. Status zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności:
- 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja;
- 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja.
Jak stanowi art. 6a ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności powołuje i odwołuje starosta (prezydent - w miastach na prawach powiatu) - w ramach zadań z zakresu administracji rządowej. Powiatowy zespół, działający w mieście na prawach powiatu, może być nazwany "miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności".
Stosownie do art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych zasad wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 5a, orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów (pkt 1).
Podkreślić nadto należy, iż w myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) " w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy".
10. Realizując delegację ustawową z art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej (...) wydane zostało przez Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekanai o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 1110).
Stosownie do § 19 ust. 1 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających zaświadczenia, o których mowa w § 23 ust.
- 1. Przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej (ust. 2).
Zgodnie zaś z ust. 3 § 19 rozporządzenia powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie:
przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje:
- 1) orzeczenie o umorzeniu postępowania;
- 2) postanowienie w sprawie:
- a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania,
- b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,
- c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania,
- d) niedopuszczalności wniesienia odwołania;
- 3) zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia.
W myśl ust. 5 przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu reprezentują zespół na zewnątrz i organizują jego obsługę administracyjno-biurową.
11. Przytoczony powyżej stan prawny prowadzi do wniosku, iż do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie należy sprawa dotycząca oceny dopuszczalności zażalenia wniesionego przez skarżącą D.B. na pismo z dnia [...] grudnia 2016r. Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Orzekając zaskarżonym postanowieniem o niedopuszczalności zażalenia Kolegium naruszyło przepisy o właściwości rzeczowej. W konsekwencji postanowienie to obarczone jest wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 126 Kpa.
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku.