Uzasadnienie
Rada Gminy, na podstawie art. 30 ust. 6 i 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2005 r. Nr 22, poz. 181 ze zm.), podjęła w dniu [...] października 2011 r. uchwałę Nr XI.86.2011 w sprawie określenia regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez Gminę.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., podpisanym przez Prezesa Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego– J.K., Związek Nauczycielstwa Polskiego Oddział wezwał Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na podjęciu przedmiotowej uchwały z naruszeniem procedury uzgadniania, określonej w treści art. 30 ust. 6a powołanej ustawy - Karta Nauczyciela.
Rada Gminy w dniu [...] grudnia 2011 r. podjęła uchwałę Nr XIII.115.2011 w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania Zarządu Oddziału Nauczycielstwa Polskiego do usunięcia naruszenia prawa.
Zarząd Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego, działając w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 50 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia [...] lutego 2012 r. podpisanym przez Prezesa Zarządu Oddziału J.K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie na opisaną we wstępie uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2011 r. Strona skarżąca domagała się uchylenia powyższej uchwały, w szczególności zarzucając jej naruszenie art. 30 ust. 6a ustawy Karta Nauczyciela stwierdzającego, że regulamin podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli.
Rada Gminy w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.
Na podstawie zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 marca 2012 r., wezwano Zarząd Oddziału ZNP do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł, a także do usunięcia w tym terminie braków skargi, poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała skargę – J.K. do reprezentowania Zarządu przed Sądem oraz do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto wezwano stronę do podania w powyższym terminie, czy skargę składa w swoim imieniu, czy też w imieniu Związku Nauczycielstwa Polskiego bądź Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych.
W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2012 r., odpowiadając na wezwanie Sądu, Prezes Zarządu ZNP potwierdził, iż skarga wnoszona jest w imieniu ZNP Oddział. Do pisma dołączono statut Zarządu Nauczycielstwa Polskiego oraz uchwałę Zarządu Oddziału ZNP z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie zobowiązania Prezesa Oddziału ZNP J.K. do wniesienia wezwania usunięcia naruszenia prawa przez Radę Gminy.
W dniu 20 marca 2012 r. na konto Sądu wpłynęła kwota 300 zł, tytułem uiszczenia wpisu sądowego do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), zwana dalej "u.s.g.", przewiduje możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwał podjętych przez organy gminy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przy czym, z bezskutecznością wezwania będziemy mieli do czynienia zarówno wtedy, gdy organ gminy nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, jak i wówczas, gdy w doręczonej wnoszącemu odpowiedzi nie uwzględni jego wezwania.
Tak skonstruowana skarga z art. 101 u.s.g. zobowiązuje sąd administracyjny do badania, czy skarga spełnia wymogi formalne do jej wniesienia (termin, wezwanie do usunięcia zarzucanego naruszenia, charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia), a dopiero, gdy wymogi te zostały spełnione, sąd przystępuje do badania legitymacji skarżącego.
W oparciu o powyższe uwagi należy stwierdzić, że skarga Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego, wniesiona w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2011 r., Nr XI.86.2011 w sprawie określenia regulaminu wynagradzania nauczycieli jest niedopuszczalna, ponieważ pismo z dnia [...] grudnia 2011 r. skierowane do Rady Gminy, a sygnowane podpisem Prezesa Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego
- - J.K., nie stanowi wezwania do usunięcia naruszenia, o którym mowa w powołanym przepisie.
W tym miejscu należy podkreślić, iż wezwanie do usunięcia naruszenia przewidziane w powołanej powyżej ustawie jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonej uchwały lub zarządzenia i od której zależy skuteczność wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy do Sądu. Oznacza to, że w przypadku, gdy podmiotem wzywającym do usunięcia naruszenia, a następnie składającym skargę do Sądu jest ogniwo organizacyjne Związku Nauczycielstwa Polskiego, tj. – Oddział, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to zarówno wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jak i skarga winny zostać podpisane przez osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentacji tego podmiotu (podobnie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1349/07, Lex nr 505333).
Zgodnie z zasadami reprezentacji Związku Nauczycielstwa Polskiego, wynikającymi z jego statutu, Prezes ZNP reprezentuje ZNP i Zarząd Główny (art. 44 ust. 1 pkt 1 statutu), zaś stosownie do art. 44a statutu, do składania oświadczeń woli w imieniu ZNP, (...), konieczne jest zgodne współdziałanie Prezesa ZNP oraz jednego z członków Prezydium Zarządu Głównego ZNP. Przepis art. 44 ust. 2 tegoż statutu przewiduje odpowiednie zastosowanie tej zasady także do prezesów ogniw niższych szczebli.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia, będące oświadczeniem woli wyrażonym w imieniu Oddziału ZNP, zostało podpisane jedynie przez Prezesa Oddziału ZNP, co w konsekwencji powoduje, iż nie stanowi ono skutecznego wezwania do usunięcia naruszenia w rozumieniu powołanego przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zauważyć także trzeba, że również skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp została podpisana przez Prezesa Zarządu Oddziału ZNP. W wyniku wezwania Sądu w przedmiocie wykazania przez stronę skarżącą spełnienia wymogu w zakresie prawidłowej reprezentacji Związku, Prezes Oddziału ZNP przedłożył ponownie kserokopie statutu Zarządu Nauczycielstwa Polskiego oraz kserokopię uchwały Zarządu Oddziału ZNP z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązującą Prezesa Oddziału ZNP J.K. do wniesienia wezwania usunięcia naruszenia prawa przez Radę Gminy. Uchwałę podpisał Wiceprezes Oddziału ZNP.
W tym miejscu należy wskazać, że zakres działania i kompetencje związków zawodowych regulują między innymi przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Przepis art. 1 tej ustawy statuuje, że związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Związek zawodowy jest niezależny w swojej działalności statutowej od pracodawców, administracji państwowej i samorządu terytorialnego oraz od innych organizacji.
Natomiast w rozdziale 3 ww. ustawy zostały określone "Uprawnienia związków zawodowych" służące realizacji ich celów i kompetencji. Zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 organizacja związkowa, reprezentatywna w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz.U. Nr 100, poz. 1080), ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Nie dotyczy to założeń projektu budżetu państwa oraz projektu ustawy budżetowej, których opiniowanie regulują odrębne przepisy.
Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, przepis art. 19 ustawy związkowej może w kontekście przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (odpowiednio art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym i art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa) stanowić jedynie źródło legitymacji skargowej właściwego organu organizacji związkowej reprezentatywnej, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz.U. Nr 100, poz. 1080), ubiegającej się o ochronę naruszonego jej prawa do uczestniczenia w procesie prawotwórczym poprzez prawo opiniowania projektu aktu prawnego, w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Niedopuszczalne jest natomiast wywodzenie przez każdą organizację związkową (bądź jej poszczególne ogniwa organizacyjne) z tej normy prawnej, jak również z innych przepisów ustawy o związkach zawodowych, prawa do występowania do sądu administracyjnego ze skargą o dokonanie abstrakcyjnej i ogólnej kontroli zgodności z prawem aktów prawnych stanowionych przez organy jednostek samorządu terytorialnego (także takich, których założenia lub projekty podlegały obowiązkowi opiniowania).
Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że sądy te rozpoznawały już takie skargi, które obejmowały art. 19 cyt. ustawy (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 490/08, Lex nr 544224).
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.
Na marginesie stronie skarżącej należy wyjaśnić, że z momentem uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, uiszczony przez stronę wpis sądowy w kwocie 300 zł podlegać będzie zwrotowi, której to czynności Sąd dokona z urzędu.