Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r. I.Ś. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy (dalej: Burmistrz, organ I instancji) o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup okularów, wymianę zlewu i naprawę kranu.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...] organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego. Burmistrz podniósł, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, osiągającą comiesięczny dochód w wysokości 780,72 zł, na który składa się świadczenie emerytalne w wysokości 666,91 zł oraz zasiłek stały w wysokości 113,81 zł. Oznacza to, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.), na kwotę 776 zł. Skarżąca nie spełnia zatem podstawowej przesłanki do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
Ponadto organ I instancji podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Burmistrz zaznaczył przy tym, że decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r., nr [...] przyznał skarżącej świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 600 zł. W ocenie organu I instancji zaoszczędzone w ten sposób środki skarżąca może przeznaczyć na zakup okularów, zlewu bądź nowych kranów.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] lutego 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. SKO podniosło, że sytuacja materialna skarżącej jest niewątpliwie ciężka, jednakże różnorodne potrzeby strony nie mogą zostać uwzględnione w całości albowiem rolą pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie obywatelom środków utrzymania ani pokrywanie wszelkich wydatków przez nich ponoszonych, lecz stosowanie do art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.).
Nadto przyznanie zasiłku celowego zostało pozostawione uznaniu organu administracji, o czym świadczy treść art. 39 ust. 1 u.p.s. Skarżąca przekracza kryterium osoby samotnie gospodarującej warunkujące uzyskanie świadczeń pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżąca opisała swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, że SKO, podobnie jak organ I instancji, bezdusznie uznało, że skarżąca wykorzystując własne możliwości finansowe powinna poradzić sobie z uszkodzonymi urządzeniami sanitarnymi. Tymczasem dochody jakie osiąga skarżąca nie pozwalają jej na naprawę czy też zakup nowych urządzeń.
Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Choć w przeciwieństwie do zasiłku stałego i okresowego ustawodawca nie sformułował wyraźnie tego obowiązku w regulacji szczegółowej dotyczącej świadczenia, to wynika on z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kryteria dochodowe są takie same, jak w przypadku pozostałych świadczeń – 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. z 2021, poz. 1296) i 600 zł dla osoby w rodzinie (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 39).
W opisywanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca osiągnęła dochód - ustalony zgodnie z treścią art. 8 ust. 3, 4 i 4a u.p.s. - w wysokości 780,72 zł, na który składa się świadczenie emerytalne w wysokości 666,91 zł oraz zasiłek stały w wysokości 113,81 zł (zasiłek stały nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 u.p.s. jako dochód, którego nie wlicza się do dochodu w rozumieniu ustawy).
Powyższe przesądza, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. na kwotę 776 zł i w konsekwencji wyklucza prawną możliwość przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.
Przekroczenie kryterium dochodowego, jak już wskazywano wyżej, uniemożliwiało przyznanie skarżącej zasiłku celowego. Uzasadniało to jednak rozważenie przez organ I instancji przesłanek dotyczących możliwości przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na zasadach określonych w art. 41 pkt 1 u.p.s., co też organ I instancji uczynił wydając w dniu [...] stycznia 2024 r. decyzję nr [...] odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, wymianę zlewu i naprawę kranu. Organ przeanalizował zatem możliwość objęcia skarżącej pomocą szczególną.
W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyło SKO a skarżąca nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
SWSA Grażyna Staniszewska SWSA Michał Ruszyński SWSA Jarosław Piątek