Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 26 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 247/23

Uzasadnienie

W dniu [...] lipca 2021 r., ok. godz. 13.30 na byłym drogowym przejściu granicznym, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego – ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową typu [...] o nr rej. [...], którym kierował A.K.. Zgodnie z dokumentami przewozowymi przedstawionymi przez kierującego, T Spółka z o.o. przewoziła z Niemiec do Polski towar o nazwie Palatinol N o masie brutto 20.000 kg, klasyfikowany do kodu CN 2917. Podmiotem wysyłającym była firma B z Niemiec, natomiast podmiotem odbierającym firma B Spółka. z o.o., z miejscem dostarczenia A S.A. Przewożony towar podlegał systemowi monitorowania zgodnie z ustawą z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.

W trakcie przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili brak danych z lokalizatora GPS nr [...], przypisanego do zgłoszenia przewozu SENT[...]. W związku z tym kontrolujący uznali, że kierowca rozpoczął transport towaru na terytorium RP z naruszeniem art. 10a ust. 1 powyższej ustawy. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół z kontroli, który został przez kierowcę podpisany bez wnoszenia uwag.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów omiu o zabezpieczenie danych lokalizacyjnych w systemie SENT-GEO wskazanego w zgłoszeniu SENT[...] geolokalizatora [...] (zaktualizowanego w zgłoszeniu SENT w trakcie kontroli), którym faktycznie posługiwał się kierowca w trakcie przewozu towaru.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wszczął z urzędu wobec przewoźnika postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, objętego zgłoszeniem przewozu towarów SENT[...], o którym mowa w art. 10a ust. 1 powyższej ustawy.

Pismami z dnia [...] stycznia 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno- Skarbowego zwrócił się do Centrum informatyki Resortu Finansów o podanie informacji, czy w okresie od [...] do [...] lipca 2021 r. odnotowano nieprawidłowości w działaniu systemu SENT-GEO oraz czy wystąpiły inne problemy w przesyłaniu danych geolokalizacyjnych. Ponadto poproszono o wskazanie, czy w tym czasie przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu oraz czy w sposób prawidłowy zostały zarejestrowane w systemie SENT-GEO dane lokalizatora oraz do Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji dotyczących podatnika, a następnie pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podanie informacji dotyczących płatnika składek.

Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. otrzymano odpowiedź na przesłane zapytanie z Centrum Informatyki Resortu Finansów, w której przesłano pliki z danymi geolokalizacyjnymi dotyczącymi urządzenia ZSL nr [...] przypisanego do zgłoszenia SENT[...] oraz poinformowano, że w systemie SENT-GEO odnotowana została ponadgodzinna przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych przez przedmiotowy lokalizator. Ponadto w okresie od [...] do [...] lipca 2021 r. nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu.

Pismem z [...] stycznia 2022 r. strona złożyła wyjaśnienia wskazując, że o niesprawności anteny nie została poinformowana przez zewnętrzną firmę T, a okoliczność ta wyszła na jaw dopiero w wyniku kontroli. Nieprawidłowość została skorygowana w trakcie kontroli, a przesyłka została zrealizowana w sposób prawidłowy. W związku z powyższym Spółce nie można przypisać próby jakiegokolwiek oszustwa, chęci ominięcia przepisów prawa, czy też zarzucić naruszenia ustawy, które groziłoby bezpieczeństwu obrotu i narażało Skarb Państwa na uszczuplenie bądź w jakikolwiek inny sposób było społecznie szkodliwe. Przedłożona w trakcie kontroli dokumentacja wskazywała, iż realizowany przewóz nie wiązał się z jakimkolwiek ryzykiem uszczupleń wpływów do budżetu państwa. Przewożony towar o kodzie 2917 był zgodny ze zgłoszeniem SENT oraz z innymi dokumentami przewozowymi. Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.

W dniu 31 stycznia 2022 r. do organu I instancji wpłynęła odpowiedź na przesłane zapytanie z Urzędu Skarbowego, natomiast 14 lutego 2022 r. z ZUS.

Pismem z dnia [...] marca 2022 r. organ I instancji wezwał T Spółkę z o.o. o przekazanie informacji o przyczynie nie przekazania danych geolokalizacyjnych z urządzenia ZSL o numerze [...], przypisanego do zgłoszenia SENT[...] do systemu SENT-GEO oraz wskazania, czy przewoźnik firma T Spółka z o.o. była informowana w trakcie dokonywania przewozu towaru o uszkodzeniu urządzenia i nieprzekazywaniu danych geolokalizacyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] marca 2022 r. T Spółka z o.o. poinformowała, że urządzenie GPS zamontowane w pojeździe [...] w dniu [...] lipca 2021 r. miało uruchomione wysyłanie danych do systemu SENT-GEO. Niestety na module GPS nastąpił zanik widoczności satelitów w związku z czym urządzenie nie było w stanie przesłać prawidłowej lokalizacji. W/w klient ma dostęp do aplikacji MyCar Business służącej do monitorowania pojazdów, w której można sprawdzić poprawność działania urządzeń. W dniu [...] lipca 2021 r. firma T wystawiła zlecenie serwisowe na sprawdzenie działania urządzenia w pojeździe, serwis został przeprowadzony, usterka usunięta.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika, T Spółkę z o.o. karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł, za niewywiązanie się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, objętego zgłoszeniem przewozu towarów SENT[...], o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 859 – w wersji obowiązującej w dacie kontroli, dalej ustawa SENT).

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając:

1. 1) błędną subsumpcję zaistniałego stanu faktycznego pod przepis prawa materialnego, a co za tym idzie naruszenie art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, ponieważ nie można zarzucić Spółce nieprzekazywania w trakcie całej trasy przewozu aktualnych danych geolokalizacyjnych;
2. 2) błędną analizę celu ustawy oraz sensu pod względem okoliczności wykazanych, w art. 22 ust. 3 ustawy SENT;
3. 3) art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej o.p. oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny;
4. 4) naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 o.p. i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 ustawa SENT, wskazując go jako podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
5. 5) naruszenie art. 122 o.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a dodatkowo zinterpretowanie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;
6. 6) naruszenie art. 124 o.p. poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które przemawiały za nałożeniem kary pieniężnej;
7. 7) naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 o.p. polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, jego dowolnej i zbyt swobodnej ocenie;
8. 8) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 5 o.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.

Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wniosła o:

1. 1) przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, polegającego na uzupełnieniu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy o upoważnienie wydane przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego do wydawania w jego imieniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, przez Kierownika Działu;
2. 2) przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, polegającego na precyzyjnym określeniu czasowym niesprawności ZSL od granicy państwowej naszego kraju do punktu gdzie odbywała się kontrola;
3. 3) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W związku z wnioskiem strony o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, do akt sprawy przekazano potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię upoważnienia nr [...] z [...] maja 2017 r. wydanego przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego do podpisywania w jego imieniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przez Kierownika Działu Postępowania Podatkowego i Celnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż jak wynika z okoliczności sprawy, w dniu [...] lipca 2021 r. kierowca rozpoczął transport towaru na terytorium RP z naruszeniem art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Tym samym przewoźnik nie zapewnił przekazu aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Z mocy art. 22 ust. 2a ustawy SENT, konsekwencją tego jest nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Wobec jednoznacznego potwierdzenia faktu uchybienia powyższemu obowiązkowi, organ I instancji zasadnie wymierzył przewoźnikowi karę pieniężną na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT.

Dla ustalenia, czy wypełniona została dyspozycja powyższego przepisu, wystarczające jest wykazanie, że doszło do naruszenia obowiązku związanego z drogowym przewozem towarów, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. To zaś potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Samo zaś nałożenie kary pieniężnej nie podlega natomiast uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że w sytuacji ziszczenia się ustawowej przesłanki, organ nie ma możliwości dokonywania analizy przyczyn naruszenia obowiązków przez uczestnika przewozu. Obowiązek wynikający z art. 10a ustawy SENT nie budzi zaś żadnych wątpliwości interpretacyjnych i został w niniejszej sprawie zastosowany wprost.

W zaistniałych w sprawie okolicznościach nie ma znaczenia, podnoszony przez Spółkę fakt braku wpływu na ujawnione podczas kontroli nieprawidłowości. Przepisy ustawy SENT mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są zatem obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu.

Fakt braku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu został stwierdzony przez funkcjonariuszy celno-skarbowych podczas kontroli. Strona mimo obowiązku wynikającego z ustawy nie dopilnowała poprawności przekazywania danych oraz gotowości transportu do realizacji zgodnie z wymaganiami ustawy SENT przed jego rozpoczęciem. Powyższe nieprawidłowości potwierdza raport wykonany w toku kontroli o godzinie 14:08 z systemu SENT-GEO oraz informacja uzyskana z Centrum Informatyki Resortu Finansów. W konsekwencji nie budzi wątpliwości, że pojazd nie był widoczny w systemie na wskazanej trasie przewozu, tj. od chwili rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, czy też w momencie przekroczenia granicy, do momentu rozpoczęcia kontroli, tj. [...] lipca 2021 r., godz.13:15. Dopiero podczas trwającej kontroli, o godz. 15:09 przewoźnik przypisał do zgłoszenia geolokalizator z aplikacji o nr [...], która kierowca miał w telefonie komórkowym. Przeczy to twierdzeniu strony, jakoby fakt stwierdzenia niesprawności urządzenia uzasadniał możliwość przedmiotowego przewozu w oparciu o treść art. 10c ust. 1 ustawy SENT.

Niewystarczające jest wyposażenie pojazdu w lokalizator, konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Zarówno kierowca jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS. Również z pisma T Sp. z o.o. wynika, że strona ma dostęp do aplikacji MyCar Business, służącej do monitorowania pojazdów, w której można sprawdzić poprawność działania urządzenia. Odpowiedzialność za przekazywanie danych do systemu SENT-GEO ciąży na przewoźniku, nie na operatorze ZSL. Korzystanie przez przewoźnika z usług firmy zewnętrznej w zakresie obsługi urządzeń geolokalizacyjnych jest dobrowolne i nie zwalnia go z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi.

Według pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z dnia [...] stycznia 2022 r., w dniu przewozu w systemie SENT-GEO odnotowana została ponadgodzinna przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych przez lokalizator nr [...]. Nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL. Również strona nie zgłaszała żadnych problemów w działaniu systemu w Help Desk CSD.

Stwierdzona nieprawidłowość polegała na braku przekazu lokalizacji pojazdu, który winien mieć swój początek z chwilą rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju, czy też najpóźniej w momencie przekraczania granicy państwowej. Tym samym przewoźnik nie zapewnił na całej trasie przewozu po terytorium kraju przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewożącego towar podlegający obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT. Stwierdzone w toku kontroli naruszenie stanowiło zatem przesłankę do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się w sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w oparciu o treść art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Wbrew twierdzeniom strony przesłanką wystarczającą do odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianej ustawą nie jest prowadzenie legalnej działalności gospodarczej przez przewoźnika, czy przewożenie towaru legalnie. Kara dotyczy bowiem niedopełnienia obowiązków związanych z monitorowaniem przewozu ściśle określonych towarów i tego rodzaju uchybienie zostało stwierdzone podczas kontroli. Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie.

Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Mimo wezwania do przedstawienia stosownych dowodów w celu ich oceny i ewentualnego zastosowania okoliczności wynikających z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, strona takich dowodów nie przedłożyła. Strona nie wykazała zatem swego ważnego interesu, uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary. Możliwość skorzystania z ulgi na podstawie tegoż przepisu uzależniona jest w głównej mierze od inicjatywny strony postępowania. To przewoźnik powinien wykazać, że jego dobrze rozumiany interes przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej. Strona nie przekazała żadnych dokumentów na okoliczność wykazania trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby podjęcie decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, z powołaniem się na swój ważny interes.

Organ I instancji dokonał oceny sytuacji majątkowej przewoźnika, pod kątem możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, dokonał z urzędu na podstawie materiału dowodowego przekazanego przez Urząd Skarbowy i ZUS Oddział. Z materiału tego wynika m.in., iż przewoźnik posiada status średniego przedsiębiorcy, nie posiada zaległości podatkowych, w okresie od 1 stycznia 2019 do 31 stycznia 2022 r. nie występował z wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym ze względu na sytuację epidemiologiczną SARS-CoV-2, wg deklaracji VAT-7x w latach 2020-2021 dokonał zakupów środków trwałych na łączną kwotę 2.154.921 zł, nie ma zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz nie jest prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Przewoźnik w okresie od 18 kwietnia 2017 r. do 15 kwietnia 2022 r. w bazie systemu SENT ma zarejestrowane 385 zgłoszeń SENT. W stosunku do 2 z nich (poza niniejszym postępowaniem) prowadzone są postępowania z tytułu naruszeń ustawy SENT.

Zgromadzone w sprawie dokumenty i informacje świadczą o dobrej kondycji finansowej Spółki. Strona w toku postępowania nie powoływała się na inne okoliczności nadzwyczajne lub zdarzenia, które mogłyby stanowić przesłankę do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Obciążenie w niniejszym postępowaniu karą pieniężną odwołującej się strony nie wiąże się z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary.

W ocenie organów orzekających, w sprawie nie wystąpiły też okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Podstawy takiej nie mogą stanowić okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

Organ nie stwierdził również zaistnienia przesłanki "interesu publicznego" w odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej. Ponoszenie ciężarów publicznych jest podstawowym obowiązkiem każdego obywatela, który sam ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje oraz wynikające z nich konsekwencje. Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej mogłoby nastąpić, gdyby w toku postępowania dowodowego zostało stwierdzone, że w konkretnej sprawie, ze względu na "ważny interes przewoźnika" lub "interes publiczny" nie jest możliwe uregulowanie zobowiązań. Przewoźnik nie wykazał, iż uregulowanie kary może skutkować konsekwencjami w postaci np. utraty płynności finansowej, konieczności ograniczenia działalności czy redukcji zatrudnienia, które to przesłanki wskazywałyby na istnienie interesu publicznego w odstąpieniu od nałożenia kary. Okoliczności takich nie stwierdzono także analizując zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy.

Jednocześnie brak jest w sprawie nadzwyczajnych i losowych okoliczności, które rzutowałyby na niemożność wywiązania się z uregulowania należności wynikającej z decyzji i tym samym uzasadniały odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej kary z uwagi na interes strony.

W przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym, ponieważ pozyskane informacje wskazują, że sytuacja strony nie ma cech nadzwyczajności. Okoliczności sprawy nie wskazują, aby nałożenie kary na Spółkę miało doprowadzić do upadłości i likwidacji prowadzonej przez nią działalności. Ponadto odstąpienie od nałożenia kary na podmiot, którego sytuacja materialna pozwala na jej uiszczenie, nie leży również w interesie społecznym. Odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania strony, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzenie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny.

W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Niezapewnienie przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem nie świadczy o małej wadze naruszenia, ani nie wskazuje na dochowanie przez stronę należytej staranności w wypełnianiu obowiązków nałożonych ustawą SENT. Naruszenie zostało przy tym wykryte podczas kontroli funkcjonariuszy celno-skarbowych, a nie w wyniku działań podjętych przez przewoźnika.

Kontrolowany przewóz towarów wrażliwych nie był pierwszym realizowanym przez przewoźnika przewozem zarejestrowanym w systemie SENT, przepisy ustawy SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie winny być przewoźnikowi znane, naruszenie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka przewozu było ewidentne i wynikało z niedochowania należytej staranności przez kierowcę, za którego zachowanie ponosi odpowiedzialność przewoźnik. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą jest zobowiązany dołożyć minimum staranności by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. To na przewoźniku ciąży szczególny obowiązek znajomości i przestrzegania obowiązujących regulacji, w szczególności odnoszących się do przedmiotu prowadzonej działalności.

Nawet jednostkowe naruszenie przepisu (w tym wypadku art. 10a ust. 1 ustawy SENT), w efekcie którego istnieje obowiązek prawny nałożenia kary pieniężnej i kara ta zostaje nałożona, nie może świadczyć o naruszeniu zasady zaufania do organów władzy publicznej. Organ nakładający karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie zapewnił w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, albowiem kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy czy jednostkowości naruszenia.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Określona przepisami ustawy SENT odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Pojęcie interesu publicznego nie może być przy tym ujmowane przez pryzmat proporcjonalności kary i innych okoliczności podmiotowych.

W świetle powyższego organ odwoławczy nie znalazł przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zarówno ze względu na "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny".

Zgodnie z wnioskiem strony akta postępowania uzupełnione zostały o wydane przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego upoważnienie do podpisywania w jego imieniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przez Kierownika Działu Postępowania Podatkowego i Celnego, z której jednoznacznie wynika, że Kierownik Działu upoważniony był do podpisywania decyzji kończących postępowania w sprawach prowadzonych w Dziale Postępowania Podatkowego i Celnego COPC.

Ponadto w toku postępowania zrealizowana została wyrażona w art. 122 o.p. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, zapewnione przestrzeganie wszystkich wskazanych w ustawie reguł postępowania dowodowego cały materiał dowodowy, zarówno zebrany przez organ, jak i przedstawiony przez stronę został rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 oraz art. 123 o.p.). W postępowaniu dowodowym organ dążył, na podstawie całości zebranego materiału dowodowego do rzetelnego ustalenia minionych faktów, zgodnie z zasadą bezstronności. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, przekonującym zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego jak i prawnego, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podmiot nie oznacza prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie do organu. Tym samym organ odwoławczy nie dostrzegł podstaw do uznania zarzutów wskazanych w odwołaniu, uznając decyzję organu I instancji za zgodną z prawem.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej T Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając:

1. 1) błędną subsumpcję zaistniałego stanu faktycznego pod przepis prawa materialnego, a co za tym idzie naruszenie art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy SENT polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, ponieważ nie można zarzucić Spółce nieprzekazywania w trakcie całej trasy przewozu, aktualnych danych geolokalizacyjnych;
2. 2) błędną analizę celu ustawy oraz jej sensu pod względem okoliczności wykazaryych, w art. 22 ust. 3 ustawy SENT;
3. 3) naruszenie art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 o.p. oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny;
4. 4) naruszenie art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 o.p. i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym posługuje się art. 22 ust. 3 ustawy SENT wskazując go jako podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
5. 5) art. 122 o.p. przez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a dodatkowo zinterpretowanie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in., iż nie można jej przypisać naruszenia art. 22 ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, gdyż swoim zachowaniem nie wypełniła dyspozycji normy wynikającej z tego ostatniego przepisu. Od przekroczenia granicy niemiecko-polskiej do miejsca kontroli odległość wynosi jedynie nieco ponad 1 km, do czego organy obu instancji nie odniosły się. Awaria anteny została natychmiast zgłoszona, a kierowca w sposób zastępczy uruchomił geolokalizację w trakcie kontroli przez aplikację. Na terenie Niemiec nie ma obowiązku geolokalizacji w systemie SENT. Dopiero od momentu przekroczenia granicy geolokalizacja jest wymagana, a kierowca ma obowiązek zatrzymać się i przywrócić sygnał jeśli jego utrata trwa ponad godzinę. Organy obu instancji błędnie wywiodły, że taka sytuacja miała miejsce w rzeczonym przypadku. Kierowca w dniu kontroli po przekroczeniu granicy maksymalnie mógł prowadzić pojazd kilka, może kilkanaście minut, nie prowadził go przez ponad godzinę.

Naruszenie trwające dłużej niż godzinę nie miało miejsca. Tych okoliczności oraz długości trasy przejazdu organy nie zbadały z należytą starannością, nie biorąc pod uwagę treści art. 10c ust. 1 ustawy SENT.

Nadto Spółka zawarła w uzasadnieniu skargi obszerną argumentację przemawiająca w jej ocenie za koniecznością zastosowania w niniejszej sprawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Nienależyte rozważenie przez organy możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej stanowiło naruszenie art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 omawianej ustawy, jak również przywołanych w zarzutach przepisów Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast strona skarżąca terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] o nałożeniu na T Spółkę z o.o. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na nieprzekazywaniu w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów SENT[...].

W myśl art. 10a ust. 1 ustawy SENT – w wersji obowiązującej w dacie kontroli ([...] lipca 2021 r.) przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (art. 10a ust. 2), przy czym przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10a ust. 3). Zgodnie z art. 10b ust. 1 lit. b) ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju – w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 (tzn. m.in. w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego).

Rozpatrywana sprawa dotyczy przewozu z Niemiec do Polski towaru o masie brutto 20.000 kg, klasyfikowanego do kodu CN 2917. Opisywany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT. Dotyczył bowiem towaru wymienionego w jej art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. e), którego masa brutto przekraczała 500 kg. Ponieważ towar ten przewożono z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego, w niniejszej sprawie zaktualizowały się obowiązki wynikające z art. 10a ust. 1 oraz art. 10b ust. 1 lit. b) ustawy SENT. Tymczasem jak wynika z ustalonych okoliczności, po rozpoczęciu przez kierowcę transportu towaru na terytorium Polski, w toku przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili brak działającego geolokalizatora nr [...], który w trakcie trwania kontroli nie wskazywał położenia środka transportu ani danych z lokalizatora dla wskazanego zgłoszenia w podanym przedziale czasu, co powinno mieć swój początek z chwilą przekroczenia granicy państwowej.

Doszło zatem do naruszenia przez przewoźnika obowiązku wynikającego z powołanego wyżej art. 10a ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji czego zaistniały przesłanki merytoryczne uzasadniające nałożenie na Spółkę kwestionowanej przez nią kary pieniężnej w oparciu o treść art. 22 ust. 2a ustawy SENT, w myśl którego w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Zarzuty i argumentacja zawarte w skardze nie podważają przy tym zgodności z prawem i prawidłowości zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Treść art. 10a ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie stanowi bowiem o obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Ponieważ skarżąca Spółka obowiązku tego nie dopełniła, organ prawidłowo i zgodnie z prawem wszczął postępowanie oraz zastosował opisywaną regulację prawa materialnego.

Strona skarżąca została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu w niniejszej sprawie postępowania, jak również miała zapewniony w nim udział. Dowody zostały zebrane w sposób wyczerpujący, obiektywny, z zachowaniem zasady swobodnej ich oceny, lecz nie noszącej znamion dowolności, co czyni zadość zasadom wynikającym z Ordynacji podatkowej, w tym jej art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191. Wszechstronnej analizy sprawy dowodzą też uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji obu instancji (art. 210 § 1 pkt 4 i 6 o.p.). O naruszeniu przepisów postępowania nie świadczy również fakt, iż organ wydał w sprawie decyzję niezgodną z oczekiwaniem strony.

Jednocześnie skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby odmienne ustalenia, w szczególności możliwość odstąpienia od ukarania. Jest to istotne o tyle, iż wprawdzie z art. 122 o.p. wynika obowiązek organu do podejmowania wszelkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego doprowadziła organ do trafnej konkluzji, że skarżącą Spółkę jako przewoźnika obciążały obowiązki określone w ustawie SENT, których Spółka nie dopełniła. Powyższe świadczy o trafności argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Jeśli chodzi o zarzut nie wzięcia pod uwagę materialnoprawnej regulacji zawartej w art. 10c ust. 1 ustawy SENT – w myśl którego w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej – wskazać należy, iż nie znajduje ona zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten odnosi się do obowiązków kierowcy, a jego naruszenie skutkuje nałożeniem na kierującego kary grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł, na mocy art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT. Tymczasem jak wynika z art. 10a ustawy SENT– przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem.

Obowiązki przewoźnika i przewidziane za nie kary administracyjne są odrębnie uregulowane od obowiązku kierowcy i grzywny której on podlega za naruszenie tych obowiązków (por. wyrok WSA w Gliwicach z 31 marca 2021 r., III SA/Gl 34/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru (art. 10a ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT). Z kolei odpowiedzialność kierowcy aktualizuje się w przypadku niedopełnienia obowiązku niezwłocznego zatrzymania pojazdu w razie trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10c ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT). Z porównania tych regulacji bezsprzecznie wynika, że odpowiedzialność przewoźnika ma szerszy charakter, gdyż dotyczy całej trasy przewozu, podczas gdy odpowiedzialność kierowcy powstaje w razie niesprawności lokalizatora w okresie przekraczającym godzinę (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 2 lutego 2022 r., II SA/Rz 1582/21).

W konsekwencji brzmienie art. 10c ustawy SENT nie oznacza uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu w sytuacji trwającej krócej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Takiej interpretacji przeczy jednoznaczna treść art. 10a ustawy SENT, który wymaga przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu w trakcie całej trasy przewozu, niezależnie od czasu jego trwania. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy ustalenie rzeczywistego czasu trwania przejazdu po przekroczeniu granicy Polski nie było istotne dla rozstrzygnięcia, tym bardziej, iż niedochowanie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT zostało ujawnione przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w toku przeprowadzonej przez nich kontroli pojazdu.

Ponadto dopiero podczas trwającej kontroli, o godz. 15:09 przewoźnik przypisał do zgłoszenia geolokalizator z aplikacji o nr [...], którą kierowca miał w telefonie komórkowym. W konsekwencji zatem zarzut nieuwzględnienia przez organ regulacji zawartej w art. 10c ust. 1 ustawy SENT należy uznać za niezasadny.

Odnosząc się do argumentacji, iż przerwa w zakresie przekazywanych danych była jedynie chwilowa, nadto była ona skutkiem siły wyższej, awarii urządzenia GPS polegającej na uszkodzeniu anteny wskazać należy, iż okoliczność ta również nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przepisy ustawy SENT mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są zatem obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Uzasadnienie projektu ustawy SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych.

System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SA/Bk 847/20).

Ponadto organ w zaskarżonej decyzji zasadnie zwrócił uwagę, iż odpowiedzialność za przekazywanie danych do systemu SENT-GEO ciąży na przewoźniku, a nie na operatorze ZSL. Korzystanie przez przewoźnika z usług przedsiębiorcy zewnętrznego, z którym zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych jest dobrowolne i nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi. Tymczasem według pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z dnia [...] stycznia 2022 r., w dniu przewozu w systemie SENT-GEO odnotowana została ponadgodzinna przerwa w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych przez lokalizator nr [...]. W okresie od [...] do [...] lipca 2021 r. nie odnotowano jednakże wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby strona zgłaszała problemy w działaniu systemu.

Dodatkowo zarówno kierowca jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS. Również z pisma T Sp. z o.o. wynika, że strona ma dostęp do aplikacji MyCar Business, służącej do monitorowania pojazdów, w której można sprawdzić poprawność działania urządzenia. Prowadzi to do wniosku, iż w tej sytuacji ujawnione w toku kontroli naruszenie było wynikiem braku należytej staranności w wykonywaniu przez przewoźnika swoich ustawowych obowiązków.

W rozpatrywanej sprawie nie było również podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwagi na wystąpienie przypadku uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy o SENT, m.in. jej art. 22 ust. 2a, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Oznacza to, że z instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia.

Zgodnie z przywołanym art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust.

3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków.

Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość.

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika m.in., iż skarżący posiada status średniego przedsiębiorcy, nie posiada zaległości podatkowych ani z tytułu składek ZUS, w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2022 r. nie występował z wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym ze względu na sytuację epidemiologiczną SARS-CoV-2, według deklaracji VAT-7x w latach 2020 – 2021 dokonał zakupów środków trwałych na łączną kwotę 2.154.921 zł. W okresie od 18 kwietnia 2017 r. do 15 kwietnia 2022 r. w bazie systemu SENT ma zarejestrowane 385 zgłoszeń SENT. W stosunku do 2 z nich prowadzone są postępowania z tytułu naruszeń ustawy SENT. W 2019 r. przewoźnik osiągnął przychód w wysokości 44.680.461,36 zł oraz dochód w wysokości 330.461,84 zł, natomiast w 2020 r. przychód w wysokości 47.670.763,94 zł oraz dochód w wysokości 289.190,08 zł. Powyższe świadczy o dobrej kondycji finansowej skarżącej Spółki. Obciążenie w niniejszym postępowaniu karą pieniężną odwołującej się strony nie wiąże się zatem z zagrożeniem dla jej istotnego interesu.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" scharakteryzowano w orzecznictwie jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp.". Z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 lipca 2021 r., II SA/Go 467/21). Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa.

Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Interes publiczny sprowadza się również do przeciwdziałania sytuacjom, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej.

Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19). W tym znaczeniu dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. Wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem.

Odnosząc się do argumentacji Spółki, iż na skutek ujawnionego naruszenia nie doszło do uszczuplenia należności podatkowych, co w ocenie strony miałoby stanowić podstawę do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej należy wskazać, że istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów omawianej ustawy polega na karaniu także za uchybienia formalne. Natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Z akt sprawy powinno wynikać, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Ponadto ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Ponadto trzeba pamiętać, że to działania Służb Celno-Skarbowych wymusiły na skarżącym uzupełnienie zgłoszenia przewozu towarów do systemu SENT, uniemożliwiając tym samym powstanie ewentualnych uszczupleń podatkowych.

Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały zatem, że skoro skarżąca Spółka w sposób nie budzący wątpliwości dopuściła do sytuacji, w której po rozpoczęciu transportu towaru na terytorium Polski, środek transportu nie posiadał działającego geolokalizatora, przez co dane geolokalizacyjne tego środka transportu nie były przekazywane (co powinno mieć swój początek z chwilą przekroczenia granicy państwowej), to zastosowanie przewidzianej przepisami prawa ulgi byłoby nie tylko niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych, ale nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe.

Ponadto jak już wyżej wskazano, przedział czasowy, w którym dane z lokalizatora nie były przekazywane do systemu po przekroczeniu granicy państwowej, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym również jeśli chodzi o zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy SENT.

Co istotne, również skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów czy okoliczności świadczących o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od niej, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku i uiszczenie wymierzonej kary. Nie udokumentowała i nie wykazała wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Takich okoliczności Spółka w sprawie nie dowiodła. Ponadto jako profesjonalny przewoźnik, Spółka powinna posiadać rozeznanie co do obowiązków, jakie w tym zakresie nakłada ustawa, zaś odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić okoliczności związanych z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Okoliczności sprawy w żadnej mierze nie potwierdzają tego, aby powstało ono w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od strony skarżącej, ale przeciwnie – stanowiło ono konsekwencję braku staranności po jej stronie w realizacji ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W tej sytuacji podniesiona w skardze argumentacja w zakresie naruszenia art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT nie zasługiwała na uwzględnienie.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 121 § 1 o.p., w myśl którego postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Przede wszystkim zasady zaufania do organów podatkowych nie można odczytywać w oderwaniu od zawartej w art. 120 o.p. zasady legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności. Z regulacji tej nie wynika również, iż organy obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający dla strony, a więc w sposób zbieżny z jej stanowiskiem. Prowadzenie postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego (co w niniejszej sprawie miało miejsce) jest działaniem zgodnym z przywołaną zasadą (por. m.in. wyroki NSA z 14 marca 2023 r., III FSK 163/22, z 2 czerwca 2022 r., III FSK 650/21, z 5 marca 2019 r., I FSK 139/17, WSA w Łodzi z 4 października 2022 r., I SA/Łd 505/22).

Naruszenia art. 121 § 1 o.p. nie można upatrywać w niezastosowaniu bądź niekorzystnym zastosowaniu określonej normy prawnej, czego strona sobie nie życzy, zwłaszcza jeżeli w świetle obowiązującego prawa takie działanie organu byłoby obligatoryjne. Sam fakt, iż strona z wywodami organu się nie zgadza, nie może przesądzać o obrazie art. 121 § 1 o.p. Stąd też o naruszeniu tej zasady nie świadczy fakt, że organ uznał stanowisko strony skarżącej za niezasadne i podjął rozstrzygnięcie odmienne od oczekiwanego przez nią.

Organy orzekające w sprawie trafnie wywiodły, iż nałożenie na skarżącą Spółkę kary pieniężnej było wynikiem jej własnego zachowania, którego konsekwencje, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie transportu określonych grup towarów, strona mogła przewidzieć. Za nieuprawnione należy też uznać oczekiwanie, że organ będzie z urzędu poszukiwał do skutku wszelkich dowodów uzasadniających odstąpienie od nałożenia na stronę kary.

W rozpatrywanej sprawie ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 o.p. Natomiast okoliczność, że organy na podstawie ustalonego stanu faktycznego nie znalazły podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego czy interesu publicznego, nie może przesądzać o niewłaściwie i błędnie ustalonym stanie faktycznym. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.