Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2022 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, wydał na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 24, art. 26 ust. 1-2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej jako u.ś.r.), § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybie postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466) oraz art. 104 i 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.
Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.), decyzję nr [...], którą zakończył od dnia [...] stycznia 2022 r. realizację decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o przyznaniu K.K. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na uzyskanie przez K.K. dodatku pielęgnacyjnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
K.K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 16 u.ś.r. i wskazał, że zgodnie z jego postanowieniami zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Podkreślił, że z dniem przyznania stronie dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie może ona jednocześnie pobierać zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego jej wcześniej przez organ I instancji. W ocenie Kolegium przyznanie stronie skarżącej z dniem [...] stycznia 2022 r. prawa do dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowi przesłankę do wyeliminowania z obrotu prawnego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego stronie przez organ I instancji.
K.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję organu odwoławczego, w której – w oparciu o art. 2 i art. 8 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – stwierdziła, że art. 16 ust. 6 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, łamie określoną w Konstytucji zasadę sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny zostały jej przyznane z zupełnie innych powodów, tj. jeden przyznany bezterminowo dla osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast drugi przyznawany jest przez ZUS z tytułu ukończenia przez emeryta 75 roku życia i przyznawany jest dla każdego emeryta bez względu na jego stan zdrowia.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 27 lipca 2022 r. skarżąca podtrzymując skargę wskazała na swój bardzo zły stan zdrowia, liczne schorzenia i związane z tym wysokie koszty leczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że w ustalonym i niespornym stanie faktycznym zastosowanie znajduje art. 16 ust. 6 u.ś.r., zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Wobec brzmienia tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości brak możliwości prawnych pobierania jednocześnie obu świadczeń - zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że oba świadczenia, zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, spełniają podobny cel. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym przyznawanym w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1 u.ś.r.). Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobie, która ukończyła 75 lat.
Dodatek pielęgnacyjny przysługuje natomiast osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat (art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 504). W związku z podobnym charakterem obu tych świadczeń ustawodawca w art. 16 ust. 6 u.ś.r. uregulował w sposób kategoryczny kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że prawo do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponieważ zatem skarżąca od stycznia 2022 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny, to od tej samej daty nie była uprawniona do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, co wynika z decyzji organu pierwszej instancji.
Wbrew oczekiwaniu skarżącej, nie mogła stanowić podstawy orzekania ocena kwestionowanej decyzji pod względem słuszności lub zasad sprawiedliwości społecznej, a to w kontekście niewątpliwie trudnej sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącej. Należy bowiem podkreślić, że organy administracji zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), które w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie pozostawiało żadnej swobody co do rozstrzygnięcia tej sprawy, także przy uwzględnieniu postanowień Konstytucji (art. 8 Konstytucji RP). Powołane w skardze przepisy Konstytucji RP nie charakteryzują się takim stopniem konkretności, który umożliwiałby bezpośrednie zastosowanie ich w sprawie. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 8 ustawy zasadniczej stanowi natomiast, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1).
Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (pkt 2). Jakkolwiek Sąd w oparciu o art. 8 Konstytucji RP może pominąć przepis ustawy, jeżeli dojdzie do przekonania, że jest on niezgodny z Konstytucją i nie powinien być zastosowany w konkretnej sprawie, to jednak znajdujący zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 16 ust. 6 u.ś.r. nie pozostaje, w ocenie Sądu, w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji RP. W szczególności pozbawienie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego w związku z otrzymywaniem dodatku pielęgnacyjnego nie narusza zasady praw nabytych wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP. Zasada ta bowiem nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza zdaniem Sądu stanowienia regulacji pozbawiających prawa do świadczenia socjalnego, jeżeli świadczenie to jest zastępowane innym świadczeniem o podobnym charakterze, w tym przypadku zasiłku pielęgnacyjnego dodatkiem pielęgnacyjnym.
Regulacja art. 16 ust. 6 u.ś.r. nie narusza też zasady równości wobec prawa sformułowanej w art. 32 Konstytucji RP. Równość wobec prawa oznacza jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. W tym przypadku ustawodawca pozbawił prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wszystkie, bez żadnego wyjątku, osoby uprawnione do dodatku pielęgnacyjnego, nie naruszając tym samym zasady równości. Formułowany przez skarżącą postulat przysługiwania dodatkowych świadczeń osobom, które z uwagi na stan zdrowia były niezdolne do samodzielnej egzystencji przed nabyciem uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego ze względu na wiek, może stanowić wyłącznie przedmiot wniosków de lege ferenda kierowanych do ustawodawcy, nie może natomiast być uwzględniony w obecnym stanie prawnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.