Uzasadnienie
W dniu [...].11.2000r. F. i J.Z. złożyli wniosek do Ministerstwa Rolnictwa Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wojewody z dnia [...].08.1978r. Nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany gruntów oraz o przekazanie sprawy o ponowne rozpatrzenie do organu administracji rządowej celem ostatecznego załatwienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że w 1978r. we wsi Śmieszkowo została przeprowadzona wymiana gruntów do przekazania na rzecz PGR. W skład wymiany wchodziły również użytki rolne i las skarżących. Za użytki rolne skarżący otrzymali ekwiwalent zamienny zaś za las oznaczony działkami nr [...] o powierzchni 0,46 ha ekwiwalentu nie otrzymali. Skarżącym zaproponowano w zamian za las niewielką kwotę. Zdaniem skarżących wartość drzewostanu była 4-krotnie wyższa. Z uwagi na to, że nie odebrali pieniędzy byli przekonani, że las nadal jest ich własnością.
Ponadto podano, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału wymiany gruntów nie została omówiona na zebraniu wiejskim ani też nie podano do publicznej wiadomości. Zdaniem skarżących wojewoda wydając taką decyzję naruszył przepisy art. 10 § 1 KPA, a więc zdaniem skarżących wydana została z rażącym naruszeniem prawa i w świetle art. 156 § 1 pkt 2 KPA jest nieważna.
W dniu [...].01.2004r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał postanowienie, którym przekazał według właściwości Wojewodzie wniosek F. i J. mał. Z. z dnia [...].11.2000r. o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że wobec zmiany ustawy z 26 marca 1982 o scaleniu i wymianie gruntów która weszła w życie 16 lipca 2003r. – postępowanie scaleniowe lub wymianie gruntów przeprowadza starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej, a organem wyższego stopnia w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda. Z uwagi na obowiązek organów administracji publicznej do przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał się za organ niewłaściwy.
W dniu [...] marca 2004r. Wojewoda wydał decyzję nr [...] w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z [...] sierpnia 1978. Nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany gruntów wsi [...]. W uzasadnieniu podano, że przytoczone we wniosku argumenty nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym, w szczególności w protokole z [...] lipca 1978r. sporządzonym na ogólnym zebraniu w sprawie okazania projektu wymiany gruntów wsi [...] który to protokół podpisała m.in. F.Z..
W decyzji zawarto pouczenie z którego wynikało, że stronie przysługuje wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewody. W dniu [...].04.2004r. J.Z. złożył skargę. W uzasadnieniu podał, że wobec nie odebrania pieniędzy za las uważał, że nadal stanowi jego własność. Podał także, że od wielu lat stara się o zwrot działek na których znajduje się przedmiotowy las. Skargę składa z uwagi, iż nie jest zadowolony z załatwienia sprawy.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W przedmiotowej sprawie decyzję z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności wydał Wojewoda jako organ I instancji. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancjnym. Oznacza to, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Zasada dwuinstancyjności obowiązuje również w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji.
Z uwagi na powyższe organ I instancji nieprawidłowo pouczył skarżącego, że od decyzji z dnia [...].03.2004r. służy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Od decyzji z dnia [...] marca 2004r przysługiwało odwołanie, które powinno zostać złożone w terminie 14 dni od jej doręczenia.
Z uwagi na to, skarżący winien najpóźniej w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego postanowienia złożyć za pośrednictwem Wojewody odwołanie od decyzji z dnia [...].03.2004r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z uwagi na błędne pouczenie przez organ. Organ natomiast winien termin do złożenia odwołania przywrócić.
Dopiero po rozpatrzeniu odwołania przez organ II instancji i doręczeniu wydanej przez ten organ decyzji, dopuszczalne jest złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Na marginesie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zwraca uwagę, aby przy rozpoznaniu sprawy organ miał wzgląd na prawidłowe ustalenie stron w postępowaniu. Treść pisma skarżącego z dnia [...].09.2005r. przekazanego do Sądu wskazuje, że F.Z. zmarła [...] stycznia 2002r. – już w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, co wskazuje na nieważność decyzji w części jej dotyczącej.
Z uwagi, że nie został wyczerpany tryb postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 zdanie pierwsze - ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało odrzucić. Z uwagi, że skarżący bez swej winy nieprawidłowo wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i na wezwanie Sądu uiścił wpis w wysokości 200 zł, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd z urzędu zwróci skarżącemu cały uiszczony wpis.