Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2015 r. A.S.-S., A.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na czynność Burmistrza z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły niepełnosprawnego syna B.S. z miejsca zamieszkania tj. [...] do Szkoły Podstawowej nr [...] - w okresie od [...] lutego 2015 r. do [...] czerwca 2015 r.
Postanowieniem z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II SA/Go 272/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", odrzucił skargę A.S.-S. i A.S. na czynność Burmistrza z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 3 grudnia 2015 r.
W dniu 2 marca 2016 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia. W podstawie prawnej wskazał, m.in. art. 8 § 1 i art. 173 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast w myśl art. 177 § 2 p.p.s.a termin do wniesienia skargi kasacyjnej wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zasadą jest bowiem, że prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, którzy nie brali udziału w danym postępowaniu - poza wyjątkiem określonym w art. 177 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. - nie mogą wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia.
Zdanie 2 art. 177 § 2 p.p.s.a. określa jedyny przypadek, kiedy prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Praw Dziecka mogą żądać sporządzenia uzasadnienia, pomimo tego, że nie brali udziału w sprawie, a mianowicie wtedy, gdy orzeczenia nie doręcza się stronie. W niniejszej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich nie brał udziału w sprawie, jednocześnie postanowienie o odrzuceniu skargi, którego dotyczy skarga kasacyjna zostało z urzędu doręczone stronom wraz z uzasadnieniem zgodnie z art. 163 § 1 p.p.s.a. Stąd też należało uznać, iż w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiązał również Rzecznika Praw Obywatelskich.
Jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich nie zgłosił udziału w postępowaniu, a jednocześnie nie zachodzi przesłanka określona w art. 177 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., to w wypadku doręczenia stronom orzeczenia z uzasadnieniem w różnych terminach, termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla Rzecznika Praw Obywatelskich rozpoczyna bieg w dniu doręczenia orzeczenia tej stronie, która otrzymała je najpóźniej (por. B. Gruszczyński /w/, P.p.s.a. Komentarz, Lex 2013, s. 573). W przedmiotowej sprawie odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczono organowi, tj. Burmistrzowi w dniu [...] października 2015 r. (k. 153 akt sądowych), skarżącemu A.S. – w dniu 22 października 2015 r. (k. 154 akt sądowych), zaś skarżącej A.S.-S. – w dniu 2 listopada 2015 r. (k. 155 akt sądowych).
Tym samym termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał Rzecznikowi Praw Obywatelskich w tym samym dniu, co skarżącej A.S.-S. tj. w dniu 2 grudnia 2015 r. W związku z tym należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nadana przez Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 2 marca 2016 r. została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a., przy uwzględnieniu regulacji określonej w art. 177 § 2 p.p.s.a.
Skarżąca A.S.-S. wystąpiła w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem Sądu z dnia 19 lutego 2016 r., którym odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej w powyższym zakresie. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 24 lutego 2015 r.
Wniosek ten jednak pozostawał bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., I OZ 746/13, A. Gruszecki, op. cit. s. 577). Ponadto należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 177 § 6 p.p.s.a., który stanowi, iż w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie.
Został on wprowadzony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658 określana dalej jako ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej.
Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie liczenia terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Rozwiązanie to nie budzi wątpliwości, które wymagałby przyjęcia stosowania przepisów w nowym brzmieniu (por. postanowienia NSA z dnia 23 lutego 2016 r., I OZ 162/16 i I OZ 172/06). Rozpatrywana sprawa została zainicjowana przez skarżących w dniu 31 marca 2015 r., kiedy to skarga wpłynęła do organu, zatem w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy w brzmieniu przed zmianą.
Stosownie natomiast do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
W konsekwencji wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich po terminie skarga kasacyjna, na podstawie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu.