Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2007 roku M.G. wystąpiła do Starosty o ustalenie, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, obejmującego działki oznaczone poprzednio numerami [...], a obecnie numerami [...]), położone w miejscowościach [...]. W uzasadnieniu podnosiła, że gospodarstwo to nie mogło przejść na własność Skarbu Państwa, bo brak postanowienia sądu w tym przedmiocie zatem zachodzi konieczność ustalenia, iż jest ona jego właścicielka i wydania go wnioskodawczyni, co usunie "bałagan" panujący w ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe.
W odpowiedzi Starosta pismem z dnia [...] lutego 2007 roku, nr [...] poinformował skarżącą, iż;
- - działka oznaczona numerem ewidencyjnym [...] weszła w skład działki nr [...] i jej właścicielem jest Agencja Nieruchomości Rolnych Skarb Państwa,
- - działkę nr [...] obecnie nr [...], zgodnie z aktem notarialnym [...] z dnia [...] listopada 1971 roku, nabyła od Skarbu Państwa osoba fizyczna,
- - działka [...] weszła w skład działki, której nowy numer to [...], która została podzielona na działki od numeru [...] do numeru [...], a której właścicielem jest Gmina.
- - działka nr [...] obecnie nr [...] została przekazana do zasobów Agencji decyzją Urzędu Wojewódzkiego nr [...] z dnia [...] maja 1993 roku,
- - działka nr [...] położona w obrębie miejscowości [...] stanowi własność Spółki z o.o. "W".
Jednocześnie Starosta wyjaśnił, że gospodarstwo rolne zabudowane o pow. 4,52 ha składające się z działek [...] położone w obrębie [...] zostało przejęte od skarżącej wraz z zabudowaniami na własność Skarbu Państwa za zadłużenie ciążące na tym gospodarstwie. Wskazał też na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2000 roku oddalający skargę wnioskodawczyni na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2000 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego jak i na wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2004 roku, oddalający jej powództwo o wydanie nieruchomości. Starosta poinformował również skarżącą, iż nie zachodzą podstawy do zmiany stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w bazie ewidencji gruntów i budynków.
W dniu 1 marca 2007 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe pismo złożyła M.G.. Skarga w dniu 2 marca została przekazana Staroście celem nadania jej prawidłowego biegu. Do organu skarga wpłynęła w dniu 5 marca. W skardze M.G. wywodziła, iż to ona a nie Skarb Państwa jest właścicielem gospodarstwa rolnego, obejmującego wskazane działki. W ocenie skarżącej nie było podstaw prawnych do wpisania w księdze wieczystej prowadzonej dla jej gospodarstwa ([...]) jako właściciela Skarbu Państwa, jak też do podziału działek stanowiących to gospodarstwo, dlatego domaga się zwrotu gospodarstwa rolnego obejmującego wskazane działki.
W przekazanej w dniu [...] kwietnia 2007 roku wraz ze skargą odpowiedzi na nią Starosta domagał się oddalenia skargi.
Wskazywał, iż z mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1967 roku, na wniosek M.G., jej gospodarstwo rolne zostało przejęte przez Skarb Państwa w zamian za ciązące na nim zadłużenie. Na mocy tej decyzji w jego księdze wieczystej [...] w miejsce dotychczasowej właścicielki wpisany został Skarb Państwa. W następnych latach doszło do podziału działek wchodzących w skład gospodarstwa i do zmian własnościowych skutkujących stanem jak opisany w piśmie z dnia [...] lutego 2007 roku. W wyniku tych zmian gospodarstwo rolne opisane w Kw [...] przestało istnieć. Podnosił, iż od 1995 roku skarżąca zaczęła podejmować próby odzyskania, jej zdaniem bezprawnie, przejętego gospodarstwa. Procesy prowadzone przed sądami cywilnymi i administracyjnymi kończyły się orzeczeniami o oddaleniu powództw i skarg lub ich odrzuceniu. Organ podnosił także, iż mimo żądań skarżącej o "ustalenie prawne właściciela" przez Starostę, właściciele nieruchomości są znani i ujawnieni zarówno w księdze wieczystej jak i prowadzonej ewidencji gruntów i budynków.
Wskazywał, iż skarżąca od 2001 roku kilkakrotnie występowała o wypisy z ewidencji gruntów obejmujące [...] w wyniku czego toczyły się opisane w odpowiedzi postępowania sądowe. Wskazywał, iż pomimo szeregu prawomocnych i jednoznacznych rozstrzygnięć skarżąca kieruje pod jego adresem liczną korespondencję zaskarżając każde pismo, czynność jak i brak działań do których starosta nie jest organem właściwym. Oświadczał iż Starostwo pozostaje nadal w gotowości do wydawania odpisów z ewidencji gruntów, ale skarżąca odmawia ich przyjęcia. domagając się wydawania ich wg stanu prawnego sprzed przejęcia gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu do sprecyzowania co jest w istocie przedmiotem zaskarżenia skargą z dnia 1 marca 2007 roku, skarżąca w piśmie z dnia [...] maja 2007 roku oświadczyła, iż nie zgadza się z zaskarżonym pismem Starosty, gdyż wpisy w ewidencji gruntów nie są zgodne zapisami księgi wieczystej nr [...] (poprzednio [...]). W ocenie skarżącej, Skarb Państwa nie stał się właścicielem jej gospodarstwa, bo nie było w tym przedmiocie postanowienia sądu wobec czego nie mógł być on wpisany do księgi wieczystej prowadzonej dla jej nieruchomości. W związku z tym domagała się usunięcia krzywdy i zwrotu gospodarstwa rolnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie czy będąca jej przedmiotem sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływanej jako ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
W sprawie niniejszej skarżąca wniosła skargę na pismo Starosty Powiatu z dnia [...] lutego 2007 roku udzielające wyjaśnień dotyczących aktualnych numerów ewidencyjnych działek poprzednio wchodzących w skład gospodarstwa rolnego pow. 4,52 ha należącego do M.G., a przejętego przez Skarb Państwa oraz informacji o aktualnych właścicielach tych działek. Wyjaśnienia zawarte w tym piśmie udzielone zostały w związku z podaniem skarżącej z dnia [...] lutego 2007 roku. Treść podania wskazuje, iż rzeczywistym żądaniem w nim zawartym jest wniosek o ustalenie przez Starostę, że skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,52 ha, obejmującego wskazane w podaniu działki i dokonanie przez organ zwrotu tego gospodarstwa. To samo żądanie zawarte jest również w skardze z dnia 27 lutego 2007 roku, złożonej do Sądu Administracyjnego. Tym samym skarżąca kwestionuje prawo własności wskazanych w podaniu działek.
W ocenie Sądu żądanie zgłoszone w podaniu jak i następnie w skardze jest roszczeniem, którego dochodzić można na drodze procesu cywilnego. Sprawa, której przedmiotem jest żądanie ustalenia prawa własności i wydania rzeczy nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Pismo Starosty z dnia [...] lutego 2007 roku, udzielające skarżącej wyjaśnień w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów, nie może być zakwalifikowane jako żadna z form działania administracji publicznej, podlegająca w myśl art. 3 ppsa, kontroli sądu administracyjnego. Pismo to nie jest wypisem z ewidencji gruntu. Ma ono wyłącznie charakter wyjaśniający i udziela informacji w oparciu o dane z ewidencji gruntu. Takiego charakteru temu pismu nie odbiera okoliczność, iż w ostatnim zdaniu Starosta stwierdził, że " organ informuje, iż nie znalazł podstaw do zmiany stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w bazie ewidencji gruntów i budynków".
Wskazać bowiem należy na charakter rejestru urzędowego jakim jest ewidencja gruntów i budynków. W art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) zostały określone informacje, jakie powinna zawierać ewidencja gruntów i budynków. Jeżeli chodzi o grunty, to informacje te dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W ewidencji gruntów wykazuje się także właściciela i jego miejsce zamieszkania. Zgodnie z 22 ust.1 ustawy ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą kwalifikację gruntów prowadzą starostwie. W myśl art. 23 ustawy, właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne przesyłają staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów.
Z powyższego wynika, że zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. Ewidencja gruntów i budynków jest rejestrem o charakterze informacyjnym, obejmującym wpis danych faktycznych, w stosunku do którego nie zachodzi domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Ewidencja gruntów i budynków pełni zatem funkcję odmienną od instytucji ksiąg wieczystych, których głównym zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami poprzez ujawnianie stanu prawnego nieruchomości, przy ustanowionym prawnie domniemaniu zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. Informacyjno - techniczny charakter ewidencji gruntu odzwierciedlającej jedynie bezspornie określony stan prawny i faktyczny potwierdza orzecznictwo sądowe (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 1999 roku, IISA17/99, LEX nr 46214).
W związku z tym w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntu organ administracji nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności w postaci np. ostatecznych decyzji administracyjnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych itp., które stanowiły podstawę wpisu do ewidencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 1998 roku, II SA 1283/97, LEX nr 41273). Oznacza to w konsekwencji, iż Starosta jako organ administracji publicznej prowadzący ewidencję gruntów i budynków jedynie rejestruje stany prawne, ustalone przez organy orzekające lub ustalone w innych trybach. Starosta nie może zatem samodzielnie rozstrzygać kwestii prawa własności nieruchomości, w tym przypadku wskazywanego przez skarżącą gospodarstwa rolnego.
W stanie rzeczy na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 222 ppsa skarga podlegała odrzuceniu.