Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Burmistrza, Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2022 r. o odmowie przyznania J.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką B.K.. Decyzja organu odwoławczego, zawierająca stosowne pouczenie co do terminu i sposobu wniesienia skargi, została doręczona skarżącemu w dniu 15 lutego 2023 r.
J.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Kolegium, którą nadano na poczcie na adres organu odwoławczego w dniu 6 kwietnia 2023 r. Wraz ze skargą pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, motywując go problemami zdrowotnymi skarżącego, które spowodowały, iż w okresie od 15 lutego 2023 r. do 30 marca 2023 r. włącznie skarżący był pozbawiony możliwości wyjścia z domu. Do wniosku dołączono zaświadczenia lekarskie, uprawdopodabniające twierdzenia w nim zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Wedle art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a nadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 2 i 4 p.p.s.a.).
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona nie ponosi winy w tym uchybieniu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie jest możliwe przywrócenie terminu, gdy z okoliczności sprawy będzie wynikało, że strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Ponadto dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Wykluczenie winy wymaga więc wykazania przez stronę, że pomimo dołożenia wszelkich możliwych w określonych warunkach starań, nie mogła ona przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym (por. postanowienie NSA z 23 marca 2023 r., II GZ 67/23).
W niniejszej sprawie skarżący J.K. otrzymał zaskarżoną decyzję SKO w dniu 15 lutego 2023 r., a zatem termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał z dniem 17 marca 2023 r. Pełnomocnik skarżącego wniósł skargę – za pośrednictwem poczty – dopiero w dniu 6 kwietnia 2023 r., a więc już po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. W złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik wskazał, że przyczyną uchybienia terminowi były problemy zdrowotne skarżącego. Do wniosku dołączone zostały zaświadczenia lekarskie, z których wynika, że skarżący zmagał się z powikłaniami po zakażeniu COVID-19, tj. cierpiał na zapalenie obturacyjne oskrzeli, gorączkował, miał nietolerancję wysiłku z nakazem izolacji – wymagał pobytu i leżenia w domu w okresie od [...] lutego 2023 r. do [...] marca 2023 r. Po tym okresie skarżący dostał zaburzeń nerwicowo-neurologicznych, w związku z czym zalecono leczenie u specjalisty.
Ponadto stwierdzono u niego poinfekcyjne zaburzenia depresyjne i lękowe związane z infekcją COVID-19 oraz brak możliwości załatwiania spraw urzędowych w okresie od [...] do [...] marca 2023 r., z uwagi bowiem na stan psychiczny skarżący nie wychodził z domu.
Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów sąd ma oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, co daje sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne.
Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności faktyczne Sąd orzekający uznał, iż składając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje ugruntowany pogląd, iż do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 27 czerwca 2019 r., I OZ 579/19; postanowienie WSA w Białymstoku z 22 sierpnia 2018 r., II SA/Bk 353/18).
Z załączonych do wniosku o przywrócenie terminu dokumentów wynika, że skarżący z uwagi na swój zły stan psychiczny pozostawał w domu; nie wynika z nich natomiast konieczność objęcia go np. opieką szpitalną. Ponadto pełnomocnik nie wyjaśnił sytuacji osobistej skarżącego, tj. czy skarżący mieszka sam, czy też miał możliwość wyręczenia się inną osobą (domownikiem, sąsiadem itp.) we wniesieniu w terminie skargi do Sądu. Należyta dbałość o własne interesy wymagała od skarżącego nie tylko zabezpieczenia się w dotrzymaniu terminu wszelkimi możliwymi sposobami, ale również uprawdopodobnienia, że nie miał żadnej możliwości dotrzymania terminu do wniesienia skargi. Choroba może wprawdzie stanowić przesłankę przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy stanowi jednocześnie przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., VI SA/Wa 3346/23).
Co prawda, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] marca 2023 r., skarżący wymagał pobytu i leżenia w domu, ale tylko w okresie do [...] marca 2023 r. Skargę natomiast mógł skutecznie wnieść do dnia 17 marca 2023 r., przy czym z zaświadczeń lekarskich nie wynika, jakoby i w okresie od [...] do [...] marca 2023 r. konieczne było pozostawanie skarżącego w domu.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.