Uzasadnienie
W dniu 22 czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga P.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Wraz ze skargą skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) przez: 1) własnoręczne podpisanie skargi, 2) podanie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń skarżącego, 3) podanie numeru PESEL, 4) nadesłanie ośmiu odpisów skargi własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z załącznikami, celem doręczenia uczestnikom postępowania (dodatkowo wyjaśniono, że ze skargą nadesłano siedem egzemplarzy jej wydruku, niepodpisanych i niepoświadczonych za zgodność z oryginałem).
Przesyłka zawierająca wezwanie została, po dwukrotnym awizowaniu przez doręczyciela, zwrócona z adnotacją,,zwrot nie podjęto w terminie". Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 25 lipca 2022 r. przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 15 lipca 2022 r. Wcześniej jednak w dniu 5 lipca 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynęła - przekazana przez organ - skarga podpisana przez skarżącego własnoręcznie wraz z dowodem uiszczenia wpisu od skargi oraz z jedenastoma kserokopiami skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Na wstępie należy podkreślić, iż skarga wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego podlega merytorycznemu rozpoznaniu jedynie w sytuacji, gdy spełnia niezbędne wymogi formalne przewidziane przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej zwanej p.p.s.a., dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, jak i dla pisma kwalifikowanego jakim jest skarga oraz wówczas, gdy uiszczony został od niej przez stronę skarżącą należny wpis.
Podstawę do odrzucenia przedmiotowej skargi stanowiło nieusunięcie przez skarżącego, pomimo wezwania Sądu, braków formalnych skargi, w szczególności dotyczących numeru PESEL skarżącego i wymaganej ilości odpisów skargi.
W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 57 § 1 p. p. s. a. jednym z wymogów dotyczących pisma sądowego strony będącej osobą fizyczną, będącego pierwszym pismem w sprawie jest numer PESEL strony wnoszącej pismo. Powyższy obowiązek został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019, poz. 934, ustawa nowelizująca z 2019). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7 listopada 2019 r., II OZ 999/19, LEX nr 2740112).
Kolejnym wymogiem na podstawie przepisu art. 47 p.p.s.a. dotyczącym pism procesowych wnoszonych do Sądu, a więc także skargi, jest obowiązek dołączenia jej odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom postępowania (w tym również uczestnikom postępowania).
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, to przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis ten stosuje się do skargi, stosownie bowiem do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w tych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi.
W przedmiotowej sprawie wniesiona przez P.G. skarga nie zawierała w swej treści oznaczenia numeru PESEL skarżącego, a do skargi załączone zostały wydruki skargi (7 szt). W związku z powyższym skarżący został wezwany w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez m.in. podanie swojego numeru PESEL i nadesłanie ośmiu odpisów skargi własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z załącznikami, celem doręczenia uczestnikom postępowania, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przesyłka polecona z dnia [...] czerwca 2022 r. zaadresowana do P.G. (na adres wskazany na kopercie, w której skarga została przesłana do sądu i na który organy doręczały korespondencję skarżącemu, gdy działał osobiście), zawierająca wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w związku z faktem, iż doręczyciel nie zastał adresata i nie mógł doręczyć przesyłki osobiście ani w sposób zastępczy, była przez pocztę dwa razy awizowana: 1 lipca i 11 lipca 2022 r. Zgodnie z adnotacją doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, zawiadomienie o jej pozostawieniu umieszczone zostało w oddawczej skrzynce pocztowej. Wobec nie odebrania przez adresata przesyłki w terminie 7 dni od dnia powtórnego awiza przesyłka została zwrócona przez pocztę z adnotacją,,zwrot nie podjęto w terminie".
Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 (doręczenie właściwe i zastępcze), pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, które umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W myśl § 3 w przypadku niepodjęcia pisma w w/w terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia w/w okresu (§4).
Stąd Sąd uznając, iż spełnione zostały przesłanki określone w art. 73 p.p.s.a. przyjął przewidzianą w tym przepisie fikcję prawną skutecznego doręczenia. W zarządzeniu z dnia 25 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału uznał, iż w/w przesyłka została skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 15 lipca 2022 r.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zatem termin do wykonania nałożonego na skarżącego zobowiązania upłynął w dniu 22 lipca 2022 r. Pomimo upływu wskazanego w wezwaniu terminu skarżący nie podał Sądowi wymaganego numeru PESEL. Na marginesie dodać należy, iż numer PESEL nie znajduje się także w aktach administracyjnych, na co wskazuje ich analiza (choć Sąd nie ma obowiązku poszukiwania w/w numeru w aktach administracyjnych). W aktach administracyjnych widnieje jedynie numer identyfikacji podatkowej skarżącego jako prowadzącego działalność gospodarczą. Jednak z treści cyt. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wyraźnie wynika, iż w przypadku osoby fizycznej, jaką jest skarżący, wymagane jest podanie numeru PESEL, nie NIP.
Natomiast co do odpisów skargi, wskazać należy, iż skarżący złożył do Sądu w terminie do usunięcia braków formalnych skargi jedynie kserokopie skargi (11 szt), nie zaś jej odpisy i to bez załączników.
Zgodnie z art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Stąd w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi skarżący został wezwany o złożenie odpisów własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem.
Kwestia dotycząca obowiązku złożenia odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem jest zagadnieniem, które nie jest traktowane ani w orzecznictwie ani w doktrynie jednolicie. Mając na uwadze treść cytowanego art. 47 § 2 p.p.s.a. wskazuje się w orzecznictwie, że a contrario uznać należy, że fotokopia/kserokopia nieuwierzytelniona nie jest odpisem w ogóle (ustawodawca zdecydował się w tym zakresie na zawężenie pojęcia "odpisu"), uznając, iż przeciwny wniosek pozbawiałby art. 47 § 2 p.p.s.a. ratio legis. Gdyby odpisami mogły być fotokopie (kserokopie) nieuwierzytelnione, to wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 p.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, a interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 25 stycznia 2022 r., I OZ 5/22, z 27 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1266/17 oraz z dnia 23 czerwca 2022 r., II GZ 167/22).
Wskazuje się przy tym w orzecznictwie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów wydaną w dniu 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, zgodnie z którą:,,1. Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd.
2. Złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a."
Jednocześnie w na tle sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje, iż odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. W takiej sytuacji przyjmuje się, iż odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 133/05 i 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1676/15 oraz postanowienia: z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 84/12; z dnia 30 września 2012 r., sygn. akt II GZ 280/12 i II GZ 281/12; z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1848/15; z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OZ 157/15; z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II OSK 1953/15, z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1528/17 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo wskazuje się, iż nie zmienia tego także stanowisko przyjęte w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (ONSA i wsa 2014/3/39), odnoszące się do sytuacji niedołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków, a więc odmiennej od analizowanego przypadku.
Sąd uznał, iż skoro w przedmiotowej sprawie, w odpowiedzi na precyzyjnie sformułowane przez sąd wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, skarżący przesłał fotokopie skargi, które nie zostały własnoręcznie podpisane i nie zostały poświadczone za zgodność z oryginałem, a do tego przesłane zostały bez wymaganych załączników do skargi, zatem skarżący nie usunął prawidłowo braku formalnego skargi w w/w zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu (punkt 2 sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.