Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta na podstawie art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 w związku z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) odmówił przyznania W.C. zasiłku celowego na leki za okres od [...] maja 2009 r. do [...] sierpnia 2009 r. zgodnie z załączonymi fakturami, za leki wzmacniające za ten sam okres, witaminy zakupione poza fakturami, na pokrycie kosztów pobytu u Pani E.C. od [...] maja 2008 r. do [...] września 2009 r. oraz na zakup nowych okularów w kwocie 133,40 zł.
Od powyższej decyzji W.C. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. organ drugiej instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 23 listopada 2009 r. (k. 228 akt administracyjnych) wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. i uzyskała walor ostateczności.
W dniu [...] lutego 2010 r. W.C. skierował do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pismo zatytułowane "odwołanie + prośba", w którym zarzucił powyższym decyzjom naruszenie przepisów prawa i nie uwzględnienie wszystkich dowodów, jakie w sprawie przedłożył organowi pierwszej instancji.
Po powzięciu wiadomości, iż jego pismo zostało przez organ pierwszej instancji przesłane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, pismem z dnia [...] lutego 2010r. skarżący ponownie podniósł, iż wydano decyzje z rażącym naruszeniem prawa. Nadto podał, iż w listopadzie i grudniu 2009 r., w rozmowach telefonicznych oraz osobistych Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej obiecał zwrot kosztów leków z nowej puli środków na leki od stycznia 2010 r., o co wnioskodawca "bardzo prosi i wnosi"
Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania.
W uzasadnieniu organ stwierdził iż W.C. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygnięte ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Powyższe rozstrzygniecie sprawy przez organ odwoławczy uniemożliwia ponowne rozpatrzenie odwołania złożonego w dniu [...] lutego 2010 r. Ustalenie powyższe uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyn o charakterze przedmiotowym, bowiem odwołujący się wyczerpał możliwość dwukrotnego rozpoznania sprawy już rozstrzygniętej.
Na powyższe postanowienie W.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której ponownie zarzucił przeprowadzenie nieścisłego i niekompetentnego wywiadu środowiskowego, w oparciu o który organy wydały decyzje naruszające prawo. Wcześniej przedłożył bowiem wszystkie dokumenty świadczące o podstawie do przyznania mu pomocy, tym bardziej iż pomoc ta ma obejmować zasiłek celowy na leki po przebytym udarze mózgu. Podkreślił także, iż wysokość otrzymywanej renty w kwocie 807 zł jest niewystarczająca na zakup niezbędnych leków i opiekę nad nim.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Jedną z przewidzianych w art. 63 § 1 k.p.a. form wniesienia do organu administracyjnego podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) jest złożenie go w formie pisemnej. Konieczne wymogi formalne podania zawiera art. 63 § 2 k.p.a. Powinno ono zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przyjęły zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści i podania. Spełnienie jednak tych ograniczonych wymagań formalnych jest niezbędną przesłanką skuteczności prawnej danej czynności procesowej strony. Przepis art. 64 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia czynności w celu usunięcia ewentualnych braków formalnych podania. Nałożenie na organy tego obowiązku związane jest z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą ochrony jednostki przed negatywnymi skutkami nieznajomości prawa.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż wniosek otwierający postępowanie administracyjne, w przypadku niezachowania obowiązujących wymogów formalnych, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby, od której pochodzi (wyrok NSA z 4 grudnia 1987 r., SA/Wr 829/87; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 369).
O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Organ ma przy tym stosownie do treści art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma (wyrok NSA z 17 września 1992 r., III SA 949/92; Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 371).
W niniejszej sprawie oznaczenie rodzaju pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r. oraz odniesienie się na początku jego treści do decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej istotnie mogło wskazywać, iż stanowi ono odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z drugiej jednak strony w piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. wnioskodawca kwestionuje również wydaną w jego sprawie decyzję SKO. Nadto treść pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r. wskazuje na zamiar złożenia nowego wniosku o przyznanie zasiłku na pokrycie kosztów zakupu leków z nowej puli środków od stycznia 2010 r. Rodzi to istotne wątpliwości co do charakteru pism strony oraz jego rzeczywistego zamiaru, który chciał on zrealizować składając powyższe pisma.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło jednak te dwie ostatnie okoliczności przyjmując, iż pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r. stanowi odwołanie od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2009 r. nr [...] nie wzywając wnioskodawcy o sprecyzowanie charakteru tego pisma. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika również, aby organ analizował treść oraz charakter pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie tylko nie poczyniło wyjaśnień co do treści pism skarżącego z [...] lutego 2010 r. (czy stanowiły one odwołanie, podanie o wznowienie postępowania, o stwierdzenie nieważności decyzji, czy też nowy wniosek o przyznanie zasiłku celowego) oraz jego rzeczywistego zamiaru, ale przyjęło również w tym względzie wersję najmniej korzystną dla strony, kwalifikując pismo z dnia [...] lutego 2010 r. jako odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z [...] października 2009 r., pomimo iż strona skorzystała już uprzednio z tego środka zaskarżenia i powtórne odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie mogło odnieść jakiegokolwiek skutku.
Powyższe stanowiło naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 9 oraz art. 63 § 2 k.p.a., polegające na nie wyjaśnieniu wątpliwości co do rzeczywistej treści żądania strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przede wszystkim wyjaśnić powyższe wątpliwości, a następnie nadać pismu bieg stosownie do przepisów regulujących tryb postępowania, z jakiego strona miała zamiar skorzystać wnosząc pisma z [...] lutego 2010 r.
Rozstrzygnięcie Sądu znajduje oparcie w art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania inne aniżeli dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.