Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. J.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia odpowiedzialności jego jako członka zarządu,,E" sp. z o.o. solidarnie ze spółką z tytułu zwrotu dofinansowania.
Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r., II SA/Go 344/15 Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z kosztów sądowych oraz przyznał mu pełnomocnika z urzędu. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych jako pełnomocnika wyznaczył radcę prawnego M.I..
Wyrokiem z dnia 14 października 2015 r. Sąd oddalił skargę jednocześnie w pkt II przyznając od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz pełnomocnika kwotę 240 zł powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Jako podstawę prawną orzeczenia w zakresie kosztów przyznanych pełnomocnikowi działającemu z urzędu Sąd wskazał w uzasadnieniu do orzeczenia art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.).
Na skutek złożonego przez pełnomocnika skarżącego zażalenia na postanowienie zawarte w pkt II sentencji w/w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r., II GZ 823/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sąd ponownie rozpoznając wniosek pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. związany był wykładnią dokonaną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie sygn. akt I GZ 823/15.
Zdaniem NSA, wyrażonym w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2015 r., przywołanie przez WSA jako uzasadnienia postanowienia w przedmiocie kosztów (w odniesieniu do pkt II wyroku z dnia 14 października 2015 r.) wyłącznie art. 250 p.p.s.a, w myśl którego wyznaczony adwokat, radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, nie jest wystarczające dla oceny przesłanek, którymi kierował się Sąd I instancji przyznając koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Tak powołana podstawa prawna orzeczenia (pkt II wyroku z dnia 14 października 2015 r.) nie wskazuje w ocenie NSA jakie kryterium wziął pod uwagę Sąd przyznając pełnomocnikowi skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej, tj. z której z regulacji zawartych w § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz.490 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem) skorzystał ustalając wartość minimalną stawki.
NSA podkreślił istotne znaczenie z punktu widzenia rozpoznawanego zagadnienia kwalifikacji czy sprawa orzeczona wyrokiem z dnia 14 października 2015 r. za przedmiot zaskarżenia miała należność pieniężną czy była to inna sprawa.
Dodatkowo NSA zauważył, że w dniu wyrokowania przez Sąd I instancji w zakresie regulacji zawartej w art. 250 p.p.s.a. obowiązywał § 2 zezwalający sądowi na obniżenie wynagrodzenia, o którym mowa w § 1 tego przepisu, w uzasadnionych przypadkach, co wzbudziło wątpliwość czy w sprawie nie doszło do "miarkowania" wynagrodzenia pełnomocnika właśnie w oparciu o przywołany § 2 art. 250 p.p.s.a., a co wymagałoby szerszego uzasadnienia – przedstawienia stanowiska Sądu w przedmiocie kosztów należnych za udzieloną z urzędu stronie pomoc prawną.
Zdaniem NSA w/w braki uzasadnienia wyroku z dnia 14 października 2015 r. spowodowały, iż orzeczenie zawarte w punkcie II tego wyroku podlegało uchyleniu, czyniących przedwczesnym merytoryczną ocenę zgodności bądź niezgodności z obowiązującym prawem (przepisami rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych) objętego zażaleniem postanowienia.
Na wstępie rozważań Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z treścią § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804), obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r., do ponownie rozpoznawanej sprawy jako wszczętej i niezakończonej przed dniem wejścia w życie w/w rozporządzenia zastosowanie znajdują dotychczasowe przepisy, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wobec powyższego Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek orzekł na podstawie przepisów dotychczasowego rozporządzenia.
Zgodnie z § 15 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz, 2) niezbędne udokumentowane wydatki racy prawnego. Zgodnie zaś z treścią § 14 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynoszą: a) w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 (od 60 zł do 7 200 zł w zależności od wysokości wartości przedmiotu sprawy), (...) c) w innej sprawie – 240 zł.
Treść przytoczonych powyżej przepisów wskazuje, iż w istocie dla zastosowania właściwej stawki wynagrodzenia pełnomocnika istotne jest dokonanie kwalifikacji czy sprawa będąca przedmiotem rozpoznania dotyczy należności pieniężnej czy też stanowi z tego punktu widzenia inną sprawę.
Sąd przyjął, iż sprawa zainicjowana skargą J.B. nie dotyczy należności pieniężnej, a stanowi inną sprawę w rozumieniu § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia. Podkreślić należy, iż zaskarżona w przedmiotowej sprawie decyzja dotyczy określenia odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu,,E" sp. z o.o. z tytułu zwrotu dofinansowania przyznanego spółce, a nie ustalenia samej kwoty zwrotu dofinansowania. Ustalenie tejże kwoty podlegającej zwrotowi nastąpiło w decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], która stała się ostateczna i prawomocna. Odmienne są podstawy prawne wydanych decyzji. W przypadku decyzji dotyczącej zwrotu dofinansowania był to art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249 poz. 2104 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku gdy środki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, 3a i 4, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202, są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Z kolei podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 116 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej zwanej O.p.), w myśl którego za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
- 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, iż postępowaniem dotyczącym należności pieniężnej było postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania, zaś w sytuacji gdy został on ustalony postępowanie w sprawie określenia odpowiedzialności osoby trzeciej za w/w zobowiązanie (czyli należność z tytułu zwrotu dofinansowania) ma charakter wtórny i w jego ramach nie dokonuje się ponownego ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi, a badane są przesłanki z punktu widzenia treści art. 116 O.p., czyli zasadności samej odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania innego podmiotu.
Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie przy ustalaniu wpisu sądowego od skargi. Wpis od skargi w przedmiocie zwrotu dofinansowania jest wpisem stosunkowym, którego wysokość uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia. Z kolei w przedmiotowej sprawie wpis od skargi ma charakter stały i wynosi 500 zł - sprawa z zakresu zobowiązań podatkowych (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221 poz. 2193). Co prawda na gruncie przedmiotowej sprawy strona nie była wzywana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ w skardze zawarty został wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ale w postanowieniu Referendarza z dnia 5 sierpnia 2015 r. wskazano w uzasadnieniu, iż wpis w przedmiotowej sprawie jest stały i wynosi 500 zł.
W związku z powyższym, mając na uwadze wskazania zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r. Sąd ponownie rozpoznając sprawę w w/w zakresie uznał za uzasadnione przyznanie radcy prawnemu M.I. działającemu jako pełnomocnik skarżacego z urzędu wynagrodzenie w wysokości 240 zł. Powyższa kwota ustalona została w oparciu o treść art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Dodatkowo stosownie do treści § 2 ust. 3 rozporządzenia zasądzona stawka została podwyższona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.