Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] maja 2025 r. N. K.(dalej Skarżąca) złożyła wniosek do Starosty [...] o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialno-technicznej w postaci wystawienia w dniu [...] września 2007 r. wtórnika prawa jazdy o nr blankietu [...] i usunięcie ww. dokumentu z systemu teleinformatycznego dokumentów wydanych przez organ.
Skarżąca wskazała, że [...] maja 2025 r. w Wydziale Komunikacji, Transportu i Dróg w [...] uzyskała informację, że [...] września 2007 r. został wydany wtórnik jej prawa jazdy. Wtórnik ([...]) zawiera datę ważności uprawnienia – [...].04.2014, a zatem od wielu lat jest nieważny. Przedmiotowy wtórnik widnieje w systemie mObywatel. Skarżąca podała, że dokument (nr blankietu [...]) jest bezterminowy, ale widnieje w nim ograniczenie "01" – jazda w okularach. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie składała wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy, a dokumentu (wtórnika) znajdującego się w archiwum Wydziału Komunikacji w [...] organ nigdy jej nie wydał, ani nie poinformował o jego wydaniu. Organ nie unieważnił dokumentu wydanego [...] sierpnia 2007 r., nie wydał również decyzji o cofnięciu uprawnień.
Z powyższych względów, zdaniem skarżącej wtórnik prawa jazdy (nr [...]) nie wszedł do obrotu i bezpodstawnie został umieszczony w systemie teleinformatycznym, zamiast dokumentu wydanego przez organ (nr[...]), a nadto organ w sposób wadliwy i sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa prowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...]odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z akt kierowcy wynika, że w dniu [...] czerwca 2006 r. został złożony wniosek o wymianę prawa jazdy, w związku z art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Na podstawie przedłożonych dokumentów wydano w dniu [...] czerwca 2006 r. stronie dokument o numerze blankietu [...] z datą wskazaną w rubryce 11 - [...].04.2014 r. Organ podał, że w dniu [...] sierpnia 2007 r. złożono kolejny wniosek o wymianę prawa jazdy z dopiskiem "reklamacja", na podstawie którego wystawiono wtórnik o numerze [...], bez określonej daty w rubryce 11. Następnie, w dniu [...] września 2007 r. wystawiono kolejny wtórnik prawa jazdy o numerze [...] z prawidłową datą w rubryce 11, tj. [...].04.2014, czyli tożsama jak w pierwotnym wymienionym dokumencie z dnia [...]czerwca 2006 r. Starosta [...] wskazał, że nie posiada informacji dotyczących okoliczności oraz podstawy prawnej wystawienia wskazanego dokumentu, jak również brak jest danych pozwalających ustalić w jaki sposób i na jakiej podstawie osoba zainteresowana weszła w posiadanie przedmiotowego dokumentu.
Organ stwierdził, że niezrozumiałym jest sam fakt złożenia w dniu [...] sierpnia 2007 r. z dopiskiem "reklamacja" dokumentu wydanego w sposób prawidłowy w roku 2006. Natomiast wydanie w dniu [...] września 2007 r. nowego dokumentu prawa jazdy, zawierającego prawidłowo określoną datę ważności kat. B, świadczy o tym, że organ administracji dostrzegł błąd w uprzednio wydanym dokumencie z dnia [...] sierpnia 2007 r. i o tym fakcie próbował poinformować skarżącą pismem z dnia [...] listopada 2015 r., jednakże przesyłka nie została odebrana.
Organ przytoczył treść art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Zdaniem organu czynność materialno-techniczna nie stanowi ostatecznego aktu administracyjnego i może być skorygowana przez organ poprzez ponowne dokonanie kolejnej czynności faktycznej, bez konieczności wszczynania postępowania administracyjnego, a mianowicie przez kolejną wymianę prawa jazdy. Organ uznał, że z uwagi na brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, postępowanie nie może zostać wszczęte, co skutkuje odmową jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 2 k.p.a.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła N. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...]uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem żądania wnioskodawczyni jest uznanie za bezskuteczną czynność materialno-techniczną wydania wtórnika prawa jazdy. Wydanie wtórnika prawa jazdy nie wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej, jest czynnością materialno-techniczną, w ramach której organ właściwy do wydania wtórnika prawa jazdy ocenia, czy wniosek spełnia kryteria art. 18 ust.1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, Dz. U. z 2025 r., poz. 1226 – dalej u.k.p.). SKO zwróciło uwagę, że wtórnik prawa jazdy wydawany jest w uwzględnieniu skonkretyzowanych już decyzją administracyjną o wydaniu prawa jazdy uprawnień do kierowania pojazdami stwierdzonych dokumentem prawem jazdy i dlatego nie może wkraczać w sferę uprawnień już nabytych, stanowiąc niejako kopię prawa jazdy.
Wtórnik prawa jazdy wydawany jest wyłącznie w sytuacji utraty dokumentu prawa jazdy lub jego zniszczenia w stopniu powodującym nieczytelność, natomiast w sytuacji koniecznej zmiany danych wydawany jest nowy dokument (art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). SKO uznało, że Starosta [...] nie miał podstaw do wszczęcia administracyjnego postępowania w trybie art. 61 k.p.a., ale też żądania takiego wnioskodawczyni nie sformułowała. Z tego względu odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie jest uzasadniona.
SKO wskazało, że załatwienie wniosku N. K.z dnia [...]maja 2025 r. przez Starostę [...] winno sprowadzać się do podjęcia czynności materialno-technicznej merytorycznie rozstrzygającej wniosek poprzez uznanie za bezskuteczną czynności wydania wtórnika i wykreślenie z systemu teleinformatycznego zapisu dotyczącego wtórnika, ewentualnie odmowy uwzględnienia podania i poinformowania o powyższym wnioskodawczyni. Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest uprawniony do merytorycznego zajęcia stanowiska w sprawie, z uwagi na pozostawanie wnioskowanej materii poza formalnym postępowaniem administracyjnym. Z tych względów SKO uznało za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji dokona wiarygodnych ustaleń pozwalających na ocenę zasadności wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2025 r. [...] lipca 2025 r. N. K.złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 53 § 2 oraz art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.
Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) skargę na czynność Starosty Powiatowego w [...] w postaci odmowy stwierdzenia bezskuteczności czynności materialno-technicznej polegającej na wydaniu [...] września 2007 r. wtórnika prawa jazdy ([...]) oraz odmowy usunięcia danych ww. dokumentu z systemu teleinformatycznego, która to czynność wydana została z naruszeniem przepisów prawa, tj. wydanie ww. wtórnika nastąpiło bez podstawy prawnej, a nadto dokument ten nie wszedł do obrotu prawnego, a pomimo to umieszczono go w systemie teleinformatycznym.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przez Starostę [...] art. 6, art.7, art.8, art.9, art. 12 § 1 i 2, art. 35 k.p.a. oraz wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialno-technicznej polegającej na wystawieniu w dniu [...] września 2007 r. wtórnika prawa jazdy (nr blankietu [...] oraz zobowiązania organu do usunięcia danych ww. dokumentu z systemu teleinformatycznego.
W uzasadnieniu skargi N. K. wskazała, że wtórnik prawa jazdy ([...]) został wydany bez podstawy prawnej, dokument nie wszedł do obrotu prawnego, ponieważ Starosta nie doręczył tegoż dokumentu. O wystawieniu ww. wtórnika organ próbował powiadomić skarżącą dopiero w 2015 r. Skarżąca podała, że w trakcie kontroli drogowych posługuje się dokumentem prawa jazdy z [...] sierpnia 2007 r. (nr [...]). W ocenie skarżącej brak stosownych działań Starosty w sprawie, a także wydanie zaskarżonego postanowienia, zamiast dokonania wnioskowanej czynności powoduje, że wniesienie skargi jest konieczne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 19 marca 2026 r., sygn. akt II SO/Go 5/26 orzekł o wyłączeniu od orzekania w sprawie sędziów i asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2026 r., sygn. akt: II GW 30/26 wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim do rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a.). Z treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że przedmiotem kontroli Sądu mogą być w szczególności inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z prezentowanym w piśmiennictwie poglądem, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i § 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.), to nastąpi odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego (zob. A. Kabat: w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, uwagi do art. 58).
Zważyć również trzeba, że badanie przez sąd, czy zaistniały lub też zostały zachowane przez skarżącego przesłanki dopuszczalności zaskarżenia określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej, musi być poprzedzone ustaleniem przez sąd m.in. istnienia przedmiotu zaskarżenia, którego nieistnienie oznacza, że skarga nie ma prawnego bytu (nie istnieje de iure). Istnienie przedmiotu zaskarżenia jest bowiem konieczną przesłanką dopuszczalności zaskarżenia danego aktu lub czynności i musi on istnieć w chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide: postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2026 r., VI SA/Wa 906/26, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 25 lutego 2026 r., III SA/PO 314/26, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z powołanym już art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn - aniżeli wskazane w art. 58 § 1 pkt 1-5a - wniesienie skargi jest niedopuszczalne, zaś stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn oznacza zaś m.in. brak przedmiotu zaskarżenia, który ma miejsce w przypadku wniesienia skargi na nieistniejący akt lub czynność.
Należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarga została złożona na czynność Starosty [...] w postaci odmowy stwierdzenia bezskuteczności czynności materialno-technicznej polegającej na wydaniu [...] września 2007 r. wtórnika prawa jazdy (nr [...]) oraz odmowy usunięcia danych ww. dokumentu z systemu teleinformatycznego. Po analizie akt sprawy Sąd stwierdził, że w aktach sprawy nie znajduje się dokument, który potwierdzałby, że taka czynność (akt) została wydana. W sprawie zostało wydane przez Starostę [...] postanowienie z dnia [...] czerwca 2025 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. zapadłe na skutek rozpatrzenia zażalenia skarżącej na ww. postanowienie organu I instancji. Skarżąca oświadczyła na rozprawie, że nie została podjęta czynność w postaci odmowy stwierdzenia bezskuteczności materialno-technicznej wskazana w skardze.
Z przytoczonych względów w ocenie Sądu należy uznać, że określona przez skarżącą jako przedmiot skargi czynność nie zaistniała. Tym samym nie istnieje też przedmiot kontroli sądowej, a w konsekwencji postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie jest niedopuszczalne.
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.