Uzasadnienie
Starosta decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] – działając na podstawie art. 140mb pkt 1 oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 110; dalej jako p.r.d.) – nałożył na S.S. karę pieniężną w wysokości 200 zł z tytułu naruszenia obowiązku zgłoszenia staroście nabycia pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego nabycia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2020 r. skarżący nabył używany pojazd marki [...], nr rej. [...]. W związku z tym, w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. do dnia 2 marca 2020 r. miał on obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu. Obowiązku tego w wymaganym terminie nie dopełnił, a zgłoszenia nabycia pojazdu dokonał w dniu [...] marca 2020 r. Dlatego - w myśl art. 140mb pkt 1, art. 140n p.r.d. - organ ustalił, że zasadne jest nałożenie na skarżącego kary w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 200 zł. Przy czym ustalając wysokość kary organ wziął pod uwagę, że stwierdzone naruszenie obejmowało tylko jeden dzień, miało miejsce po raz pierwszy, a skarżący nie uzyskał z tytułu naruszenia korzyści finansowych. Organ stwierdził, iż skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., wskazał: "Straciłem pół dnia na czekanie w kolejce i nie dostałem się, dlatego zarejestrowałem się przez internet i czekałem ponad tydzień na swoją kolejkę".
Odnosząc się do tej kwestii organ podkreślił, że strona mogła wypełnić obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu nie tylko osobiście w Wydziale Komunikacji, ale również przez pełnomocnika albo pocztę albo elektronicznie przez ePUAP.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. S.S. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskazując na nadmierną biurokrację i kolejki panujące w wydziałach komunikacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2020 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w wyniku nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2020 r. na mocy art. 4 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579), wprowadzony został przepis art. 140mb, zgodnie którym, kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
2) będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kara ta nakładana jest w drodze decyzji administracyjnej przez starostę, który ustala jej wysokość uwzględniając zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 1, 2a i 5 p.r.d.).
Kolegium stwierdziło, że skarżący naruszył przewidziany w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu w terminie nieprzekraczającym 30 dni. Zakup pojazdu nastąpił w dniu [...] lutego 2020 r., natomiast zgłoszenie kupna (złożenie wniosku o rejestrację pojazdu) miało miejsce w dniu [...] marca 2020 r., a zatem z 1-dniowym opóźnieniem. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d., co nastąpiło w przewidzianej przepisami formie, to jest w drodze decyzji administracyjnej.
Następnie, odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że nie mogą mieć one znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa (art. 2 k.p.a.), a przepis art. 140mb pkt 2 p.r.d. stanowiący podstawę prawną decyzji jest przepisem rangi ustawowej i wszedł do obrotu prawnego, co zobowiązuje organy do jego stosowania. Ponadto zauważył, że zgłoszenie nabycia pojazdu odwołujący mógł złożyć również w innej formie, niż osobiste stawiennictwo w siedzibie organu (drogą pocztową, elektronicznie), a zatem nie można przyjąć, że do zwłoki w zgłoszeniu nabycia pojazdu doszło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego.
Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że uchybienie skarżącego w spełnieniu obowiązku zgłoszenia kupna pojazdu było nieznaczne, co zostało uwzględnione przez organ I instancji poprzez wymierzenie kary w najniższej dopuszczalnej wysokości. Jednocześnie Kolegium poinformowało, że do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb p.r.d., w zakresie nieuregulowanym w ustawie p.r.d., stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przepisy te przewidują możliwość zastosowania ulg w spłacie kary pieniężnej, w postaci odroczenia terminu płatności, rozłożenie zapłaty należności na raty czy też umorzenia kary na wniosek zainteresowanego. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o zastosowanie ulg jest Starosta.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. S.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, wyjaśniając, że do uchybienia terminu doszło nie z jego winy, lecz z powodu nadmiernych kolejek w urzędach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, przeprowadzonej na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 200 zł za nieterminowe zawiadomienie organu o nabyciu pojazdu.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 140mb pkt 2 p.r.d.
W myśl tego przepisu kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
W kontrolowanej sprawie niesporne było, iż skarżący nie dochował obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie określonym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Skarżący nabył bowiem pojazd marki [...], nr rej. [...] w dniu [...] lutego 2020 r., natomiast zgłoszenie dokonania tej czynności prawnej Staroście nastąpiło przez wyżej wymienionego w dniu [...] marca 2020 r. Oznacza to, iż skarżący spóźnił się o jeden dzień.
W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu organy z naruszeniem powyższych przepisów nie dokonały wystarczających ustaleń, dotyczących okoliczności związanych z próbą wykonania tego obowiązku przez skarżącego przed upływem terminu wskazanego w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Skarżący już w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. wskazywał bowiem, iż stracił pół dnia czekając w kolejce do Wydziału Komunikacji. W związku z tym, iż nie dostał się, zarejestrował się przez internet i czekał ponad tydzień na wizytę.
Organy nie odniosły się czy takie działania strony rzeczywiście miały miejsce, stwierdzając jedynie, iż nie mają one znaczenia dla wymierzenia kary, gdyż mógł on skorzystać z innych sposobów złożenia staroście wymaganego przez p.r.d. zawiadomienia, a mianowicie przez pełnomocnika, drogą pocztową lub elektronicznie. Sąd nie podziela tej argumentacji, gdyż nie znajduje ona oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Podkreślenia wymaga, że w okresie od [...] lutego do [...] marca 2020 r. (zanim zostały wprowadzone różnego rodzaju obostrzenia i ograniczenia związane z wprowadzeniem na terenie RP stanu epidemii) skarżący miał do wyboru kilka sposobów złożenia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a zatem nie tylko drogą pocztową czy też elektronicznie, ale także osobiście w siedzibie Starostwa Powiatowego. Z przepisów nie wynika w żadnym razie, że to na stronie spoczywa obowiązek poszukiwania spośród dostępnych sposobów prawidłowego wykonania danego obowiązku tego, który będzie najbardziej skuteczny.
Organ niewątpliwie nie może przerzucać na stronę negatywnych konsekwencji braku należytej organizacji pracy bądź trudności kadrowych, które powodują, że nie jest w stanie obsłużyć dostatecznej ilości interesantów. Skoro udostępnił kilka sposobów wykonania obowiązku to zastosowanie któregokolwiek z nich powinno być tak samo skuteczne. Nie może wymuszać na stronie podejmowania dodatkowych kroków, jak również ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z nadaniem przesyłki drogą pocztową, czy ustanowienia pełnomocnika i to tylko dlatego, że sam nie jest w stanie zapewnić dostatecznej ilości pracowników do obsługi wszystkich osób zgłaszających zbycie lub nabycie pojazdu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/200).
Nie sposób zatem mówić o braku należytej staranności w postępowaniu skarżącego, jeśli potwierdzą się jego twierdzenia, iż jeszcze przed upływem 30 dni od dnia nabycia spornego pojazdu podjął on działania mające na celu realizację obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Nawet w przypadku niestwierdzenia powyższych okoliczności - zdaniem Sądu - organy winny były rozważyć, czego całkowicie zaniechały, możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. K.p.a. w § 1 pkt 1 art. 189f wymaga dla odstąpienia od nałożenia kary wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Przy czym ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., Samorząd Terytorialny, 2018, nr 6. s. 23-32.).
Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., t. 5 do art. 189d, LEX 2019). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- - wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- - wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- - wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i J. Firlus, K.p.a.. Komentarz, WK 2019, t. 4 do art. 189f),
Na tle stosowania kary pieniężnej za nieterminowe zgłoszenia w orzecznictwie wskazuje się, że trudno uznać, iż zawiadomienie organu o zbyciu pojazdu z jednodniowym uchybieniem terminu, przy jednoczesnym wykonaniu przez nabywcę obowiązku zawiadomienia o nabyciu tego pojazdu i dokonaniu jego przerejestrowania, nie ma charakteru znikomego. Nie sposób również przyjąć, że wykonanie przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu jeden dzień po terminie, wywołało znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, jeżeli w ogóle takie skutki można dostrzec (por. wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20).
Ponadto, nawet jeżeli przyjąć, iż w rozpoznanej sprawie nie mogła mieć zastosowania przesłanka odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej określona w art. 189f § 1 k.p.a., z uwagi na jednorazowe naruszenie przez stronę skarżącą ustawowego obowiązku, to zasadne było ustalenie czy w sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Przepisy te (§ 2 i 3) dają możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję (pkt I wyroku).
Ponownie rozpatrując sprawę, organy winny podjąć działania zgodne ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w motywach niniejszego uzasadnienia.
Jako, że skarga została uwzględniona Sąd – na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania (pkt II), które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wynikającej z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U nr 221, poz. 2193 ze zm.).
O zwrocie nadpłaconego wpisu w wysokości 10 zł orzeczono na podstawie 225 p.p.s.a. (pkt III).
# 2