Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...].04.2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku K.G. i R.G. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...].11.2022 r. znak [...] określającej dopuszczalny poziom hałasu emitowany z terenu Ośrodka Wypoczynkowego M K.G.. R.G. S.C., usytuowanego na terenie działki [...], na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w piśmie z dnia [...].12.2022 r. K.G. i R.G., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2022r. w sprawie o sygn. [...]. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 84 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 115a ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Jednocześnie w odwołaniu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., skarżący zawarli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nadto o dopuszczenie opisanych dowodów.
We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podali, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z powodu okoliczności przez nich niezawinionych. Strony powzięły informację o rzekomo podjętej wobec nich próbie doręczenia decyzji w dniu 8 grudnia 2022 r. Tego dnia R.G. udał się do Starostwa celem uzyskania informacji o stanie sprawy i zapoznania się z aktami. Skarżący wiedział bowiem, że postępowanie, wedle ostatnich wiadomości uzyskanych podczas wcześniejszej wizyty w Urzędzie, miało zostać wkrótce zakończone decyzją. Długotrwałe oczekiwanie na jej doręczenie wywołało chęć osobistego sprawdzenie stanu rzeczy. Podczas oględzin akt w dniu 8 grudnia 2022 r. okazało się, że koperty zawierające decyzję miały być wedle umieszczonych na nich wzmiankach, dwukrotnie awizowane pod adresem pobytu Skarżących, tj. w dniach 7 i 15 listopada. Takowe awiza nigdy jednak do K. i R.G. nie dotarły.
Strony uzyskały informację od listonosza obsługującego miejscowy rejon doręczeń, że awiza miał pozostawić w zbiorczej skrzynce odbiorczej umieszczonej przy głównej ulicy w miejscowości [...]. Skarżący regularnie sprawdzają tę skrzynkę, jako że znajduje się ona w bliskim sąsiedztwie ich miejsca zamieszkania. W okresie awizacji przesyłek, tj. od dnia 7 do dnia 15 listopada 2022r. nie znaleźli jednak zawiadomień o listach oczekujących do odbioru w miejscowym urzędzie pocztowym. Mając na uwadze fatalny stan techniczny skrzynki, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że awizo zostało wyjęte przez osobę trzecią albo wręcz trafiło omyłkowo do innej przegrody. Skrzynka umożliwia adresatom dostęp do indywidualnych przegród zamykanych z boku skrzynki na prywatne kłódki. Okazuje się jednak, że dostęp do skrzynki dla doręczyciela jest całkowicie swobodny, w ogóle niezabezpieczony przed użyciem przez osobę nieuprawnioną.
Górne wieko skrzynki, przez które doręczyciel umieszcza listy w przegrodach, nie zamyka się i ma uszkodzony zamek. Każdy zatem może swobodnie przeglądać zawartość całej skrzynki, niezależnie od tego do kogo zaadresowane są znajdujące się tam przesyłki. Skarżący wskazali, że podczas sprawdzania przez nich stanu skrzynki okazało się przy okazji, że w przegrodach znajdują się liczne przesyłki adresowane do osób innych niż te, którym przyporządkowane są dane przegrody. Skrzynka nie jest własnością Skarżących, a zatem nie mają oni wpływu na to, jak jest utrzymywana. Zdaniem skarżących za uprawdopodobnioną należy uznać okoliczność polegającą na zagubieniu awiz - pobraniu ich przez osobę nieuprawnioną. To z tej przyczyny zawiadomienia nie trafiły do Skarżących i nie dochowali oni terminu do wniesienia odwołania. W ocenie skarżących w niniejszej sprawie zaistniał przypadek, o którym mowa w 58 § 1 k.p.c. wobec powyższego, wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny.
Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium wskazało, iż przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przesłanką przywrócenia terminu jest także dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie można przywrócić (art. 58 § 3 k.p.a.).
Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty z dnia [...].11.2022 r. została skutecznie doręczona z dniem 24.11.2022 r. Była ona dwukrotnie awizowana na adres do doręczeń tj. ul. [...] - w dniu 07.11.2022 r. oraz w dniu 15.11.2022 r. przez pracownika urzędu pocztowego wobec niezastania adresata pod wskazanym adresem. Kolegium wyjaśniło, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe tylko wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona. W przedmiotowej sprawie K.G. i R.G. podważają, że zdarzenie przyjmowane jako początek biegu terminu w ogóle nastąpiło. Zdaniem Kolegium tego rodzaju zarzut nie może być rozpatrywany w kontekście braku winy w uchybieniu terminu jako przesłanki przywrócenia terminu, ponieważ jeżeli doręczenie nie nastąpiło, to termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął jeszcze biegu, a zatem nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, stanowiące - jak wykazano powyżej - przesłankę przywrócenia terminu.
W ocenie Kolegium nie mają racji skarżący twierdząc, iż nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Starosty z dnia [...].11.2022r. Analiza akt sprawy, w tym przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję, wskazuje iż została ona wysłana na prawidłowy adres i dwukrotnie awizowana. Na kopertach i zwrotnych potwierdzeniach odbioru znajdują się adnotacje wskazujące na niemożność doręczenia przesyłki zgodnie z k.p.a. oraz pozwalające ustalić, iż doszło do dwukrotnego awizowania przesyłki, w jakim miejscu pozostawiono awizo oraz w jakim miejscu może zostać przesyłka odebrana. Zawarto również informację o niepodjęciu przesyłki. Powyższe adnotacje opatrzone zostały niezbędnymi podpisami i stemplami oraz datami.
Ponadto z analizy zapisów dokonanych na przesyłce wynika, iż w zakreślonym terminie przesyłka nie została odebrana, a zatem wobec jej niepodjęcia w terminie 14 dni. została zwrócona do nadawcy. Kolegium za zasadne uznało wyjaśnienie, iż w orzecznictwie wskazuje się, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił.
Z kolei domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Kolegium stwierdziło, że zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy spełnia wymogi art. 44 k.p.a. Adnotacja wskazująca na pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej adresatów nakazuje przyjąć, że tak właśnie było. Skoro doręczyciel umieścił na zwrotnym potwierdzeniu odbioru taką adnotację to należy przyjąć, że urządzenie w którym pozostawił awiza było oddawczą skrzynką pocztową, chociażby w podstawowym stopniu spełniającą swoją funkcję i nie była ona zdemolowana.
W ocenie Kolegium argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na braku winny wnioskodawców w uchybieniu terminu przez wskazanie okoliczności, jakim było uszkodzenie skrzynki pocztowej nie jest zasadna. Nie można, bowiem wskazywać związku między uszkodzeniem skrzynki, a niemożnością skutecznego doręczenia korespondencji adresatowi. Jeśli wnioskodawcy obawiali się, iż w wyniku uszkodzenia skrzynki nie będą mogli odbierać korespondencji, mogli złożyć do operatora pocztowego pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych (pełnomocnictwo pocztowe, stosownie do art. 38 § 1 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo Pocztowe). Zgodnie żart. 37 § 2 pkt 4 Prawa Pocztowego, jeżeli przesyłka pocztowa nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem pocztowym.
Na marginesie należy zaakcentować, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek zawierających zawiadomienie z dnia [...].09.2022r., znak [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a także zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek zawierających zawiadomienie z dnia [...].10.2022 r.. znak [...]. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie sposób doręczenia decyzji Starosty z dnia [...].11.2022r.. znak [...]. odpowiada treści przepisu art. 44 k.p.a. Skoro w dniu 22.11.2022 r. rozpoczął bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji to wniesienie odwołania od decyzji organu i instancji z dniem 13.12.2022 r. (razem z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania), miało miejsce z uchybieniem tego terminu.
W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął odwołującym się w dniu 05.12.2022 r., tymczasem odwołanie z dnia [...].12.2022 r. wpłynęło do organu w dniu 19.12.2022 r., a wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Kolegium wyjaśniło, że w decyzji Starosty strony zostały prawidłowo pouczone przez organ I instancji o prawie do wniesienia odwołania oraz przysługującym terminie na dokonanie przedmiotowej czynności. Kolegium jest zdania, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania należy liczyć od dnia 08.12.2022 r. tj. zapoznania się R.G. z aktami sprawy. W tym zakresie, zdaniem Kolegium, siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany. Wnioskodawcy jako przeszkodę uniemożliwiającą terminowe wniesienie odwołania podali okoliczności związane z tym, że doręczenie owej decyzji nastąpiło w trybie awizo.
Podkreślono, że to na skutek takiego sposobu doręczenia w ogóle nie wiedzieli o wydaniu decyzji. W przekonaniu Kolegium okoliczność, iż doręczenie decyzji w toku postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją było dokonywane w trybie art. 44 k.p.a. sama w sobie nie może stanowić podstawy do przywrócenie uchybionego terminu, bowiem nie wskazuje ona na brak winy w przekroczeniu zakreślonego przez prawo terminu. Tym samym okoliczności związane z brakiem wiedzy o dokonanym doręczeniu, nie wskazują na brak winy w nieterminowym podejmowaniu czynności procesowych, o ile tylko w sposób prawidłowy zastosowano przepis art. 44 k.p.a. dopuszczając doręczenie zastępcze (subsydiarne). Powyższe stanowisko jest tym bardziej uzasadnione w sytuacji, w której wnioskodawcy posiadali wiedzę o toczącym się postępowaniu.
W ocenie Kolegium we wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawcy nie wykazali okoliczności wadliwego zastosowania przez organ przepisu art. 44 k.p.a., a ponadto nie mogłyby one stanowić właściwego uzasadnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nieprawidłowe zastosowanie fikcji prawnej z art. 44 k.p.a. wskazywałoby bowiem na nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji, nie zaś na brak winy w nieterminowym działaniu przy zaskarżaniu tej decyzji. W konsekwencji nie do zaakceptowania jest twierdzenie wnioskodawców, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez ich winy. Zdaniem Kolegium wnioskodawcy jako osoby poinformowane o toczącym się postępowaniu administracyjnym i mogące spodziewać się korespondencji od organu powinny były, zachowując odpowiednią staranność, zadbać o swoje sprawy. Kolegium wskazało, że niepoparte rzetelnymi dowodami, oświadczenie o braku awiza, nie może prowadzić do obalenia skutków doręczenia przesyłki w trybie z art. 44 k.p.a. Zdaniem Kolegium załączone do pisma z dnia [...].12.2022 r. zdjęcia skrzynki pocztowej nie potwierdzają stanowiska pełnomocnika wnioskodawców o jej fatalnym stanie technicznym.
Co prawda ze zdjęć jak i filmu znajdującego się na pendrive wynika, że zbiorcza skrzynka na listy jest w momencie dokumentowania otwarta, niemniej powyższe nie dowodzi jej fatalnego stanu technicznego. Kolegium stwierdziło, że z załączonego do pisma z dnia [...].12.2022 r. oświadczenia listonosza z dnia [...].12.2022 r. wynika, iż w istocie potwierdzono, że listonosz pozostawia awiza w zbiorczej skrzynce pocztowej znajdującej się przy ul. [...]. Kolegium zwraca również uwagę, że zakwestionowanie fikcji doręczenia powinno nastąpić w przewidzianym do tego trybie wynikającym z art. 92 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do podważania skuteczności doręczenia K.G. i R.G. przesyłki zawierającej decyzję Starosty z w sposób przewidziany w art. 44 k.p.a. W ocenie Kolegium, skoro wnioskodawcy nie podjęli stosownych kroków w celu zabezpieczenia swoich interesów, to niewątpliwie dopuścili się winy. co najmniej w jej lżejszej postaci, tj. niedbalstwa. W konsekwencji stwierdzić należy, że powołane okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Strona postępowania administracyjnego, która należycie dba o swoje interesy, mając wiedzę, że toczy się w stosunku do niej postępowanie oraz że może być nieosiągalna pod wskazywanym przez siebie organom adresem i z tego powodu w tym czasie nie będzie do niej docierała żadna korespondencja, powinna podjąć jakiekolwiek działania w celu zabezpieczenia swoich interesów w tym zakresie. Zachowanie wnioskodawcow w tym zakresie, w ocenie Kolegium, niewątpliwie świadczy o ich zaniedbaniu.
Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że K.G. i R.G. prowadzą działalność gospodarczą zatem są profesjonalistami. Od strony postępowania będącej przedsiębiorcą można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tej sytuacji, w przekonaniu Kolegium, należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie.
Od powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r. sygn. akt [...] K.G. oraz R.G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a..w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i pominięcie istotnych okoliczności ujawnionych w sprawie, skutkujące nieprawidłowym stwierdzeniem, że K. i R.G. ponoszą winę za nieodebranie awizowanej przesyłki zawierającej decyzję Starosty, a w konsekwencji za jej zaskarżenie z uchybieniem terminu. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie skarżącym kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że rozstrzygnięcie Organu oparte jest na niekompletnej analizie dowodów i zostało wydane na skutek nieprawidłowego rozumowania, z pominięciem istotnych okoliczności ujawnionych w sprawie. Kwestią sporną w sprawie nie jest fakt dwukrotnej awizacji listu organu pierwszej instancji i jej urzędowego charakteru ale to, czy komunikat o przesyłce oczekującej na odbiór w urzędzie pocztowym mógł nie dotrzeć do adresatów z powodów przez nich niezawinionych. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a instytucji uprawdopodobnienia braku winy przez zainteresowanego przywróceniem terminu nie zwalnia organu od podjęcia działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.
Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu. Jak wskazuje się w judykaturze nie musi ono zatem uczynić istnienia określonego faktu pewnym, bowiem "ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania mniejszego lub większego o prawdopodobieństwa (wiarygodności) wskazywanych przez stronę okoliczności.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zastosowało w sposób prawidłowy powyższych wytycznych na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i nie wyciągnęło z tych okoliczności właściwych i logicznych wniosków, zgodnych z doświadczeniem życiowym. Zgromadzone w aktach dowody potwierdzają, że zawiadomienia o przesyłce oczekującej na doręczenie znalazły się w skrzynce odbiorczej. W tym zakresie twierdzenia Stron i Organu pozostają zgodne. Dalsze wnioski Kolegium wywiedzione z wpisów na kopercie zawierającej zaskarżoną decyzję wymagają jednak krytycznej analizy.
SKO bezpodstawnie bowiem przyjęło, że stan skrzynki musiał być dostatecznie dobry, skoro skłonił doręczyciela do wrzucenia zawiadomień i odnotowania faktu awizacji. Konkluzja ta jest nielogiczna, nie jest bowiem wykluczone, że listonosz umieścił zawiadomienia w skrzynce uszkodzonej. Organ nie skonfrontował omawianych wniosków z wiedzą listonosza - co do jego świadomości o stanie technicznym pojemników, nie przeprowadzono żadnego postępowania. W powyższym kontekście, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podjęto także rozważań w przedmiocie innych dowodów. Konkluzje Kolegium pozostają bowiem w sprzeczności z materiałem dostarczonym do akt przez skarżących. Wydrukowane fotografie zalegające w aktach obrazują otwarty dostęp do pojemników na listy i złą kondycję urządzenia. Kolegium nie wyjaśniło z jakiego powodu odmawia tym zdjęciom waloru wiarygodności i uznaje je za nieprzekonujące. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że rzeczone zdjęcia wykonano już po tym, kiedy okazało się, że do Stron nie dotarły zawiadomienia i o przesyłce oczekującej na odbiór.
Nie jest zatem wykluczone, że w chwili, w której listonosz pozostawiał awiza w skrzynce, znajdowała się ona w lepszym stanie niż w okresie późniejszym. Wbrew powyższej konkluzji Kolegium przyjęło, że K. i R.G. powinni byli podjąć środki zaradcze celem zapobiegnięcia ewentualnemu umieszczeniu zawiadomień w skrzynce oddawczej. W okolicznościach niniejszej sprawy jest to jednak założenie niezgodne z wykładnią art. 58 § 1 k.p.a. Skarżący wskazali, że w aktach sprawy znajduje się nagranie filmowe na którym widać, że rzeczona skrzynka oddawcza była swobodnie dostępna od góry, czyli poprzez wieko służące listonoszowi. Nie jest obowiązkiem adresatów sprawdzanie stanu tego wieka, skoro dostęp do przegród przeznaczonych dla lich odbywa się z innej strony, od frontu skrzynki.
Skarżący nie mieli świadomości, że wrzucenie listów do przegród nie wymaga użycia klucza, a zatem że ich awizo może zostać zabrane przez kogoś innego dlatego, że operator nie zabezpiecza dostępu do listów osobom trzecim. Użytkowanie obiektu przez poszczególnych odbiorców wbrew wywodom postanowienia, nie jest równoznaczne z dokładnym monitorowaniem jego stanu technicznego. Co istotne, na nagraniu widać, że górne wieko sąsiedniej skrzynki jest prawidłowo zablokowane. Dowodzi to zupełniej przypadkowości stanu poszczególnych skrzynek, co do której skarżący nie musieli mieć świadomości.
Ponadto skarżący wskazali, że dokumentacja zgromadzona w aktach pokazuje, iż w większości przypadków doręczenia przesyłek w niniejszym postępowaniu miała miejsce ich do rąk własnych. Przyjęcie w tej sytuacji założenia, że powinni oni po niemal każdym, pojedynczym dniu nieobecności sprawdzać skrzynkę publiczną i jej zabezpieczenia jest oczekiwaniem nie znajduje poparcia w doświadczeniu życiowym. Ponadto rozwiązanie w postaci ustanowienia pełnomocnika nie byłoby sposobem na zapobiegnięcie kłopotom w doręczeniach, bowiem nieobecność skarżących w domu oznacza, że nie przebywa tam nikt inny, kto mógłby podjąć list bezpośrednio od doręczyciela.
Nadto już po wniesieniu odwołania skarżący uzupełnili dowody poprzez dostarczenie do akt wydruku komunikatów z portalu Facebook. Z publikacji wynika, że niestaranność w obsłudze pocztowej w sołectwie [...] jest faktem, który wybrzmiał publicznie po Nowym Roku. Skarżący wskazali nadto, że o wydanej decyzji dowiedzieli się dzięki osobistemu wglądowi w akta. Zdaniem skarżących powyższe argumenty dowodzą, że obciążenie ich zarzutem niestaranności w dopilnowaniu kwestii dotyczących przesyłek jest wymaganiem nieracjonalnym, nie podlegającym ochronie prawnej, nie znajdującym uzasadnienia w zgromadzonych dowodach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Jak wynika zatem z treści przytoczonego przepisu to na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie.
Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tym samym, przy ocenie winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1370/18).
Przyjmuje się również, że przeszkoda o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 110/21; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć nadto charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać również pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1645/16).
W rozpoznawanej sprawie argumenty podane we wniosku o przywrócenie terminu nie pozwalają uznać, że skarżący bez swej winy uchybili terminowi do wniesienia odwołania.
Doręczenie skarżącym decyzji organu I instancji nastąpiło w trybie art. 44 kpa. Sąd stwierdził, że w tej sprawie procedura zastępczego doręczenia decyzji I instancji w trybie art. 44 k.p.a. została zachowana. W myśl tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, bądź pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 1 i 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty zawiadomienia (§ 3). Zgodnie zaś z § 4 art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 44 k.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi.
W świetle brzmienia art. 44 § 4 i § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej strony pierwszego awizo.
Taki skutek zastępczego doręczenia skarżącym decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2022 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a. można przyjąć w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek posiadają wszystkie cechy pozwalające na stwierdzenie, że procedura doręczenia zastępczego została zachowana. Przesyłki były dwukrotnie awizowane. Na kopertach znajdują się pieczątki, z których wynika, że przesyłki awizowano w dniach - 7 listopada 2022 r., a następnie 15 listopada 2022 r. oraz znajdują się pieczęci z dnia 22 listopada 2022 r. wraz z adnotacjami o treści - zwrot "nie podjęto w terminie", znajdują się również podpisy doręczyciela. O możliwości odbioru przesyłek w Urzędzie Pocztowym jej adresaci zostali zawiadomieni poprzez pozostawienie zawiadomień w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Podkreślić należy, że domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (por. postanowienie NSA z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1758/11).
W badanej sprawie wszystkie wymogi z art. 44 kpa zostały spełnione. Mając powyższe na uwadze w rozpoznawanej sprawie Sąd nie ma podstaw do podważenia skuteczności doręczenia przesyłek w trybie art. 44 k.p.a., kierowanych przez organ do skarżących. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że termin do wniesienia odwołania od decyzji I instancji rozpoczął bieg od dnia 22 listopada 2023 r., upływał z dniem 5 grudnia 2022 r., natomiast odwołanie zostało wniesione - jak przyjął organ II instancji - w dniu 19 grudnia 2022 r., a zatem po terminie.
Przywołane przez skarżących okoliczności dotyczące złego stanu technicznego skrzynki odbiorczej adresatów nie mogły odnieść spodziewanego przez skarżących skutku prawnego. Jak wyżej podniesiono przepis art. 58 § 1 kpa wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, jednakże w okolicznościach danej sprawy podane przez skarżących okoliczności w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu nie uprawdopodabniają. Zauważyć trzeba, że argumentacja skarżących odnosząca się do złego stanu skrzynek odbiorczych nie ma oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przedłożone do akt zdjęcia skrzynki odbiorczej oraz film pokazujące jej stan techniczny pochodzą - jak wskazują sami skarżący - z okresu późniejszego, tj. z daty po 15 listopada 2022 r. Również sami skarżący zauważyli w skardze, że nie jest wykluczone iż stan techniczny skrzynki pocztowej w dacie wcześniejszej był lepszy.
Wbrew zasadom logiki byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do świadomości doręczyciela o stanie technicznym skrzynki oddawczej. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie doręczyciela z dnia [...] grudnia 2022 r. z którego wynika, że awiza dla skarżących w dniach 7 listopada 2022 r. i 15 listopada 2022 r. pozostawił w zbiorczej skrzynce znajdującej się przy ul. [...]. Skoro doręczyciel pozostawił awiza w skrzynce odbiorczej to znaczy, że jej stan techniczny nie nasuwał jego zastrzeżeń. Stanowisko organu należy ocenić jako prawidłowe. Prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do świadomości doręczyciela odnośnie stanu technicznego danej skrzynki odbiorczej nie ma uzasadnienia prawnego, ani faktycznego.
Wskazać jednocześnie należy, że w toku postępowania skarżący w żaden sposób nie wykazali, iż w dacie pozostawienia awiza przez doręczyciela zły stan techniczny skrzynki odbiorczej uniemożliwiał odbiór przez adresatów zawiadomień o decyzji I instancji. Ponownie należy zauważyć, ze przywołane przez skarżących informacje o złym stanie technicznym skrzynki oddawczej oraz przedłożone na tę okoliczność zdjęcia oraz film obrazują stan tego urządzenia z okresu późniejszego, aniżeli ten którego dotyczy dana sprawa (tj. 7 - 15 listopada 2022 r.). Zauważyć należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołali się na cyt.:"uzasadnione przypuszczenie, że awizo zostało wyjęte przez osobę trzecią, albo trafiło omyłkowo do innej przegrody".
W świetle art. 58 § 1 kpa przywołana argumentacja, opierająca się jedynie na przypuszczeniu, w której zabrakło jednoznacznego wykazania braku winy w uchybieniu terminu, nie może stanowić podstawy przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności prawnej, nadto nie może skutecznie podważyć skutków doręczenia w trybie art. 44 kpa. Odnosząc się do pozostałej argumentacji skargi zauważyć przyjdzie, że w świetle art. 58 § 1 kpa wykazanie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu należy do strony, która uchybiła terminowi. Zadaniem organu administracyjnego jest natomiast ocena, czy w oparciu o obowiązujący stan prawny wniosek strony zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, skarga jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.