Uzasadnienie
Wojewoda, działając na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2017r., poz. 1868, dalej: u.s.p.), rozstrzygnięciem nadzorczym z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], stwierdził nieważność uchwały nr XXXVI/219/2018 Rady Powiatu z 6 marca 2018 r. w sprawie powierzenia gminie wykonywania zadań Powiatu w zakresie prowadzenia Biblioteki Publicznej za pośrednictwem Miejskiej Biblioteki Publicznej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że ww. uchwała istotnie narusza prawo, tj. art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. z 2018 r., poz. 574, dalej: u.b.). Przedmiotową uchwałą Rada Powiatu postanowiła wyrazić wolę powierzenia Bibliotece Miejskiej, której organizatorem jest Gmina, wykonywania zadań Powiatowej Biblioteki Publicznej, o której mowa w u.b. i innych przepisach (§ 1 uchwały). Przekazanie zadań nastąpi na podstawie porozumienia zawartego przez Zarząd Powiatu z Burmistrzem, które w szczególności określi wielkość środków wnoszonych przez Powiat, niezbędnych do prowadzenia działalności przez bibliotekę (§ 2 uchwały).
Wojewoda zaznaczył, że w podstawie prawnej uchwały wskazano m.in. art. 19 ust. 3 oraz art. 20a u.b. Zgodnie z ww. art. 19 ust. 3 u.b. powiat organizuje i prowadzi co najmniej jedną powiatową bibliotekę publiczną. Zadania powiatowej biblioteki publicznej może wykonywać, na podstawie porozumienia, wojewódzka lub gminna biblioteka publiczna działająca i mająca swoją siedzibę na obszarze powiatu. Z kolei w myśl art. 20a ust. 2 u.b. biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego, może wykonywać zadania, o których mowa w ust. 1, na podstawie porozumienia zarządu powiatu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Porozumienie powinno zawierać ustalenia określone w art. 20 ust. 2.
Organ zaznaczył, że jak wynika z u.b., powiat organizuje co najmniej jedną bibliotekę publiczną. W oparciu o stosowne porozumienie zadania powiatowej biblioteki publicznej może wykonywać zarówno wojewódzka jaki gminna biblioteka publiczna działająca i mająca swoja siedzibę na terenie powiatu. Znamiennym jest, że powiatowa biblioteka publiczna realizuje odpowiednio część zadań wojewódzkiej biblioteki publicznej, chodzi tu o zadania określone w art. 20 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5 u.b. Zadania te może wykonywać na podstawie porozumienia zarządu powiatu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) jedynie taka biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego. Porozumienie takie powinno określać wielkość środków finansowych, które wnoszą strony porozumienia, niezbędnych do prowadzenia działalności przez bibliotekę.
Organ nadzoru wskazał, że podczas badania legalności przedmiotowej uchwały wystąpił do Rady Powiatu z zapytaniem, czy wskazana w uchwale Miejska Biblioteka Publiczna będzie wykonywała zadania określone w art. 20a ust. 1 u.b. oraz czy Powiat w tym samym czasie będzie również prowadził powiatową bibliotekę publiczną. W odpowiedzi na powyższe zapytanie sekretarz powiatu wyjaśniła, że wskazana w uchwale Miejska Biblioteka Publiczna będzie wykonywała zadania określone w art. 20a ust. 1 u.b. oraz poinformowała, że Powiat nie prowadzi innej powiatowej biblioteki publicznej.
Wojewoda uznał zatem, że Rada Powiatu zadania powiatowej biblioteki publicznej przekazała gminie nie będącej siedzibą samorządu powiatowego, o jakiej mowa w art. 20a ust. 2 u.b. W związku z tym gmina ta nie może przyjmować do wykonania zadań powiatu w zakresie prowadzenia powiatowej biblioteki publicznej zastrzeżonych do przekazania bibliotece publicznej, której organizatorem jest gmina działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego – w sprawie niniejszej mieście [...]. Analiza treści przesłanego przez powiat wzoru porozumienia prowadzi do wniosku, iż gminie powierzono miedzy innymi: gromadzenie, opracowywanie i udostępnianie materiałów bibliotecznych służących obsłudze potrzeb informacyjnych, edukacyjnych i samokształceniowych, zwłaszcza dotyczących wiedzy o własnym regionie oraz dokumentujących jego dorobek kulturalny, naukowy i organizowanie obiegu wypożyczeń międzybibliotecznych, tworzenie bibliografii regionalnej na podstawie materiałów dostarczanych z bibliotek gminnych i udostępnienie jej czytelnikom.
Są to zadania wojewódzkiej biblioteki publicznej wymienione w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 u.b., zastrzeżone do prerogatyw gminy wskazanej w art. 20a ust. 2 u.b. W związku z powyższym powierzenie ich realizacji gminie było niedopuszczalne.
Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stało się przedmiotem skargi Powiatu, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił:
- 1. Błędną wykładnię art. 20a ust. 2 u.b., przez przyjęcie, że tylko biblioteka położna w mieście będącym siedzibą władz Powiatu może realizować zadania z art. 20 ust. 1 u.b. na rzecz Powiatu, co doprowadziło organ nadzoru do przyjęcia nieprawidłowego wniosku w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym,
- 2. W kontraście powyższego zarzutu, niezastosowanie art. 19 ust. 3 u.b., gdy to na jego podstawie została podjęta uchwała Rady Powiatu z [...] kwietnia 2018 r., i to pomimo wyraźnego wskazania tego przepisu w podstawie prawnej uchwały,
- 3. Dokonanie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie wobec nie zastosowania art. 5 ust. 2 u.s.p., co doprowadzało do nieprawidłowego wnioskowania organu nadzoru, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie wyłącznie art. 20a ust. 2 u.b.,
- 4. Niezastosowanie art. 73 ust. 1 u.s.p. co doprowadziło do błędnego wnioskowania organu nadzoru w zakresie charakteru zawartego porozumienia pomiędzy Powiatem a Gmina.
Stawiając te zarzuty Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w całości oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 20a ust. 2 u.b., biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina (działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego), może wykonywać zadania, o których mowa w ust. 1, a więc zadania wojewódzkiej biblioteki, na podstawie porozumienia zarządu powiatu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta). Zadania wojewódzkiej biblioteki, zgodnie z treścią tego przepisu, może wykonywać tylko biblioteka publiczna, której organizatorem jest gmina działająca w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego.
W niniejszej sprawie Wojewoda zawiadamiając o wszczęciu postępowania nadzorczego zwrócił się do Powiatu – pismem z [...] marca 2018 r. – o wyjaśnienie czy wskazana w uchwale Miejska Biblioteka Publiczna będzie wykonywała zadania określone w art. 20a ust.1 u.b. Sekretarz Powiatu odpowiadając organowi nadzoru wyjaśniła, że wskazana w uchwale Miejska Biblioteka Publiczna będzie wykonywała zadania określone w art. 20a ust.1 u.b. Rację ma zatem organ nadzoru, iż w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 20a ust. 2 u.b., przewidujący zastrzeżenie zadań wojewódzkiej biblioteki do wyłącznych prerogatyw gminy działającej w mieście będącym siedzibą samorządu powiatowego.
Słuszne w związku z tym jest stwierdzenie Wojewody zawarte w odpowiedzi na skargę, iż na terenie powiatu mogą być oczywiście prowadzone zadania powiatowej biblioteki publicznej przez inne gminne biblioteki, działające w oparciu o art. 19 ust. 3 u.b., ale jedynie zadania nie będące zarazem zadaniami wskazanymi w art. 20a ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5. Taka jednak sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Zarzuty skargi – błędnej wykładni art. 20a ust. 2 u.b. oraz niezastawania art. 19 ust. 3 tej ustawy - okazały się zatem nieuzasadnione.
Nieuzasadnione są także pozostałe zarzuty skargi. Niewątpliwie u.b., na co zasadnie zwrócił uwagę organ nadzoru w odpowiedzi na skargę, stanowi regulację szczególną i zgodnie z jej art. 2 jest uzupełniana tylko przez postanowienia ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Zatem przepisów u.b. nie można uzupełniać treścią przepisów ustaw samorządowych w sposób, który ograniczałby samodzielność tej instytucji kultury.
Podsumowując, organ nadzoru prawidłowo zastosował przepis art. 79 ust. 1 u.s.p., a Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie dopatrzył się innych uchybień skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, tak wskazanych w skardze, jak i innych w niej niewymienionych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł, jak w sentencji wyroku.