Uzasadnienie
W.S. w dniach [...] grudnia 2003 roku wystąpił z wnioskami do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie pomocy w celu pokrycia kosztów związanych z zadłużeniem na energie elektryczną w kwocie 5019,94 zł oraz zakupu nowych okularów w kwocie 300 zł.
Orzekając po raz pierwszy decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku, Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 6 ust.1a w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 414/ orzekł o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej w miesiącu grudniu 2003 roku.
Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] marca 2004 roku /[...]/ wobec naruszenia przepisów postępowania a w szczególności art. 107 § 3 kpa przez organ I instancji a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Ponowną decyzję w przedmiotowej sprawie organ wydał w dniu [...] czerwca 2004 roku /Nr [...] roku na podstawie art. 11 ust. 2 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm./ o tej samej treści rozstrzygnięcia jak w dniu [...] lutego 2004 roku. Podstawą orzeczenia była okoliczność odmowy przez W.S. udzielenia informacji pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej co do stanu swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, sporządzenia wywiadu oraz ustalenia rzeczywistych potrzeb w zakresie pomocy.
Organ II instancji decyzją Nr [...] w dniu [...] sierpnia 2004 roku uchylił zaskarżoną decyzję i ponownie przekazał sprawę do rozpoznania.
Organ II instancji wskazał w swym uzasadnieniu, że w aktach sprawy brak jest przekonywujących dowodów co do okoliczności, iż strona skarżąca odmówiła współdziałania z pracownikiem socjalnym, poprzez nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego bowiem nie stwierdził prawidłowych doręczeń stronie zawiadomień o miejscu i terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a tym samym naruszono art. 79 § 1 kpa, który stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu /w tym wypadku wywiadu środowiskowego/ przynajmniej na 7 dni przed terminem. Jednocześnie organ winien dysponować dowodami doręczeń stronie zawiadomień o terminie przeprowadzenia określonego dowodu.
Po raz trzeci organ I instancji decyzję w przedmiotowej sprawie wydał w dniu [...] listopada 2004 roku, Nr [...] na podstawie art. 7 pkt 4, art. 39 ust.1-2, art. 3 ust. 4 i art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593/ postanowił przyznać W.S. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003 roku w wysokości 50 zł.
W uzasadnieniu Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej podał, że po przeprowadzeniu w dniu [...] września 2004 roku wywiadu środowiskowego ustalił, iż skarżący nie posiada dochodu, jest bezrobotny, nie ma ofert pracy i przy kryterium dochodowym wynoszącym 461 zł kwalifikuje go do otrzymania wsparcia z pomocy społecznej. Rozważając wysokość przyznanego zasiłku celowego organ wskazał, że przeznaczony jest na zaspokojenie potrzeb bytowych w zakresie częściowym na zakup okularów. Podał ponadto, że ośrodek otrzymuje miesięczną dotację w wysokości 25.000 zł i przy ubieganiu się na przykład w miesiącu październiku 2004 roku 155 osób średnia wysokość zasiłku wynosi 161 zł, z tym, że w pierwszej kolejności zaspokajane są potrzeby rodzin z dziećmi a dopiero potem osób samotnych.
Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie.
W odwołaniu zarzuciła, iż zasiłek celowy przyznany został w oparciu o zasadę uśredniania świadczeń, która to zasada jest nielegalna i prowadzi do zaniżania pomocy finansowej udzielanej osobom zdolnym do pracy.
Nadto dodał, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej od wielu lat dyskryminują skarżącego i nieuzasadnienie powołując się na swój budżet odmawiają pomocy do której są zobowiązani.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ ten powołując się na treść art.39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593/ wskazał na fakultatywny charakter pomocy w formie zasiłku celowego, którego przyznanie oraz konkretny wymiar, opierają się na instytucji uznania administracyjnego i w ocenie organu uzasadnienie zawiera wyjaśnienie dlaczego pomoc została przyznana i dlaczego w danej wysokości.
W.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zarzucił nieprawidłową interpretację przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez pominięcie konkretnych okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą oraz naruszenie art. 3 ust. 3 tej ustawy poprzez przyznanie pomocy w rozmiarze, który nie pozwala na przezwyciężenie jego trudnej sytuacji życiowej tym bardziej, iż w swoim wniosku z grudnia 2003 roku domagał się zasiłku na pokrycie nie tylko zakupu okularów ale także spłaty zadłużenia za energię elektryczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Do kognicji sądu administracyjnego należy kontrola administracji publicznej pod względem zgodności z prawem m.in. wydawanych decyzji administracyjnych. W ocenie organu zarówno decyzja organu I jak i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz.593/
Przepis ten stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być uprawnionemu przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu.
Zasiłek celowy jest fakultatywną formą wsparcia, co oznacza, że organ administracyjny nie jest zobligowany do jego przyznania, a decyzja w tym zakresie opiera się na uznaniu administracyjnym. Organ więc ma obowiązek przedstawienia w decyzji przesłanki, którymi kierował się wydając decyzję uznaniową o określonej treści.
Przesłanki te podlegają kontroli instancyjnej i sądowej bowiem są podstawą wydanej decyzji.
Kryteria, które legły u podstaw przyznania skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 50 zł nie są przewidziane w ustawie o pomocy społecznej. Żaden z przepisów tej ustawy nie daje podstaw do różnicowania wysokości zasiłku celowego ze względu na sytuację rodzinną osoby ubiegającej się o pomoc a konkretnie czy jest to rodzina wielodzietna, czy też osoba samotnie gospodarująca.
Należy zauważyć, że ustawodawca zróżnicował już sytuację tych osób poprzez wprowadzenie w art. 8 ustawy odmiennego kryterium dochodowego kwalifikującego do otrzymania pomocy pieniężnej, przy czym dla osoby samotnie gospodarującej kryterium to zostało określone na poziomie dochodu wynoszącego 461 zł miesięcznie natomiast dla osoby w rodzinie – na poziomie 316 zł miesięcznie.
Nieuprawnione było zatem wprowadzenie przez organ I instancji kolejnego kryterium różnicującego sytuację osób ubiegających się o pomoc.
Wprowadzając to kryterium organ nie uzasadnił, jakie względy legły u podstaw przyjęcia, iż w wypadku rodziny wielodzietnej wysokość zasiłku celowego wynosi powyżej średniej 161 zł a w przypadku osoby samotnej wysokość zasiłku celowego wnosić ma poniżej ustalonej średniej co stanowi, że takie rozstrzygnięcie stanowi nie uznanie organu lecz dowolność.
Zauważyć należy również, iż w swoich wnioskach z grudnia 2003 roku skarżący domagał się pomocy w zakresie zakupu okularów ale także pomocy w uregulowaniu zadłużenia z tytułu energii elektrycznej. W pierwszych decyzjach organ brał pod uwagę także ten drugi wniosek, a w zaskarżonej decyzji przedmiotową okoliczność pominięto. O ile zatem wysokość pomocy w wysokości 50 zł na zakup okularów można byłoby uznać za uzasadnioną biorąc pod uwagę ceny oprawek to w żaden sposób nie można uznać, iż pomoc w zakresie uregulowania długu z tytułu energii elektrycznej mieści się w potrzebach bytowych na uregulowanie, których łącznie z okularami przyznano skarżącemu 50 zł.
Być może organ miał na uwadze okoliczność, iż skarżący korzysta z wielu innych form pomocy na przykład z zasiłku okresowego i pomocy niepieniężnej ale te okoliczności winny zostać ujawnione w uzasadnieniu uznaniowej decyzji jaką jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego.
Z powyższych względów Sąd stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Decyzję organu II instancji, jako utrzymującą w mocy decyzję naruszającą prawo, również uchylono.
Orzeczenie w tym zakresie oparto na treści art.145 § 1 pkt.1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm./
Na podstawie art.152 tej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wyżej cytowanej ustawy i § 18 ust. 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. z 2002 roku Nr 163 poz.1348 ze zm./