Uzasadnienie
1. Starosta decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (teks jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.), odmówił M.M. wydania polskiego prawa jazdy kat. A i B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] maja 2017 r. M.M., będący obywatelem RFN i zamieszkały w Polsce, złożył wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kat. A i B powołując się na spełnienie uprawnień.
Organ, w oparciu o art. 4 pkt 2 u.k.p., zwrócił się do organów RFN celem zbadania czy wnioskodawca nie posiada niemieckiego krajowego prawa jazdy. Federalny Urząd Transportu przesłał pismo z dnia [...] czerwca 2017 r., z którego wynika, że wnioskodawca nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy, gdyż w dniu [...] października 2015 r. został on pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami z powodu uzależnienia od narkotyków. Warunkiem odzyskania niemieckiego prawa jazdy jest pozytywny wynik badań lekarsko-psychologicznych przeprowadzonych w Niemczech, co umożliwia dopuszczenie wnioskodawcy do kierowania pojazdami mechanicznymi.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą krajowe prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Wobec ustalenia negatywnej przesłanki wydania wnioskującemu polskiego krajowego prawa jazdy kategorii A i B, tj. cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami Starosta wydał decyzję odmowną.
- 2. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.k.p., kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Na terytorium RP nie jest uznawane za ważne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innych państwach - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem – art. 4 ust. 3 u.k.p.
Kolegium wyjaśniło, że pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy reguluje art. 11 ust. 1 u.k.p., zaś przesłanki negatywne - art. 12 ust. 1 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 2a i 2b u.k.p., w celu wydania prawa jazdy właściwy organ wydający prawo jazdy zwraca się do odpowiednich organów innych państw o potwierdzenie, że osoba ubiegająca się o uprawnienie nie posiada prawa jazdy wydanego w jednym z tych państw ani nie rozpoczęła procedury wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedury wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy.
Z informacji udzielonej przez Federalny Urząd Transportu, otrzymanej w wyniku wniosku złożonego przez organ I instancji za pośrednictwem Europejskiej Sieci Praw Jazdy, wynika przyczyna utraty przez wnioskującego niemieckiego prawa jazdy (uzależnienie od narkotyków) oraz okoliczność, że strona może ponownie uzyskać prawo do kierowania pojazdami w Niemczech, gdy przedłoży pozytywną opinię medyczno-psychologiczną.
Zdaniem Kolegium wobec pozbawienia strony przez organy niemieckie dwukrotnie uprawnień z powodu prowadzenia pojazdu pod wpływem narkotyków dopiero po upływie wskazanego w decyzji organu niemieckiego okresu, istnieje możliwość odzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Jednak by dokument został zwrócony strona musi przedłożyć pozytywne wyniki badań medyczno-psychologicznych. Do momentu przedstawienia orzeczeń, niemieckie prawo jazdy pozostaje zatrzymane.
Mając to na uwadze Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o odmowie wydania prawa jazdy. Kolegium podkreśliło, że art. 12 ust. 1 u.k.p. ma charakter imperatywny i nie pozostawiający organowi jakichkolwiek możliwości uznaniowego decydowania w przedmiocie wydania bądź odmowy wydania prawa jazdy. Decyzja wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. ma charakter związany, co oznacza obligatoryjność jej wydania w każdym przypadku, kiedy tylko wnioskodawca spełnia chociaż jedną ze wskazanych przesłanek.
3. Skargę na powyższą decyzję złożył M.M., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., przez niemające podstaw faktycznych i błędne, w zakresie oceny materialno-prawnej uznanie przez organ, że ubiegając się o wydanie polskiego prawa jazdy strona skarżąca posiadając na terenie Niemiec uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi wypełnia tym samym negatywną przesłankę określoną w powołanym przepisie, gdy tymczasem z akt postępowania administracyjnego wprost wynika, że skarżący nie posiada na terenie Niemiec ważnego prawa jazdy, a ponowne uzyskanie przez niego (na terenie Niemiec) uprawnień do kierowania pojazdami może mieć miejsce po wykonaniu i przedłożeniu badań lekarsko-psychologicznych, co tym samym nie sprzeciwia się możliwości ubiegania się o wydanie polskiego prawa jazdy po spełnieniu wymogów określonych w art. 11 u.k.p. Podniesiono też, że skarżący nie posiadał w ogóle prawa jazdy kategorii A w RFN.
Mając to na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Starosty do wydania niezwłocznie decyzji uwzględniającej w całości wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kat. B oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
5. Zasady wydawania prawa jazdy regulują przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 978 – dalej jako u.ik.p.), a podstawę odmowy wydania prawa jazdy w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy zgodnie z którym, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia.
W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia co do wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę wydania skarżącemu polskiego prawa jazdy są przedwczesne z powodu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla kwalifikacji prawnej.
Z urzędowych tłumaczeń pisma Federalnego Urzędu Komunikacji (dokumentów "Kraftfahrt – Bundesamt" wynika, że wobec skarżącego została orzeczone kara zakazu prowadzenia pojazdów za: "prowadzenie pojazdu pod działaniem środka odurzającego (k. 11), oraz "skłonność do narkomanii" (k. 9). Z kolei w tłumaczeniu na k. 10 brak wskazania przyczyn. Pisma te jednak różnią się tłumaczeniami w pismach k. 11 i 10 przy podanych datach to jest [...] listopada 2015 r. i [...] kwietnia 2016 r. mowa jest o uprawomocnieniu się decyzji, w tłumaczeniu na k. 9 przy dacie [...] października 2015 wskazano: "data wystąpienia/niepodważalności/ oddania/ przedłożenia".
W pismach k. 11 i 10 nie ma informacji dotyczących tego, czy skarżący posiadał niemieckie prawo jazdy i jakiej kategorii. Jest tylko wzmianka "rodzaj prawa jazdy zgodnie z SDU-VZR-MIT" (por. rubryka kategoria prawa jazdy). Z pisma na k. 9 wynika, że B. O kategorii A w tych pismach nie ma wzmianki.
Nadto w urzędowym tłumaczeniu występują różnice w porównaniu do wersji niemieckiej, co szczególnie dotyczy istotnej okoliczności dotyczącej daty umorzenia/zatarcia skazania, do której to daty stronę obowiązują skutki skazania i orzeczone środki karne i administracyjne, w tym w szczególności obowiązek przedłożenia opinii lekarsko-psychologicznej w celu uzyskania prawa jazdy w Niemczech. Rodzi to wątpliwości dotyczące rzetelności tłumaczenia lub wiarygodności materiału źródłowego, którym dysponował tłumacz.
Z punktu widzenia standardów oraz gwarancji procesowych strony wynik badania treści dokumentu wraz z jego tłumaczeniem powinien być bowiem jednoznaczny, gdyż dopiero wówczas możliwe jest stwierdzenie, czy i w jakim zakresie przeprowadzony dowód wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2007 r., I GSK 1651/06, CBOSA). Tym bardziej standardy te powinny być zachowane jeśli stronie zarzuca się tzw. turystykę w zakresie prawa jazdy, bowiem wykazanie tej okoliczności musie opierać się na jednoznacznych dowodach.
Istotne jest w szczególności to, czy skarżący dysponował w Niemczech prawem jazdy i jakiej kategorii, ponieważ występują w tym zakresie wątpliwości. Dopiero pewność tych ustaleń pozwoli ocenić, czy i jakie prawo jazdy pozostaje w RFN zatrzymane, na jaki okres i w związku z jakim środkiem.
6. Wskazać należy, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 stanowi odpowiednik regulacji zawartej w art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L.2006.403.18 ze zm.), zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.
Celem tych przepisów jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i nie dopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami.
Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości UE wyrażonym w wyroku z 1 marca 2012 r. w sprawie C-467/10 Baris Akyüz, przepisy art. 1 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG w związku z art. 2 ust. 1 oraz z art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE w sprawie praw jazdy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom przyjmującego państwa członkowskiego, które pozwalają, aby odmówiło ono uznania na swoim terytorium prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim, jeżeli wobec posiadacza owego prawa jazdy przyjmujące państwo członkowskie nie zastosowało żadnego środka w rozumieniu rzeczonych art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439 lub art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, lecz w tym ostatnim państwie odmówiono mu wydania pierwszego prawa jazdy na tej podstawie, że zgodnie z przepisami wskazanego państwa nie spełniał on fizycznych i psychologicznych wymogów bezpiecznego prowadzenia pojazdu silnikowego.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika jednoznacznie jakie konkretnie środki zastosowane przez organy RFN obowiązują stronę w dacie orzekania i do jakiego czasu i w stosunku do jakich posiadanych uprawnień.
7. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wobec istotnych braków dowodowych, doszło do naruszenia prawa procesowego to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na konieczność znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego z wykorzystaniem dokumentów i prawa obcego należało również uchylić decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.). Wypowiadane się na tym etapie o kwalifikacji materialnoprawnej jest przedwczesne.
Zadaniem organów będzie dokładne i wyczerpujące ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy z wykorzystaniem dokumentów źródłowych oraz zweryfikowanie wyżej wskazanych wątpliwości dotyczących informacji organów RFN oraz dokonanych tłumaczeń.
# 2