Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 25 października 2023 r., sygn. akt II SA/Go 447/23

Uzasadnienie

Dnia [...] sierpnia 2022 r. w systemie PUESC zostało zarejestrowane zgłoszenie przewozu ze Szwecji do Niemiec przez E Spółkę z o.o. odpadów w postaci opakowań z papieru i tektury o kodzie 0005 i masie 24650 kg. W związku z zarejestrowaniem w/w przewozu, wraz z numerem referencyjnym [...] osoba dokonująca rejestracji otrzymała wezwanie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na terminalu w celu przeprowadzenia kontroli.

Celem wykonania wezwania, w dniu [...] sierpnia 2022 r. kierujący pojazdem zgłosił do kontroli środek transportu o numerach rejestracyjnych [...] wraz z towarem. W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej kontroli stwierdzono niewykonanie przez przewoźnika obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w/w środka transportu objętego zgłoszeniem, w trakcie całej trasy przewozu po terytorium kraju, od [...] do DPG.

Pismem z [...] września 2022 r. nr [...] NUCS zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów o podanie informacji w sprawie prawidłowości działania systemu SENT-GEO w dniach realizacji przewozu, czy były opóźnienia w przesyłaniu danych oraz czy przewoźnik zgłaszał problemy w działaniu systemu. Pismem z [...] września 2022 r. Centrum Informatyki Resortu Finansów udzieliło odpowiedzi na w/w pismo. Ponadto NUCS pismem z [...] stycznia 2023 r. wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień i przesłania wydruku z tachografu z przebytej trasy. W dniu 19 stycznia 2023 r. do organu wpłynęło pismo Spółki z [...] stycznia 2023 r. zawierające wyjaśnienia wraz z żądanymi dokumentami oraz wnioskiem o odstąpienie od wymierzenia kary. NUCS postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. wszczął z urzędu wobec Spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary za stwierdzone naruszenie. W toku postępowania, w dniu 15 lutego 2023 r. do organu wpłynął wniosek strony z [...] lutego 2023 r. o odstąpienie od założenia kary.

Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] NUCS wymierzył E Spółce z o.o. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za nieprzekazywanie w trakcie całej trasy przewozu towaru po terytorium kraju aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem [...].

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając naruszenie:

1. 1) art. 22 ust. 2a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1857, dalej jako ustawa SENT) poprzez błędne zastosowanie i wymierzenie Spółce kary pieniężnej za nieuzasadnioną przerwę w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych w sytuacji, gdy okoliczności, w jakich doszło do wystąpienia wskazanego naruszenia, nie uzasadniają nałożenia w/w kary;
2. 2) art. 22 ust. 3 ustawy SENT w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy z uwagi na okoliczności sprawy oraz dotychczasową działalność Spółki, przemawiał na tym interes strony oraz interes publiczny.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.

Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż nieprzekazywanie przez Spółkę aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, w trakcie całej trasy przewozu po terytorium kraju, stanowi o naruszeniu art. 10a ust. 1 ustawy SENT.

Jak wynikało z konsultacji z Instytutem Łączności PIB, nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik towaru objętym w/w zgłoszeniem zgłaszał problemy w działaniu systemu. Do zgłoszenia przewozu [...] przypisane były trzy lokalizatory: [...]. Z przesłanych przez Centrum Informatyki Resortu Finansów map i koordynat wynika również, że lokalizator nr [...] zamontowany w pojeździe o numerach rejestracyjnych [...] przekazywał dane geolokalizacyjne do systemu SENT-GEO w dniu [...] sierpnia 2022 r. od godz. 06:30 do 08:30. Następny lokalizator nr [...] zamontowany w pojeździe o numerach rejestracyjnych [...] przekazywał dane geolokalizacyjne od godz. 08:40 do 10:55, natomiast lokalizator nr [...] zamontowany w pojeździe o numerach rejestracyjnych [...] (na trasie [...]) pierwsze dane geolokalizacyjne przekazywał dopiero od godz. 14:55, tuż po ujawnieniu nieprawidłowości przez funkcjonariuszy.

Z pisma wyjaśniającego Spółki z dnia [...] stycznia 2023 r. wynikało, iż kierowca ani spedytor nie byli świadomi, że urządzenie się zawiesiło i nie wysyłało lokalizacji. Pozostałe jego funkcje działały. Kierowca po podjęciu naczepy musi odpowiedzieć na pytania systemu i tak samo było w tym przypadku, urządzenie działało dlatego kierowca nie wiedział, że lokalizator nie wysyła sygnału. Jako dowody Spółka załączyła zrzut z systemu z godzinami wjazdów i wyjazdów naczep oraz wydruki z tachografu dla kierowcy S.W.. Lokalizator nie działał na trasie [...].

Ponadto z wyjaśnień składanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, w trakcie realizacji całej trasy przewozu towaru doszło do zmiany środka transportu. Na skutek odebrania pauzy przez kierującego ciągnikiem o numerach rejestracyjnych [...], w dalszą trasę od [...] do [...] pojechał kierowca ciągnikiem o nr rej. [...], z zamontowanym lokalizatorem nr [...]. Pierwsze dane lokalizacyjne dla tego urządzenia stwierdzono w toku przeprowadzonej kontroli w dniu [...] sierpnia 2022 r. o godz. 14:55, jako początek monitoringu.

Nieprzekazywanie danych do systemu SENT-GEO uniemożliwiało sprawowanie właściwego nadzoru nad przewozem, nie było możliwości kontrolowania i śledzenia całej trasy przewozu tego towaru. Uzyskane z Centrum Informacji Resortu Finansów informacje wskazują jednoznacznie na całkowity brak emisji danych na trasie przewozu towaru. Z kolei wydruki z tachografu czy raport z własnego systemu, wykorzystywanego na potrzeby firmy systemu GPS nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Określony w art. 10a ust. 1 ustawy SENT obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych nie może być realizowany wyłącznie poprzez wyposażenie środka transportu, o którym mowa w art. 10a ust. 1, w lokalizator lub zawarcie umowy z operatorem zewnętrznym na przekazywanie do rejestru danych geolokalizacyjnych środka transportu z zewnętrznego systemu lokalizacji. Obowiązkiem przewoźnika jest również bieżąca kontrola sprawnego przekazu danych.

Przewoźnik w każdym momencie dysponuje możliwością sprawdzenia poprzez stronę internetową https://puesc.gov.pl/web/puesc/sent-zew-user-4Q6. ważności zgłoszenia przewozu wraz z ostatnią pozycją lokalizatora GPS. Ma możliwość weryfikacji aktualnej odnotowanej pozycji geolokalizacyjnej w systemie SENT-GEO, czego jak wynika z wyjaśnień, Spółka nie wykonała.

Fakt emisji danych GPS nie oznacza, że dane te były przekazywane również do systemu Krajowej Administracji Skarbowej. Gdyby przewoźnik nadzorował przewóz, można byłoby podjąć odpowiednie kroki żeby uniknąć nieprawidłowości. Z ustalonego stanu faktycznego wynika jednak, że przewoźnik nie kontrolował przewozu. To świadczy o braku dołożenia należytej staranności i dbałości w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Już po rozpoczęciu przewozu istniała możliwość sprawdzenia poprawności działania urządzenia GPS, czego przewoźnik nie dokonał. Tym samym nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu przewożącego towar podlegający monitorowaniu na całej trasie przewozu po terytorium kraju. Doszło przez to do sytuacji, że pojazd nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu, a tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem.

Do przewoźnika należało przy tym takie zorganizowanie transportu, by był on realizowany zgodnie z przepisami prawa. Ponieważ Spółka nie wywiązała się z powyższego obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT, wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 2a tej ustawy, skutkująca nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

W niniejszej sprawie organ nie stwierdził podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT z uwagi na uzasadniony ważny interes przewoźnika lub interes publiczny.

W 2021 r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 77.695.275,32 zł, koszty wyniosły 73.478.535,39 zł, dochód wyniósł 4.216.739,93 zł; w porównaniu z latami wcześniejszymi nastąpił wzrost osiągniętego przychodu, nastąpił wzrost kosztów, został osiągnięty mniejszy dochód; w ewidencji czynności majątkowych Spółka widnieje jako nabywca pojazdów samochodowych; zgodnie z ewidencją VAT-7x Spółka nabyła środki trwałe: w 2020 r. na kwotę 3.829.525,00 zł; w 2021 r. 1.249.016 zł, w 2022 r. (dane na [...] grudnia 2022 r.) 472.418,00 zł; Spółka nie posiada zaległości, wobec strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; nie występowała o przyznanie ulg w spłatach należności podatkowych; posiada status średniego przedsiębiorstwa; jest zgłoszona jako płatnik składek od 2 stycznia 2009 r., na dzień [...] grudnia 2022 r. na koncie Spółki widniała niedopłata na FPiFGSP za 10/2022 w kwocie 152,67 zł; Spółka posiada spłacone postępowanie egzekucyjne.

Sytuacja ekonomiczna strony jest stabilna, cechująca się znacznym obciążeniem kosztami prowadzonej działalności gospodarczej, mimo to Spółka w ramach prowadzonej działalności inwestuje w środki trwałe, w tym środki transportowe. W ocenie organu nawet osiąganie niskich dochodów z działalności nie jest okolicznością, która świadczyłaby o spełnieniu ustawowych przesłanek, determinujących odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, które nie może być traktowane jako forma finansowania działalności gospodarczej, pokrywania strat lub wspierania przedsiębiorcy za każdym razem, gdy sytuacja np. na rynku jest dla niego nieprzychylna.

Jeśli chodzi o częstotliwość przewozów międzynarodowych towarów wrażliwych, zaewidencjowanych na platformie PUESC, w systemie SENT od 17 kwietnia 2017 r. do 27 lutego 2023 r. Spółka zarejestrowała 661 zgłoszeń podlegających monitorowaniu. W bazie KONTROLA2 zarejestrowane zostały 220 kontrole, w tym w 7 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów ustawy SENT, tj. za brak przekazywania danych geolokalizacyjnych do systemu SENT-GEO, zgłoszenie danych niezgodnych ze stanem faktycznym, podanie niezgodnego kodu odpadu oraz niezgodnego numeru rejestracyjnego ciągnika, brak zgłoszenia przewozu. Na dzień [...] lutego 2023 r. zarejestrowane są 2 postępowania prowadzone wobec Spółki za naruszenie przepisów ustawy SENT. Jedno z postępowań zakończyło się wydaniem decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł, w ramach pomocy de minimis. Przez ostatnie 3 lata Spółka otrzymała pomoc publiczną brutto w kwocie 2.929.754,04 zł, z czego kwota 9.792 zł stanowi pomoc de minimis. Natomiast pozostała kwota 2.910.362,04 zł została udzielona w ramach pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec nieprzekazania przez Spółkę dokumentów obrazujących sytuację ekonomiczną, w ocenie organu wywiązanie się z obowiązku zapłaty kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł leży w możliwościach finansowych Spółki i nie zagrozi jej kondycji finansowej. Przedstawione przez stronę okoliczności nie są wystarczające do uznania wystąpienia związku pomiędzy koniecznością uregulowania kary pieniężnej z możliwością zapewnienia niezbędnych potrzeb bytowych przedsiębiorcy. Strona nie wykazała realnego zagrożenia funkcjonowania przedsiębiorstwa, a zgromadzone w sprawie informacje i dowody nie warunkują, by jej kondycja finansowa w badanym okresie uległa zmianie. W sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne czy też zdarzenia losowe, które umożliwiałyby odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT nie było spowodowane okolicznościami, na które Spółka nie miała wpływu, tym samym nie mogą stanowić podstawy odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związanej z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków.

Subiektywne przekonanie strony o potrzebie zastosowania ulgi nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Dolegliwość wynikająca z zapłaty kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie przewoźnika, uzasadniającym odstąpienie od nałożenia kary. Poza tym dolegliwość kary pieniężnej jest celowym zamierzeniem ustawodawcy.

Z kolei jeśli chodzi o kwestię odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z uwagi na wystąpienie interesu publicznego, kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej co do zasady obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby wystąpiły także inne istotne przesłanki, które dawałyby organom uprawnienie do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na interes publiczny.

W przedmiotowej sprawie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie leży w interesie publicznym. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania, niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu. Przeciwnie, w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania. W interesie państwa nie jest też doprowadzanie przedsiębiorców do upadłości, ale dyscyplinowanie ich w zakresie przestrzegania przepisów prawa, bowiem to m.in. w tym przejawia się interes publiczny. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. Niestaranność nie może obciążać całego społeczeństwa w skutkach z nich wynikających.

Organ dokonując analizy "interesu publicznego" nie stwierdził również naruszenia zasady proporcjonalności i realizacji wyłącznie celu fiskalnego. Odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków ustawy SENT związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych ma charakter obiektywny, a więc nie jest zależna od winy czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Przewidziany w ustawie system kar nie przewiduje wartościowania przez organ przyczyn naruszenia. Przepisy ustawy zostały ukształtowane tak, że przewidziana w ustawie wysokość kar uwzględnia stopień uchybienia, jako, że wysokość kar została zróżnicowana w zależności od tego, czy naruszenie polega na braku zgłoszenia (20.000 zł), braku konkretnych danych (10.000 zł), brak danych geolokalizacyjnych (10.000 zł). Dla odpowiedzialności przewoźnika oraz odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie ma znaczenia okoliczność neutralności dla budżetu państwa popełnionego błędu, gdyż ustawodawca poddał sankcji stwierdzone uchybienie, bez względu na wagę tych błędów i ich wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi.

Niespełnienie normy wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT powoduje, iż brak było podstaw do zastosowania art. 26 ust. 3 pkt 1 lub art. 26 ust. 3 pkt 2 w/w ustawy. Konstrukcja art. 22 ust. 2 ustawy SENT wskazuje na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy SENT. Wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych, obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych, a w tym przypadku przewoźnika. Stwierdzone uchybienie nie powstało na skutek awarii systemu, działania siły wyższej, czy okoliczności, na którą przewoźnik nie miał wpływu, lecz było wynikiem niedochowania należytej staranności.

Powoływanie się przez stronę na wykonanie podstawowych obowiązków wymaganych ustawą SENT, tj. wypełnienie zgłoszenia przewozu, zgłoszenie towaru do kontroli, zainstalowanie urządzenia GPS nie stanowi też podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Stronie umyka fakt, jakiemu celowi służyło wprowadzenie ustawą SENT obowiązków na podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie przewożenia towarów wrażliwych. Bez realizacji tych obowiązków, w tym bez przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środków transportu przewożących towary wrażliwe, nie jest możliwe osiągnięcie zamierzonych celów ustawy. Stąd też wynika między innymi wysokość wymierzonej kary pieniężnej, określonej przez ustawodawcę. Mając na uwadze powyższe, stawiane w odwołaniu zarzuty, w świetle ustalonych faktów, nie znajdowały uzasadnienia.

Na powyższą decyzję DIAS E Spółka z o.o., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:

1. 1) prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 75 § 1, art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023.poz. 775, dalej jako k.p.a.) poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów oraz bezpodstawne (i pozbawione argumentów) przyjęcie przez organ odwoławczy, iż zrzuty z systemu z godzinami wjazdów i wyjazdów naczep (z okresu, którego dotyczy sprawa) oraz wydruki z tachografu kierowcy nie mogą stanowić dowodu w sprawie, w sytuacji gdy jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na jego podstawie dokonać oceny przedmiotu sprawy;
2. 2) oraz z ostrożności procesowej – prawa materialnego:
3. a) art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez niezasadne uznanie, iż należało zastosować w/w przepis i wymierzyć E karę pieniężną za nieuzasadnioną przerwę w przekazywaniu aktualnych danych geolokalizacyjnych w sytuacji, gdy okoliczności, w jakich doszło do wystąpienia wskazanego naruszenia nie uzasadniają nałożenia w/w kary;
4. b) art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż nie istnieją przesłania do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy oraz dotychczasową działalność spółki – przemawiał za tym zarówno interes strony, jak i interes publiczny.

Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

1. a) systemu z godzinami wjazdów i wyjazdów naczep na fakt: lokalizacji ciągnika i naczepy, przebiegu przewozu, kontroli Spółki nad wykonywanymi przewozami, braku wystąpienia ryzyka nielegalnego obrotu towarami,
2. b) wydruków z tachografu kierowcy S.W. oraz zestawienia czynności, przebiegu pojazdu, raportu kontrolnego inspekcji drogowej, na fakt: przebiegu przewozu, którego dotyczyła kontrola, kontroli spółki nad wykonywanymi przywozami, braku wystąpienia ryzyka nielegalnego obrotu towarami,
3. c) zestawienia przychodów i wydatków Spółki za miesiąc kwiecień, na fakt: sytuacji finansowej spółki, strat finansowych, zasadności odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej,
4. d) decyzji NUCS z dnia [...] stycznia 2023 r, na fakt: odstąpienia przez organ I instancji od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w innym postępowaniu, w którym naruszenie nastąpiło wskutek nieumyślnego działania Spółki (a nie niezależnych, jak w niniejszej sprawie), głównych motywów odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w innym postępowaniu, legalnej działalności Spółki, respektowania przez skarżącą obowiązujących przepisów, niezasadności nałożenia na kary pieniężnej w przedmiotowym postępowaniu.

Uzasadniając skargę strona wskazała m.in., iż organ odwoławczy wadliwie uznał, iż wydruki tachografu oraz raport z własnego systemu GPS nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Skarżąca wraz z pismem z dnia [...] lutego 2023 r. dołączyła zrzuty ekranu z systemu z godzinami wjazdów i wyjazdów naczep oraz wydruki z tachografu kierowcy. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego dokumenty te mają zasadniczą wartość dowodową i powinny stanowić dowód w sprawie. Z dokumentacji tej można dokonać odtworzenia przebiegu trasy, który nie został ujawniony przez urządzenie lokalizujące. Świadczy to o tym, iż Spółka kontroluje wykonywane przewozy, a niezapewnienie przez przewoźnika aktualnych danych geolokalizacyjnych miało charakter losowy. Brak tu działania rozmyślnego, mającego na celu zatajenie danych dokonywanego przewozu. Z tego względu niezrozumiałe i pozbawione uzasadnienia jest twierdzenie organu, iż w/w dokumenty nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

Przerwa w lokalizacji na trasie przejazdu [...] wynikała z chwilowego zawieszenia urządzenia GPS w zakresie funkcji związanych z przesyłaniem lokalizacji, z którego ani spedytor ani kierowca nie zdawali sobie sprawy w trakcie wykonywania przewozu. W związku z tym E podnosi, iż okoliczności w jakich doszło do wystąpienia zdarzenia, nie uzasadniały nałożenia kary pieniężnej. Dopiero w momencie przeprowadzenia kontroli, kierowca zorientował się, iż urządzenie lokalizujące zrestartowanie urządzenia. jest niesprawne, a jego sprawność przywróciło dopiero kilkukrotne zrestartowanie urządzenia. Skarżąca dochowuje należytej staranności i zawsze stara się czuwać nad sprawnością urządzenia lokalizującego. Ani spedytor ani kierowca nie byli świadomi zawieszenia urządzenia. Pozostałe funkcje systemu w czasie przedmiotowego przewozu były sprawne. Kierowca po podjęciu naczepy musiał odpowiedzieć na pytania systemu, co utwierdziło go w przekonaniu, iż system funkcjonuje bez zarzutu.

W związku z powyższym Spółka nie mogła mieć żadnych wątpliwości, co do sprawności urządzenia lokalizującego, w tym funkcji transmitowania aktualnych danych GPS. Z tych również względów Spółka nie mogła dostosować się do przepisów regulujących sposób zachowania przewoźnika w sytuacji niesprawności lokalizatora (tj. art. 10 c ustawy SENT), bowiem nie miała wiedzy o takiej niesprawności. Spółce jako przewoźnikowi nie zostały zasygnalizowane żadne przeszkody w funkcjonowaniu systemu lokalizującego przez operatora ZSL. Biorąc pod uwagę brak powyższego komunikatu od operatora ZSL oraz fakt, iż system Transics nie wykazywał żadnych nieprawidłowości w zakresie swojego funkcjonowania, przewoźnik nie miał możliwości zgłoszenia nieprawidłowego działania systemu.

Organy błędnie stwierdziły brak przesłanek do zastosowania art. 22 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy SENT. Treść art. 22 ust. 3 ustawy SENT wskazuje, iż przesłankami umożliwiającymi odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej są ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Są to przesłanki niedookreślone, których wystąpienie organ bada w ścisłym powiązaniu z danym stanem faktycznym i okolicznościami stwierdzonego przez przewoźnika uchybienia. Okoliczności, w jakich doszło do wystąpienia naruszenia skutkującego nałożeniem na Spółkę w/w kary, wypełniają obie wskazane przesłanki.

Organy przy dokonywaniu wykładni przesłanki ważnego interesu przewoźnika swoje rozważania ograniczyły w głównej mierze do sytuacji majątkowej Spółki, określając ją jako stabilną. Tymczasem pojęcie ważnego interesu przewoźnika wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać, przy czym ma ono cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga wyraźnego odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzję, a więc w każdym indywidualnym przypadku należy uwzględniać różne aspekty i okoliczności konkretnej sprawy.

Nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji. Organ dokonując analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu przewoźnika powinien mieć na uwadze również inne aspekty, a nie ograniczać się do sytuacji majątkowej. Niewątpliwie okoliczności, w jakich doszło do naruszenia przez Spółkę obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych, uznać należy za szczególne i niecodzienne, a przede wszystkim losowe (niezamierzone).

Ponadto sytuacja ekonomiczna Spółki nie jest stabilna i z uwagi na kryzys gospodarczy pogarsza się. W kwietniu b.r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 5.719.405,83 zł. Jednakże po zestawieniu kosztów działalności Spółka poniosła stratę w wysokości 299.100,53 zł. Z uwagi na pogarszającą się sytuację finansową Spółka balansuje na granicy opłacalności. Konieczność uiszczenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł wpłynie negatywnie na jej sytuację finansową.

Ponadto organy błędnie przyjęły również, iż na gruncie niniejszej sprawy nie występuje przesłanka interesu publicznego. Regulacje ustawy SENT mają stanowić narzędzie do wałki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków. Tymczasem z dokumentacji dotyczącej przedmiotowego przewozu, pominiętej przez organ odwoławczy, można dokonać rzetelnego odtworzenia wskazanej trasy i w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż kierowca na odcinku, który nie został ujawniony w danych geolokalizacyjnych, poruszał się wyznaczoną trasą oraz nie dokonywał żadnych postojów. Tym samym nie istniało ryzyko nielegalnego obrotu towarem.

Organ odwoławczy formułując twierdzenie o niejednokrotnym naruszeniu przez Spółkę ustawy SENT nie wziął pod uwagę, że organ I instancji w treści uzasadnienia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej wskazał, iż od 17 kwietnia 2017 r. do 27 lutego 2023 r. Spółka dokonała w systemie SENT 661 rejestracji przewozu towarów. Z kolei z bazy "KONTROLA2" wynika, iż działalność Spółki została skontrolowana 220 razy, z czego tylko w 7 przypadkach stwierdzono naruszenie przepisów ustawy SENT. Mimo wskazanej ilości kontroli, na dzień [...] lutego 2023 r. w systemie "Karta2" wobec E zarejestrowane były tylko 2 postępowania w sprawie naruszenia ustawy SENT, z czego jedno z nich zostało zakończone decyzją o odstąpieniu przez organ od nałożenia kary pieniężnej.

Z kolei w samym 2022 r. Spółka dokonała zgłoszenia w systemie SENT 439 przewozów odbywających się w tranzycie oraz niezliczoną ilość zgłoszeń SENT dotyczących przewozów w kraju. Powyższe oznacza, iż spółka dokłada należytej staranności zarówno przy organizacji przewozów, jak i przestrzeganiu przepisów ustawy SENT. Niewątpliwie w/w zestawienie (7 stwierdzonych naruszeń ustawy SENT na 220 kontroli i 661 zgłoszeń transportu towarów uznawanych za "wrażliwe") wskazuje, iż jakiekolwiek naruszenia w działalności spółki mają charakter incydentalny i wcale nie przesądzają o braku wiedzy i świadomości oraz lekceważeniu obowiązków wynikających z ustawy. Tymczasem zasadność nałożenia kary pieniężnej oraz możliwości odstąpienia od jej wymierzenia powinna być każdorazowo analizowana przy uwzględnieniu nie tylko okoliczności wystąpienia naruszenia, ale również przy uwzględnieniu dotychczasowej działalności przewoźnika i jego stosunku do obowiązujących przepisów.

Organ odwoławczy nie wziął również pod uwagę, iż NUCS decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. odstąpił od wymierzenia spółce E kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł w sprawie o nr [...]. Przedmiotem postępowania było uchybienie spółki polegające na niezamierzonym niewykonaniu obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu odpadów w postaci opakowań z papieru i tektury oraz uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia. W treści uzasadnienia powyższej decyzji organ stwierdził m.in., iż E jest legalnie działającą firmą, zaś powstały błąd był wynikiem przeoczenia. Przewidziana sankcja jest dolegliwa i niewspółmierna do zaistniałej przy przewozie sytuacji. Podobnie i w tym przypadku nałożenie kary pieniężnej należy uznać za nadmierny legalizm, zaś sama sankcja w żaden sposób nie będzie realizować nadrzędnego celu ustawy, tj. walki z nielegalnym obrotem.

Biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia niezrozumiałe jest, dlaczego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę powyższych aspektów przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto w toku kontroli w dniu [...] sierpnia 2022 r., prócz braku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych nie stwierdzono żadnych innych nieprawidłowości.

W związku z w/w okolicznościami, odnoszącymi się do rodzaju stwierdzonego naruszenia, a także mając na uwadze okoliczności jego powstania, w tym dotychczasowe przestrzeganie i respektowanie przez przewoźnika obowiązujących przepisów uznać należy, iż zaskarżona decyzja jest niezasadna. Wymierzona kara jest sankcją niewspółmierną do niniejszego stanu faktycznego. Organ przed podjęciem decyzji o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej każdorazowo powinien weryfikować okoliczności, w jakich doszło do naruszenia obowiązujących przepisów, badać stopień zawinienia przewoźnika, a także celowość i zasadność zastosowania wskazanej sankcji do zaistniałego zdarzenia. Całokształt okoliczności, w jakich doszło do wystąpienia naruszenia oraz dotychczasowa działalność Spółki, w zakresie egzekwowania obowiązujących przepisów i wywiązywania się z obowiązków z nich wynikających, wskazują, że zasadne jest uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia [...] września 2023 r. strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast strona skarżąca terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o tym fakcie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2023 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] o nałożeniu na E Spółkę z o.o. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na nieprzekazywaniu w trakcie przewozu towaru na terenie Polski, na trasie [...] aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Przewóz odbywał się na trasie ze Szwecji do Niemiec, przez Polskę i obejmował towar – odpady w postaci opakowań z papieru i tektury o masie brutto 24.650 kg, o kodzie systemowym 0005. Opisywany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT. Dotyczył bowiem towaru wymienionego w jej art. 3 ust. 11 w związku z § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 898).

W myśl art. 10a ust. 1 ustawy SENT – w wersji obowiązującej w dacie kontroli ([...] sierpnia 2022 r.) przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (art. 10a ust. 2), przy czym przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10a ust. 3). Zgodnie z art. 10b ust. 1 lit. b) ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju – w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 (tzn. m.in. w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego).

W niniejszej sprawie zaktualizował się obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Tymczasem jak wynika z ustalonych okoliczności, podczas transportu towaru na terytorium Polski, na trasie [...], organ stwierdził brak działającego geolokalizatora nr [...], który na w/w trasie nie wskazywał danych lokalizacyjnych dla wskazanego zgłoszenia do systemu SENT-GEO. Uruchomienie tego geolokalizatora oraz przekazanie danych lokalizacyjnych nastąpiło dopiero [...] sierpnia 2022 r. o godz. 14.55, podczas kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych. Doszło zatem do naruszenia przez przewoźnika obowiązku wynikającego z powołanego wyżej art. 10a ust. 1 ustawy SENT, w konsekwencji czego zaistniały przesłanki uzasadniające nałożenie na Spółkę kwestionowanej przez nią kary pieniężnej w oparciu o treść art. 22 ust. 2a ustawy SENT, w myśl którego w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Zarzuty i argumentacja zawarte w skardze nie podważają przy tym zgodności z prawem i prawidłowości zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Treść art. 10a ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie stanowi bowiem o obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Ponieważ skarżąca Spółka obowiązku tego nie dopełniła, organ prawidłowo i zgodnie z prawem wszczął postępowanie oraz zastosował opisywaną regulację prawa materialnego.

Strona skarżąca została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu w niniejszej sprawie postępowania, jak również miała zapewniony w nim udział. Dowody zostały zebrane w sposób wyczerpujący, obiektywny, z zachowaniem zasady swobodnej ich oceny, lecz nie noszącej znamion dowolności, co czyni zadość zasadom wynikającym z Ordynacji podatkowej, w tym jej art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191. Wszechstronnej analizy sprawy dowodzą też uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji obu instancji (art. 210 § 1 pkt 4 i 6 o.p.). O naruszeniu przepisów postępowania nie świadczy również fakt, iż organ wydał w sprawie decyzję niezgodną z oczekiwaniem strony.

Jednocześnie skarżąca Spółka nie przedstawiła dowodów, które uzasadniałyby odmienne ustalenia, w szczególności możliwość odstąpienia od ukarania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego doprowadziła organ do trafnej konkluzji, że skarżącą Spółkę jako przewoźnika obciążały obowiązki określone w ustawie SENT, których Spółka nie dopełniła. Jednocześnie ustalenia poczynione przez organ wskazują, iż w czasie transportu towaru objętego zgłoszeniem SENT na trasie [...] nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT-GEO. Powyższe okoliczności świadczą o trafności argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tzn. art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż zrzuty z systemu z godzinami wjazdów i wyjazdów naczep oraz wydruki z tachografu nie mogą stanowić dowodu na okoliczność przebiegu przewozu, którego dotyczyła kontrola, kontroli Spółki nad wykonywanymi przewozami oraz braku wystąpienia ryzyka nielegalnego obrotu towarami przede wszystkim wskazać należy, iż powyższe przepisy zostały w zarzutach skargi powołane błędnie, gdyż Kodeks postępowania administracyjnego nie znajduje zastosowania do postępowań w sprawie kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy SENT. W zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (art. 26 ust. 5 ustawy SENT).

Niezależnie jednak od faktu błędnego niepowołania w powyższym zarzucie odpowiadających treści art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przepisów Ordynacji podatkowej (tzn. art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p.) powyższy zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie.

Systemy, do których mogą być wysyłane dane geolokalizacyjne służą różnym celom. Kontrola czasu pracy kierowcy w oparciu o dane z tachografu, na które powoływała się Spółka, służy kontroli przestrzegania przepisów z zakresu transportu drogowego, o czasie pracy kierowców (w szczególności rejestracja okresów jazdy i odpoczynku, prędkości, przebytej odległości). Natomiast system SENT służy do bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu. Poprzez wprowadzenie ustawy SENT ustawodawca kompleksowo ukształtował system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w tym objętych badanym postępowaniem odpadów. Określił, iż środki techniczne służące monitorowaniu przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi obejmują:

1. 1) rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne,
2. 2) lokalizator;
3. 3) zewnętrzny system lokalizacji, który przekazuje do rejestru dane geolokalizacyjne środka transportu.

Z przyjętych w ustawie SENT rozwiązań wynika zatem, iż przesłanie aktualnych danych geolokalizacyjnych zostało uznane za niezbędne dla prawidłowego monitorowania przewozu "wrażliwych" towarów. Przy czym, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż w realiach rozpatrywanej sprawy pod pojęciem "zewnętrzny system lokalizacji" do którego miały być przekazywane aktualne dane geolokalizacyjne, należało rozumieć system SENT GEO, czyli system dedykowany do monitoringu przewozów w ramach ustawy SENT, a nie jakikolwiek system.

Kompleksowa ocena przyjętych w ustawie SENT rozwiązań prowadzi do wniosku, że organy celno-skarbowe powinny mieć wiedzę o planowanym przewozie towaru uznanego przez prawodawcę za "wrażliwy" (czemu służy jego rejestracja) a także dalszą możliwość śledzenia i kontrolowania w sposób zaplanowany lub doraźny zarejestrowanego przewozu w oparciu o aktualne dane. Gdyby nawet przyjąć stanowisko odwołującego, iż pozyskanie danych geolokalizacyjnych co do trasy przejazdu jest możliwe post factum z własnego systemu GPS czy też tachografu kierowcy, to nie sposób przyjąć, aby były to w takim przypadku wymagane przez ustawodawcę "aktualne" dane. Stąd należało uznać, iż w kontrolowanej sprawie zaoferowane przez stronę skarżącą w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oraz załączone do skargi dowody nie sanowały braku przesłania aktualnych danych do systemu SENT-GEO.

Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Uzasadnienie projektu ustawy SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty.

Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SA/Bk 847/20).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, iż przy dołożeniu wymaganej ustawą staranności przewoźnik mógł uniknąć uchybienia obowiązkowi przekazywania danych geolokalizacyjnych w trakcie przewozu. To do przewoźnika korzystającego w tym zakresie z usług podmiotu zewnętrznego należało upewnienie się, czy urządzenie, którym się posługuje, jest zarejestrowane, prawidłowo skonfigurowane i przekazuje dane geolokalizacyjne do systemu SENT-GEO. Korzystanie przez przewoźnika z usług przedsiębiorcy zewnętrznego, z którym zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych, jest dobrowolne i nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi.

Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT).

Tymczasem podczas kontroli na terenie DPG funkcjonariusze celno-skarbowi stwierdzili brak nadawania danych lokalizacyjnych dla lokalizatora nr [...] (na trasie od [...] do DPG na kierunku wywozowym) wskazanego zgłoszenia przewozu na całej trasie przejazdu. Jak już wyżej wskazano, lokalizator ten pierwsze dane geolokalizacyjne przekazał dopiero od godz. 14:55, tuż po ujawnieniu nieprawidłowości przez funkcjonariuszy. Jednocześnie z informacji Centrum Informatyki Resortu Finansów zawartej w piśmie z dnia [...] września 2022 r. wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2022 r. nie zostało odnotowane wadliwe działanie systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby przewoźnik towaru objętym zgłoszeniem [...], zgłaszał problemy w działaniu systemu.

Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji, iż kierowca oraz przewoźnik nie mieli świadomości i nie mogli wiedzieć o braku przesyłania przez lokalizator na w/w trasie danych geolokalizacyjnych, należy zwrócić uwagę, iż zarówno kierowca jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości działania systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS, zarówno poprzez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowych-Celnych (PUESC) jak i Aplikację Mobilną Kierowcy. Przewoźnik nie ma wprawdzie obowiązku jej stosowania czy też korzystania z niej, ale to na nim spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnieniu obowiązków nałożonych przepisami prawa, szczególnie w wyposażenia środka transportu w urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne i zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem SENT.

Rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru oraz kierowców pojazdów), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy. Podobnie przygotowanie urządzenia do przekazywania danych leży w gestii przewoźnika (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 maja 2023 r., II SA/Bk 26/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego argumentacja strony skarżącej jest nietrafna, gdyż świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez przewoźnika w wykonywaniu ustawowych obowiązków.

W konsekwencji zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 2a ustawy SENT poprzez niezasadne uznanie, iż przepis ten znalazł w niniejszej sprawie zastosowanie, nie zasługiwał na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie nie było również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, z uwagi na wystąpienie przypadku uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 tej ustawy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 22 ust. 2a, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz, odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnione jest jedynie w przypadkach wyjątkowych. Zgodnie z przywołanym art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust.

3. Z kolei w myśl art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż pojęcie "ważnego interesu" strony należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którym ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., II GSK 220/20, orzeczenia.nsa.gov.pl), przy czym wymaga to wykazania konkretnych okoliczności, w tym m.in. sytuacji ekonomicznej przedsiębiorcy, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków.

Ponadto decyzja o odstąpieniu od wymierzenia kary ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie ustawowych przesłanek nie przesądza o obowiązku zastosowania tej instytucji, a jedynie stwarza organowi taką możliwość.

Z ustaleń poczynionych przez organ wynika m.in., iż w 2021 r. Spółka osiągnęła przychód w wysokości 77.695.275,32 zł, koszty wyniosły 73.478.535,39 zł, dochód wyniósł 4.216.739,93 zł; w porównaniu z latami wcześniejszymi nastąpił wzrost osiągniętego przychodu, nastąpił wzrost kosztów, został osiągnięty mniejszy dochód; w ewidencji czynności majątkowych Spółka widnieje jako nabywca pojazdów samochodowych; zgodnie z ewidencją VAT-7x Spółka nabyła środki trwałe: w 2020 r. na kwotę 3.829.525,00 zł; w 2021 r. 1.249.016 zł, w 2022 r. (dane na [...] grudnia 2022 r.) 472.418,00 zł; Spółka nie posiada zaległości, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne; nie występowała o przyznanie ulg w spłatach należności podatkowych; posiada status średniego przedsiębiorcy; jest zgłoszona jako płatnik składek od 2 stycznia 2009 r., na dzień 2 grudnia 2022 r. na koncie Spółki widniała niedopłata na FPiFGSP za 10/2022 w kwocie 152,67 zł;

W tej sytuacji należy podzielić ocenę organu, iż wywiązanie się z obowiązku zapłaty kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł leży w możliwościach finansowych Spółki i nie zagrozi jej kondycji finansowej. Przedstawione przez stronę okoliczności nie są wystarczające do uznania wystąpienia związku pomiędzy koniecznością uregulowania kary pieniężnej z możliwością zapewnienia niezbędnych potrzeb bytowych przedsiębiorcy. Obciążenie strony karą pieniężną nie wiąże się bowiem z zagrożeniem dla jej istotnego interesu. Poza wskazanymi wyżej przychodami osiągniętymi w poprzednich latach, w kwietniu 2023 r. Spółka – jak podano w skardze – osiągnęła przychód w wysokości 5.719.405,83 zł. Oceny tej nie zmienia fakt powoływania się na stratę w prowadzonej działalności w w/w miesiącu w wysokości 299.100,53 zł. W przypadku podmiotów będących przedsiębiorcami nadwyżka kosztów nad przychodami stanowi bowiem rezultat określonej koncepcji prowadzenia działalności gospodarczej oraz podejmowanych decyzji inwestycyjnych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, w myśl którego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu" w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Obowiązkiem każdego podmiotu jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie sankcja przewidziana prawem. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Zasadą jest uiszczanie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich stanowi wyjątek i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, znajdujących się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Z kolei przesłankę "interesu publicznego" scharakteryzowano w orzecznictwie jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp.". Z jednej strony w interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 lipca 2021 r., II SA/Go 467/21). Udzielanie pomocy w jakiejkolwiek formie nie może przy tym stanowić zakłócenia konkurencji na rynku poprzez sprzyjanie tylko niektórym przedsiębiorcom, stawianie ich w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów i prowadzić do zachwiania zasady proporcjonalności oraz równości wobec prawa.

Z drugiej natomiast strony wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do omawianej ustawy oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach. Jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Interes publiczny sprowadza się również do przeciwdziałania sytuacjom, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu, że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej.

Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. W interesie publicznym leży zatem, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje, ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną (por. wyroki NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19, z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19). W tym znaczeniu dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeanalizowały i oceniły kwestię wystąpienia przesłanek interesu publicznego oraz ważnego interesu strony jako okoliczności uzasadniających ewentualne odstąpienie od nałożenia kary. Wynik tej analizy i oceny, prowadzący do odmowy zastosowania tej instytucji, należy uznać za zgodny z prawem.

Odnosząc się do argumentacji Spółki, iż na skutek ujawnionego naruszenia nie wystąpiło ryzyko nielegalnego obrotu przewożonym towarem, co w ocenie strony miałoby stanowić podstawę do zastosowania odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej należy wskazać, że istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów omawianej ustawy polega na karaniu także za uchybienia formalne. Natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Z akt sprawy powinno wynikać, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ratio legis ustawy SENT zasadniczo sprowadza się do zwiększenia skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Celem zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" prawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Wprawdzie zgodzić się należy z poglądem, że celem nakładania tych kar nie powinno być zwiększenie w ten sposób dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy SENT jest wspomniana funkcja prewencyjna, która przez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać podmioty podlegające ustawie SENT od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów.

Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały zatem, że skoro skarżąca Spółka jako przewoźnik dopuściła do sytuacji, w której dane geolokalizacyjne środka transportu nie były przekazywane, to zastosowanie przewidzianej przepisami prawa ulgi byłoby nie tylko niezgodne z zasadą zaufania do organów podatkowych, ale nie uwzględniałoby wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak konstytucyjna zasada równego traktowania wszystkich podmiotów przez organy państwowe.

Co istotne, również Spółka nie udokumentowała i nie wykazała wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Ponadto jako profesjonalny przewoźnik, Spółka powinna posiadać rozeznanie co do obowiązków, jakie w tym zakresie nakłada ustawa, zaś odstępstwa od nałożenia kary nie mogą stanowić okoliczności związanych z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Okoliczności sprawy w żadnej mierze nie potwierdzają tego, aby powstało ono w związku ze szczególnymi, nadzwyczajnymi zdarzeniami, niezależnymi od strony skarżącej, ale przeciwnie – stanowiło ono konsekwencję braku staranności po jej stronie w realizacji ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. W tej sytuacji podniesiona w skardze argumentacja w zakresie naruszenia art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT nie zasługiwała na uwzględnienie.

Organy orzekające w sprawie trafnie wywiodły, iż nałożenie na skarżącą Spółkę kary pieniężnej było wynikiem jej własnego zachowania, którego konsekwencje, dochowując staranności wymaganej przy prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie transportu określonych grup towarów, strona mogła przewidzieć. Niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie można też upatrywać w niezastosowaniu bądź niekorzystnym zastosowaniu określonej normy prawnej, czego strona sobie nie życzy, zwłaszcza jeżeli w świetle obowiązujących regulacji takie działanie organu jest obligatoryjne. Sam fakt, iż strona z wywodami organu się nie zgadza, że organ uznał stanowisko strony za niezasadne i podjął rozstrzygnięcie odmienne od oczekiwanego przez nią, nie może przesądzać o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 180 § 1, art. 187 § 1 czy art. 191 o.p. Natomiast okoliczność, że organy na podstawie ustalonego stanu faktycznego nie znalazły podstaw do przyjęcia zaistnienia przesłanki ważnego interesu skarżącego czy interesu publicznego, nie może przesądzać o niewłaściwie i błędnie ustalonym stanie faktycznym. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.