Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2025 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...]nałożył na E. W.-G., J. O. i W. T.-W. obowiązek dokonania rozbiórki budynku gospodarczego (trzykomórkowego) o nr ewidencyjnym budynku [...] w części obejmującej dodatkową komórkę (czwartą) i pozostałości po części inwentarskiej – kurnika, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] (jednostka ewidencyjna [...] Miasto [...], obręb: [...]) przy ul.., rozbudowanego bez uzyskania pozwolenia na budowę. Decyzję doręczono stronom przez operatora pocztowego, przy czym E. W.-G. odebrała ją dnia 4 listopada 2025 r.
Pismem z dnia [...] listopada 2025 r. (nadanym w jednostce operatora pocztowego w dniu 21 listopada 2025 r.) E. W.-G., powołując się na art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm. dalej k.p.a.) zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji PINB dla miasta [...] z dnia [...] października 2025 r. Jak wyjaśniła, nie dochowała terminu z przyczyn od siebie niezależnych. Pismo zostało wysłane pod błędny adres organu I instancji i wróciło do strony. W momencie otrzymania zwróconej przesyłki niezwłocznie złożyła niniejszy wniosek. Do wniosku o przywrócenie terminu załączyła odwołanie przesłane na błędny adres organu powiatowego oraz kopertę zwróconej przesyłki. Strona ponowiła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pismem z dnia [...] grudnia 2025 r., przesłanym bezpośrednio do [...]WINB wskazując, że opóźnienie w doręczeniu odwołania nie wynikało z jej zaniedbania. Strona wysłała odwołanie w terminie, a jedyną przyczyną zwrotu była zwykła omyłka adresowa. Wszystkie dalsze działania strona podjęła niezwłocznie i zgodnie z prawem.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB dla miasta [...] z dnia [...] października 2025 r., znak[...].
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu, strona wysłała odwołanie drogą pocztową w dniu 10 listopada 2025 r., jednakże przesyłka zawierająca odwołanie została nieprawidłowo zaadresowana – jako adresata na kopercie wskazano "Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] ul. [...]". W treści zaskarżonej decyzji zawarto pouczenie o sposobie wniesienia odwołania – za pośrednictwem organu, który wydał tę decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Nadto w nagłówku decyzji zamieszono dokładną nazwę organu, wraz z adresem: "Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] ul. [...]".
Z kolei wniosek o przywrócenie terminu nie wskazuje żadnych okoliczności na usprawiedliwienie nieprawidłowego działania strony przy złożeniu odwołania za pośrednictwem operatora pocztowego. To nadawca przesyłki odpowiada za odpowiednie oznaczenie adresata oraz adresu, co wynika z ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 366 ze zm.). Przepisy tej ustawy nie nakładają na operatora pocztowego obowiązku weryfikacji danych adresowych przesyłki określonych przez nadawcę. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (nagły atak zimy, przerwa w komunikacji, nagła choroba, powódź, pożar itp.).
Przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ustawodawca nie uzależnia bowiem uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa, co w omawianym przypadku nie nastąpiło. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw.
W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji z uchybieniem ustawowego terminu nastąpiło bez jej winy, co z kolei wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Na powyższe postanowienie [...]WINB E. W.-G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o uchylenie go w całości, stwierdzenie, że odmowa przywrócenia terminu nastąpiła z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Jak skarżąca wyjaśniła w uzasadnieniu, w dniu 4 listopada 2025 r. odebrała decyzję PINB dla Miasta [...] z [...] października 2025 r. Dnia 10 listopada 2025 r., z zachowaniem ustawowego terminu, sporządziła odwołanie od tej decyzji. Działając w silnym stresie związanym z prowadzonym postępowaniem, napisała szybko pismo odwoławcze, włożyła je do koperty, zakleiła ją i błędnie wpisała adres organu, korzystając z informacji znalezionych w internecie. Po otrzymaniu zwrotu przesyłki niezwłocznie podjęła działania, kontaktując się z urzędem i składając wniosek o przywrócenie terminu. Organ uznał działanie strony za "niedbalstwo", z czym skarżąca się nie zgadza. Błąd w adresie nie wynikał z lekceważenia obowiązków, lecz z wyjątkowej sytuacji stresowej, braku doświadczenia prawnego oraz przekonania, że skarżąca działa prawidłowo. Odwołanie zostało sporządzone i wysłane w terminie, a uchybienie miało wyłącznie charakter formalny i techniczny.
Dodatkowo w toku postępowania skarżącej nie doręczono skutecznie korespondencji z [...]WINB, żadnych awiz, mimo że w domu stale przebywały osoby dorosłe. Poczta Polska w tym okresie miała zastępstwo listonosza, a do skarżącej trafiała korespondencja przeznaczona dla innych osób. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter gwarancyjny i powinna być interpretowana w sposób sprzyjający realizacji prawa strony do obrony jej praw. W niniejszej sprawie organy administracji przyjęły nadmiernie rygorystyczne i formalistyczne stanowisko, naruszając zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania administracyjnego oraz konstytucyjne prawo do sądu.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
W myśl art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, przy czym o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 1 i § 2 k.p.a.).
Z treści powołanego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: wniesienie przez osobę zainteresowaną wniosku (prośby) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiała jej dochowanie terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności uchybionej, dla której określony był termin, a także uprawdopodobnienie braku swej winy w uchybieniu terminu.
To strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku.
Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że jego dopełnienie było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. m.in. wyrok NSA z 8 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99, LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa (powódź, gwałtowne i silne anomalie pogodowe, przerwy w komunikacji), bądź zdarzenia losowe spowodowane nagłą chorobą lub wypadkiem itp. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Osoba zainteresowana powinna uprawdopodobnić brak swojej winy, tzn. powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna.
Przesłanka braku winy powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., FZ 13/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r., II OZ 1231/08).
W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji został złożony przez skarżącą w terminie przewidzianym w art. 58 § 2 k.p.a., nadto strona załączyła do wniosku odwołanie od tej decyzji, co czyni zadość wymogowi przewidzianemu w zdaniu drugim tego przepisu i co umożliwiło organowi merytoryczne rozpoznanie wniosku.
Skarżąca jednakże w złożonym do organu, datowanym na [...] listopada 2025 r. wniosku o przywrócenie terminu podała, iż nie dochowała tego terminu z przyczyn od siebie niezależnych, nie wskazując jakie były to przyczyny. W przesłanej do organu korespondencji elektronicznej oraz piśmie z [...] grudnia 2025 r. wyjaśniła, iż odwołanie wniosła w ustawowym terminie, a jedyną przyczyną zwrotu przesyłki nadanej na nieprawidłowy adres organu I instancji była "zwykła omyłka adresowa", co w ocenie strony nie wynikało z jej zaniedbania. Co jednak istotne, w żaden sposób nie uprawdopodobniła braku swej winy w błędnym zaadresowaniu koperty zawierającej odwołanie, nie wskazała żadnej przemawiającej za tym okoliczności.
W tej sytuacji – niezależnie od tego, że w skierowanym do organu wniosku strona nie tylko w żaden sposób nie uprawdopodobniła, ale nawet nie powołała żadnych konkretnych okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania – również jako bezzasadne należy ocenić ogólnikowe i bliżej nieuzasadnione powoływanie się we wniesionej skardze na silny stres, mający w ocenie strony wynikać z toczącego się postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postępowanie zakończone decyzją organu I instancji z [...] października 2025 r. trwało (licząc od datowanego na 5 maja 2025 r. zawiadomienia o jego wszczęciu) blisko 6 miesięcy. Wydanie decyzji kończącej to postępowanie nie stanowiło zatem sytuacji nagłej, nieprzewidzianej, zaskakującej dla stron tego postępowania. Termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wynosił 14 dni od daty jej doręczenia, zaś zarówno sama decyzja jak i cała wcześniejsza korespondencja kierowana przez organ I instancji do wszystkich stron postępowania, w tym do skarżącej, zawierała dokładne dane adresowe PINB dla miasta [...] Co również istotne – w żadnym piśmie organu nie został wskazany adres ul. [...], na który skarżąca zaadresowała odwołanie.
Koperta, w której nadano odwołanie, została zatem nieprawidłowo zaadresowana w wyniku braku dochowania przez skarżącą należytej staranności w prowadzeniu swych spraw. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw nie może zaś uzasadniać przywrócenia uchybionego terminu (por. m.in. postanowienie NSA z 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99), podobnie jak brak doświadczenia prawnego, na co również powołała się skarżąca.
Należy się zgodzić ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż to nadawca przesyłki (przekazanej operatorowi pocztowemu do jej przekazania określonemu podmiotowi) odpowiada za odpowiednie oznaczenie przesyłki w zakresie danych adresata oraz adresu, co wynika z ustawy Prawo pocztowe. W myśl art. 3 pkt 1 tej ustawy adres to oznaczenie miejsca doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym wskazanego przez nadawcę albo oznaczenie miejsca ich zwrotu do nadawcy, z kolei adresat (art. 3 pkt 2) to podmiot wskazany przez nadawcę jako odbiorca przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym. Nadto przepisy tej ustawy nie nakładają na operatora pocztowego obowiązku weryfikacji danych adresowych przesyłki określonych przez nadawcę.
Podnoszoną przez skarżącą zarówno wobec [...]WINB jak i w skardze argumentację, w myśl której odwołanie wysłała w ustawowym terminie (10 listopada 2025 r.), zaś "uchybienie miało wyłącznie charakter formalny i techniczny" należy uznać za niezasadną. Dla prawidłowego złożenia pisma, jeżeli strona nie składa tego pisma osobiście w siedzibie organu, lecz za pośrednictwem operatora pocztowego, konieczne jest prawidłowe jego zaadresowanie. Uwzględnienie w tym zakresie argumentacji skarżącej i pomijanie tego, w jaki sposób nadawca przesyłki zaadresował ją, wypaczałoby prawidłowe rozumienie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., w myśl którego termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Oczywistym jest, że oddanie pisma w placówce pocztowej odbywa się zawsze w kopercie i dla prawidłowości wniesienia takiego pisma konieczne jest prawidłowe jego zaadresowanie, czyli umieszczenie prawidłowego adresu na kopercie.
Przytoczone wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące kwestię przywracania uchybionego terminu, w sposób jednoznaczny statuują związane z tym wymogi. Nie mogą one być interpretowane dowolnie, w zależności od oczekiwań strony wnioskującej, a do tego prowadziłoby uwzględnienie twierdzeń skarżącej.
[...]WINB wydając zaskarżone postanowienie dokonał prawidłowej wykładni przepisów uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż naruszenie terminu do wniesienia odwołania było przez nią niezawinione. Tym samym zarzuty skargi okazały się bezzasadne. To strona ma bowiem obowiązek uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, a nie organ. Skarżąca powinna przedstawić zarówno odpowiednią argumentację, jak i dowody co najmniej uprawdopodabniające brak winy, a rolą organu jest natomiast jedynie ocena tych okoliczności. Ze swojej roli organ odwoławczy wywiązał się prawidłowo. Uzasadnienie postanowienia [...]WINB także należy uznać prawidłowe. Organ wyjaśnił przesłanki jakimi kierował się przy wydaniu postanowienia oraz powody, dla których nie uznał zasadności wniosku strony.
Również zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i został właściwie oceniony. Wobec braku uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, [...]WINB nie mógł wydać innego postanowienia, aniżeli odmawiającego przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.
Z kolei sąd administracyjny rozpoznając skargę strony, nie występuje w roli organu kolejnej instancji, ponownie rozpatrującego wniosek o przywrócenie terminu pod względem merytorycznym. Jak wskazano wyżej, sąd dokonuje bowiem kontroli rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod względem jego zgodności z prawem. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Końcowo wskazania wymaga, iż podnoszoną w skardze kwestię oceny prawidłowości doręczenia stronie zaskarżonego postanowienia [...]WINB należy uznać za bezprzedmiotową w sytuacji, gdy skarga od tego postanowienia została wniesiona do Sądu w ustawowym terminie (28 stycznia 2026 r.), liczonym od daty uznania tego postanowienia za doręczone (14 stycznia 2026 r.).
Wobec powyższych okoliczności skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.