Uzasadnienie
W dniu 12 kwietnia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu została przesłana skarga M.K. na opinię Dowódcy Dywizji. W skardze powołano się na przepis art. 8 § 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Skarżący wskazał jako przedmiot zaskarżenia opinię okresową jako decyzję ostateczną sporządzoną przez Dowódcę 4 batalionu zaopatrzenia i częściowo zmienioną przez Dowódcę Dywizji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Kontrola przestrzegania prawa sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony i jest dokonywana w sformalizowanym postępowaniu o charakterze procesowym. Ograniczony charakter sądowej kontroli przestrzegania prawa kształtują przede wszystkim przepisy wyznaczające zakres właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1692 z póz.zm.) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Przepis art. 3 § 3 powołanej ustawy stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Zgodnie z treścią art. 5 wyżej powołanej ustawy sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach:
- 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej;
- 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi;
- 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa,
- 4) wiz wydawanych przez konsulów.
Na mocy przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750) od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), a także, skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była opinia służbowa wydawana na podstawie przepisu art. 26 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Zaskarżona opina została zmieniona w trybie odwoławczym na podstawie art. 26 ust.9 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 01 marca 2004r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 43, poz.397). Opinia powyższa nie była decyzją administracyjnej, ani też decyzją o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W teorii prawa administracyjnego przyjęło się, że przez decyzję administracyjną należy rozumieć władczy, jednostronny przejaw woli organu administracji publicznej czy też innego podmiotu sprawującego w zleconym mu zakresie funkcje administracji publicznej, rozstrzygający sprawę administracyjną, skierowany do oznaczonego indywidualnie adresata, z którym nie łączy organu zależność organizacyjna lub podległość służbowa, a rozstrzygnięcie stanowi powszechnie obowiązujący przepis prawa.
Opiniowanie okresowe żołnierzy jest oceną bezpośredniego przełożonego żołnierza zawodowego, w której przełożony ocenia wywiązywanie się przez żołnierza z poszczególnych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Ocena ta stanowi podstawę do określenia dalszego przebiegu jego służby. Powyższe wskazuje, że opiniowanie służbowe związane jest z podległością służbową, a opina służbowa jest aktem wewnętrznym – takim który kierowany jest do podmiotu znajdującego się w strukturze organu wydającego akt, pozostającego w stosunkach zależności służbowej i osobowej tego organu (w stosunku do podlegającego żołnierza).
Zgodnie z wyżej powołanym przepisem art. 5 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują w tej sprawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego albowiem opinia okresowa nie jest również decyzją w sprawie określonej w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. nie może swojej właściwości upatrywać przepisie art. 3 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tego też względu orzeczono jak na wstępie.