Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2018 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Urzędu Celno-Skarbowego dokonali sprawdzenia przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.; dalej jako u.g.h.) w lokalu gastronomicznym Bar P. mieszczącym się w [...]. Podczas kontroli stwierdzono zainstalowane i gotowe do użycia automaty do gier o nazwie: B. numer [...] i B. numer [...], przy czym ten pierwszym ze względu na brak monet w hopperze uległ zablokowaniu. Na podłączonym do sieci zasilającej automacie B. numer [...] przeprowadzono eksperyment procesowy. Wyniki dokonanych czynności oraz gier kontrolnych, zapisano w protokole oględzin nr [...].
W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) pozyskał również dodatkowe materiały, z których wynikało, że podmiotem urządzającym gry na automatach B. numer [...] i B. numer [...] był P.P.
Mając na uwadze powyższe ustalenia kontroli oraz zgromadzony materiał dowodowy NUCS postanowieniem z [...] października 2021 r., nr [...], wszczął z urzędu wobec P.P., postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia na automatach do gier B. numer [...] i B. numer [...].
Po przeprowadzeniu postępowania, NUCS decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 207 § 1, art. 210 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm.; dalej jako o.p.) oraz art. 2 ust. 3, 4, 5, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i art. 91 u.g.h., wymierzył P.P. prowadzącemu działalność gospodarczą Przedsiębiorstwo "P." karę pieniężną w kwocie 200.000,00 zł za urządzanie gier hazardowych bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania zgłoszenia na automatach do gier o nazwie B. numer [...] i B. numer [...].
P.P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił naruszenie:
- 1. art. 199 o.p. przez przeprowadzenie dowodu z zeznań P.P. złożonego w charakterze świadka w innej sprawie bez uzyskania na to jego zgody;
- 2. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i w zw. z art. 191 o.p. przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zaniechanie zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, a także dokonanie jednostronnej, fragmentarycznej i powierzchownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania i w konsekwencji przyjęcie, że istnieją podstawy do uznania odwołującego za urządzającego gry hazardowe;
- 3. art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej pomimo niemożności uznania odwołującego za urządzającego gry hazardowe;
- 4. art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej pomimo faktu, iż jeden z automatów ujawnionych w barze P. nie był sprawny i nie umożliwiał prowadzenia na nim gier.
Zarzucając powyższe odwołujący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako DIAS), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. oraz art. 2 ust. 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1a i 1 c, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a oraz art. 91 u.g.h., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo omówił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stanowiących podstawę prawną decyzji.
Następnie wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie podjęto na podstawie dokumentów zgromadzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, w szczególności protokołu przeszukania lokalu, protokołów oględzin i eksperymentów procesowych na zatrzymanych automatach oraz opiniach biegłego sądowego z [...] listopada 2018 r., sporządzonych do postępowania karnego skarbowego [...], jak również innych dokumentów zgromadzonych w toku tego postępowania karnego skarbowego, które to dokumenty, szczegółowo wykazane, organ I instancji włączył do postępowania wszczętego z urzędu postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., nr [...].
Ustalono, że w przypadku gry na automacie B. numer [...], gracz nie ma wiedzy i nie jest w stanie przewidzieć, jaki będzie wynik gry, co bezsprzecznie potwierdza losowy charakter gry. Gry uruchamiane są przy użyciu przycisku "START". Kontrolujący wskazali, że po dotknięciu pola START, bębny zawirowały i po chwili samoczynnie się zatrzymały, jednocześnie z licznika [...] została pobrana stawka 2 i jego stan zmniejszył się do 148. Postawioną stawkę przegrano podobnie jak w kolejnych grach. Pierwszą i jedyną wygrana uzyskano przy stanie licznika [...]. Przy tym stanie licznika uzyskano wygraną w wysokości 48 punktów za układ wygrywający: 3xdzwonki w trzech liniach (po 16 punktów za jedną linię). Wygrana ta wyświetliła się w oknie WYGRANA i po naciśnięciu pola START została przelana do licznika [...] i stan tego licznika wzrósł do 70 (22+48). Po zgraniu kredytów do 50 zaprzestano dalszych gier.
Następnie przyśnięto przycisk WYPŁATA, na tle ikon gier pojawił się komunikat: "PROSZĘ CZEKAĆ" i po chwili do rynny wyrzutowej automatu wyleciała jedna moneta 5 zł. Automat dokonał wypłaty pieniężnej przeliczając punkty zgromadzone na liczniku [...] na gotówkę (50 x 0,10 zł = 5,00 zł). Następnik licznik KREDYT uległ wyzerowaniu. W wyniku przeprowadzonych gier kontrolnych na automacie stwierdzono, że na wynik gry grający nie ma żadnego wpływu. Ustawianie się trzech jednakowych znaków, symboli na bębnach w jednej linii nie zależy od zdolności manualnych grającego, ale wyłącznie od przypadku, a więc gry tym automacie mają charakter losowy.
W przypadku natomiast urządzenia B. numer [...] funkcjonariusze w wyniku jego oględzin stwierdzili, iż: "automat ten pod względem budowy oraz wyglądu jest automatem bliźniaczym w stosunku do automatu opisanego wyżej. Na monitorze górnym wyświetla się licznik [...] ze stanem 33610,77. Na monitorze dolnym, na tle ikon gier wyświetla się komunikat: "AUTOMAT ZABLOKOWANY. AUTOMAT NIE POSIADA WYSTARCZAJĄCEJ ILOŚCI MONET. PROSZĘ PRZYWOŁAĆ OBSŁUGĘ. NAPEŁNIJ HOPPER". (...) Stan licznika [...] w tym automacie, w chwili wejścia do lokalu wynosił 759 punktów, co w przeliczeniu na gotówkę daje 75 zł (automat realizuje wypłatę wyłącznie w monetach 5 zł). Zgodnie z komunikatem podawanym na monitorze dolnym wygrana ta nie mogła zostać zrealizowana przez automat ponieważ zabrakło monet w hopperze. Do automatu przez wrzutnik monet wprowadzono monetę 5 zł z zasobów LUC-S, mimo że automat przyjął monetę nie naliczył za nią dodatkowych kredytów.
Automat był dalej zablokowany dlatego też nie przeprowadzono na nim gier kontrolnych (...) Przeznaczenie tego automatu nie budzi żadnych wątpliwości - służył on do prowadzenia gier hazardowych w wyniku których uzyskiwało się wygrane pieniężne (...)".
W związku z tym funkcjonariusze stwierdzili, że na automatach tych prowadzi się gry o wygrane pieniężne. Automaty mają komercyjny charakter zarówno dla właściciela automatu, jak i dla organizatora gier. Urządzanie gier na automatach o wygrane pieniężne jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w u.g.h., to jest na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Takiej koncesji w kontrolowanym punkcie nie przedstawiono
Dalej organ odwoławczy wskazał, że ustalenia dokonane przez kontrolujących, że zatrzymane urządzenia to automaty do gier o charakterze losowym oraz o wygrane pieniężne i rzeczowe potwierdził biegły sądowy z zakresu informatyki przy Sądzie Okręgowym mgr inż. W.K. w sporządzonych w dniu [...] listopada 2018 r. ekspertyzach z badania przedmiotowych automatów. W każdym badanym przypadku biegły uznał, iż badany automat jest urządzeniem elektronicznym symulującym gry na klasycznych automatach bębnowych oraz gry karciane i kasynowe, nie posiada licznika czasu pozostałego do wykorzystania ani żadnego urządzenia ograniczającego czas gry. Środki uzyskiwane w wyniku wygranych są dodawane do posiadanych środków i mogą być wykorzystane do prowadzenia kolejnych gier, wydłużając czas gry.
Ponadto gry na badanym automacie mają charakter losowy, końcowy układ symboli na bębnach (układu kart, liczb) nie zależy od zręczności gracza - ma charakter wyłącznie losowy, oprogramowanie automatu zawiera generator losowy, automat udostępnia funkcję "AUTOSTART". Gry te mają również charakter komercyjny, albowiem rozpoczęcie gry wymaga zasilenia automatu pieniędzmi, a gry prowadzone są za środki pieniężne, którymi zasilany automat po wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków automat uniemożliwia dalszą grę. Automat umożliwia uzyskiwanie wygranych rzeczowych w postaci środków umożliwiających prowadzenie kolejnych gier z wykorzystaniem wygranych uzyskanych w poprzednich grach, zgodnie z definicją zawartą w u.g.h. Umożliwia również realizację wypłat wygranych pieniężnych za pośrednictwem wbudowanego "hoppera". Biegły podkreślił, że gry prowadzone na badanym urządzeniu wyczerpują definicje gier na automatach z u.g.h.
Mając na uwadze powyższe dowody DIAS uznał, że w przypadku gry na przedmiotowych automatach gracz nie ma wiedzy, jaki będzie wynik gry, zatem bezsprzecznie wyłania się tutaj losowy charakter gier. Gry na spornych automatach mają "charakter losowy", a nie "zręcznościowy", ponieważ wygrana punktowa nie zależy od umiejętności (wrodzonych lub nabytych) uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych, wirtualne walce z różnymi znakami graficznymi obracają się w grze i zatrzymują się samoczynnie bez żadnego udziału gracza. Dodatkowo za losowym charakterem gier przemawia to, że możliwe jest w grze korzystanie z funkcji AUTOSTART, która umożliwiała prowadzenie gier automatycznie bez udziału gracza, co wyklucza całkowicie element zręcznościowy tych urządzeń.
Zdaniem DIAS prawidłowo organ I instancji uznał, że na przedmiotowych automatach urządzane były gry hazardowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., bowiem po zainicjowaniu gry, wprawione w ruch bębny obracają się z dużą prędkością uniemożliwiająca przewidzenie wyniku, a zatrzymują się samoczynnie - bez udziału gracza. Wynik uzyskany w każdej grze ma charakter losowy i jest niezależny od umiejętności (zręczności) grającego, bądź jego zdolności psychomotorycznych. Grający nie ma realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymują się i układają symbole skutkujące wygraną. Wygrane punktowe uzyskane w grach losowych na tych urządzeniach pozwalają na rozgrywanie kolejnych gier bez konieczności wpłaty nowej stawki za udział w grze. Na badanych automatach rozgrywane były gry o wygrane pieniężne, realizowane bezpośrednio przez te urządzenia.
Dalej DIAS wyjaśnił zasadność nałożenia kary pieniężnej dla "urządzającego" gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez wymaganego zgłoszenia, tj. na P.P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo P., stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, tj. [...] kwietnia 2018 r. Wskazał, że powyższe podyktowane było ustaleniami organu I instancji na podstawie dokumentów z postępowania karnego skarbowego prowadzonego pod sygn. [...], w szczególności zeznań świadków, z których wynikało, że P.P. zajmował się obsługą spornych automatów, uzupełnianiem pieniędzy w automatach, zabieraniem utargu, przeszkoleniem w zakresie ochroniarza obiektu, w którym znajdowały się automaty. Wzięto pod uwagę również informacje o skierowaniu wobec P.P. aktu oskarżenia, wyrok Sądu Rejonowego Wydział Karny z [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...], w którym uznano P.P. oskarżonego, o to, że organizował w Barze P. w miejscowości [...], co najmniej w dniu [...] kwietnia 2018 r. gry na automatach o nazwie B. oraz B. za winnego popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. oraz wyrok Sądu Okręgowego Wydział Karny Odwoławczy z [...] maja 2021 r., sygn. akt [...] utrzymujący w mocy zaskarżony wyrok sygn. akt [...].
Podsumowując DIAS stwierdził, że organ I instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy słusznie uznał, że P.P. w lokalu gastronomicznym Bar P. mieszczącym się w [...], w dniu kontroli, tj. [...] kwietnia 2018 r., urządzał nielegalne gry hazardowe na przedmiotowych automatach. Tym samym został naruszony art. 6 ust. 1 u.g.h., który wprost wskazuje, że działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry lub w salonach gier na automatach przez podmiot wykonujący monopol państwa w zakresie gier na automatach (art. 15 ust. 1c i ust. 1e).
Po drugie, przepis art. 23a ust. 1 u.g.h., który stanowi, że automaty do gier, urządzenia losujące i urządzenia do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Po trzecie, przepis art. 14 ust. 1 u.g.h., który stanowi, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przez organ
I instancji art. 199 o.p. DIAS wyjaśnił, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku działalności analitycznej Krajowej Administracji Skarbowej, czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Z zestawienia treści obu norm wynika, że nie ma bezwzględnego wymogu oparcia rozstrzygnięcia jedynie na dowodach przeprowadzonych przez organ rozstrzygający sprawę, a katalog środków dowodowych prowadzących do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności ma charakter otwarty.
Ponadto jak wynika to z powyższego ustawodawca wręcz wymienił, że w postępowaniu podatkowym mogą być wykorzystane dowody i materiały zgromadzone w innych postępowaniach, w tym w postępowaniu karnym. Zatem, nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego konieczne było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w innym postępowaniu, w tym w postępowaniu karnym. Podkreślił, że w przypadku gdy organ podatkowy uzna, iż materiał dowodowy zebrany w postępowaniu karnym jest istotny w sprawie i będzie przydatny dla ustalenia prawdy obiektywnej, ma prawo go wykorzystać w postępowaniu podatkowym i dokonać jego samodzielnej oceny w kontekście prowadzonego postępowania.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. DIAS ponownie wyjaśnił, że zebrane w postępowaniu dowody jednoznacznie wskazują, że strona była "urządzającym" nielegalne gry hazardowe na przedmiotowych automatach. Zatrudnianie pracowników, uzupełnianie automatów w gotówką, wypłata wygranych pieniężnych w przypadku ich braku w urządzeniach, udostępnianie lokalu dla klientów, bez wątpienia wyczerpują ustawową przesłankę "urządzającego gry", rozumianą w orzecznictwie szeroko jako wszelkiego rodzaju podejmowanie aktywnych działań i czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, a obejmujących w praktyce szeroki zakres różnorodnych czynności, w szczególności zachowanie polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej liczbie graczy, utrzymanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwieniu ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych, obsłudze urządzeń czy zatrudnianiu odpowiednio przeszkolonego personelu.
Nie zasługiwał również - zdaniem DIAS - na uwzględnienie kolejny zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 o.p., albowiem organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał wszystkie okoliczności związane ze sprawą. Zasadnie organ I instancji wymierzył karę pieniężną stosując art. 89 u.g.h.
W konsekwencji powyższego, zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące braku ustaleń faktycznych odnoszących się do kwestii przyjęcia, że odwołujący urządzał gry hazardowe, uznano za bezpodstawne. Odnośnie się zaś do postulowanej przez odwołującego inicjatywy dowodowej zarówno przed organem
I jak, i II instancji, DIAS wyjaśnił, że zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 o.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie jest wystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, tj. że z innych dowodów, poza ujawnionymi, nie należy oczekiwać zmiany ustalonego stanu faktycznego. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z treści art. 188 o.p. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody.
Ponadto gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ podatkowy jest zobowiązany bowiem do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Tym samym organ podatkowy, na podstawie art. 188 o.p. nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Uzasadniając ostatni zarzut odwołania, a dotyczący naruszenia art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a) u.g.h. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w wysokości 200.000,00 zł, pomimo faktu, iż jeden z automatów ujawnionych w barze P. nie był sprawny i nie umożliwiał prowadzenia na nim gier, DIAS wyjaśnił, że podczas oględzin automatu do gier B., kontrolujący odczytali następujący komunikat: "Automat zablokowany. Automat nie posiada wystarczającej ilości monet. Proszę przywołać obsługę. Napełnić hopper". Tak więc, w ocenie organu odwoławczego nie jest prawdą, że automat ten w chwili kontroli był niesprawny i nie umożliwiał prowadzenia na nim gier. Ponieważ automat był włączony do sieci gotowy do prowadzenia gier, tylko z uwagi na kontrolę i obecność funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej, obsługa lokalu nie napełniła hoppera monetami. O tym, że przedmiotowy automat był sprawny i że umożliwiano na nim prowadzenie gier o charakterze losowym oraz o wygrane pieniężne i rzeczowe potwierdził również w sporządzonej w dniu [...] listopada 2018 r. opinii biegły sądowy z zakresu informatyki W.K. Zatem zasadnie organ I instancji wymierzył karę pieniężną w wysokości 100.000,00 zł również za ten automat.
W skardze do WSA w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję P.P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 188 o.p. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z umowy serwisu z [...] stycznia 2018 r. zawartej między skarżącym a J.S. oraz przesłuchania w charakterze świadka J.S., pomimo tego że wnioskowane przez skarżącego dowody dotyczyły okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie zostały dotychczas stwierdzone innymi dowodami,
- b) art. 199 o.p. przez przeprowadzenie dowodu z zeznań P.P. złożonych w charakterze świadka w innej sprawie, bez uzyskania na to jego zgody i oparcie na nich rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie,
- c) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i w zw. z art. 191 o.p. przez zaniechanie wyjaśnienia okoliczności istotnych dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zaniechanie zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, a także dokonanie jednostronnej, fragmentarycznej i powierzchownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, i w konsekwencji przyjęcie, że istnieją podstawy do uznania skarżącego za urządzającego gry hazardowe;
- 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej pomimo niemożności uznania skarżącego za urządzającego gry hazardowe,
- b) art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200.000,00 zł pomimo faktu, iż jeden z automatów ujawnionych w barze P. nie był sprawny i nie umożliwiał prowadzenia na nim gier.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji DIAS oraz utrzymanej nią w mocy decyzji NUCS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako p.p.s.a.) jest decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w kwocie 200.000,00 zł za urządzenia gier hazardowych na dwóch automatach B. numer [...] i B. numer [...]. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowiła u.g.h (w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli opisanej na wstępie, tj. w dniu [...] kwietnia 2018 r.), która określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach (art. 1), a także konsekwencje niezastosowania się do tych warunków i zasad (art. 89).
Stosownie do art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.). Zgodnie z art. 3 u.g.h., urządzanie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach oraz prowadzenie działalności w tym zakresie jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia. Z art. 6 ust. 1 u.g.h. wynika zaś, że działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach może być prowadzona po uzyskaniu koncesji na kasyno gry, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 1 i 1b oraz art. 6a ust.
2. Przy czym, co jest istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy, stosownie do art. 5 ust. 1 u.g.h. prowadzenie działalności w zakresie gier liczbowych, loterii pieniężnych i gry telebingo oraz gier na automatach poza kasynem gry jest objęte monopolem państwa. Przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. przewiduje natomiast, że urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry w pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gier na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy, z wyjątkiem ust. 4 i 5. Stosowanie zaś do art. 23a ust. 1 u.g.h. automaty do gier, urządzenia losujące i urządzenia do gier mogą być eksploatowane przez podmioty posiadające koncesję lub zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach oraz przez podmioty wykonujące monopol państwa, po ich zarejestrowaniu przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. W myśl art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Stosownie natomiast do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – wynosi w przypadku gier na automatach 100 tys. zł od każdego automatu. Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów, że poddane kontroli urządzenia umożliwiały grę na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Wskazują na to ustalenia i wnioski wynikające z opinii biegłego W.K. w sporządzonych w dniu [...] listopada 2018 r. ekspertyzach z badania przedmiotowych automatów, które korespondują z ustaleniami poczynionym przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w czasie kontroli w dniu [...] kwietnia 2018 r. Jednoznacznie wynika z nich, iż można na nich rozgrywać gry o wygrane pieniężne oraz rzeczowe, grający nie ma wpływu na wynik gry, który zależy wyłącznie od oprogramowania zainstalowanego w automacie. Nie ma on wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymują się i układają symbole skutkujące wygraną. Tym sam gracz nie ma wiedzy i nie jest w stanie przewidzieć, jaki będzie wynik gry, który jest niezależny od umiejętności grającego lub jego zdolności psychomotorycznych i intelektualnych. Organy w kontrolowanej sprawie uprawnione były do poczynienia ustaleń na podstawie powyższych opinii zgromadzonych w postępowaniu karno-skarbowym. Stosownie bowiem do art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w myśl art. 181 o.p. dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być również materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Z tego przepisu wywodzi się, iż w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje zasada bezpośredniości, a stan faktyczny może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu i to przez inny organ (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2009 r., I FSK 1916/07). Podkreślić należy, że analiza treści art. 181 w zw. z art. 122 i 187 § 1 o.p. wręcz nakazuje przyjąć, że w przypadku istnienia dowodów opisanych w tym przepisie obowiązkiem organów podatkowych jest ich uwzględnienie. Dotyczy to także materiałów zgromadzonych w toku postępowania karnego albo w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. I co więcej, nie istnieje prawny nakaz powtarzania w postępowaniu podatkowym dowodów przeprowadzonych uprzednio w innym postępowaniu karnym, kontrolnym czy podatkowym. W konsekwencji powyższego nie sposób było zakwestionować poczynionych przez organy obu instancji ustaleń co do charakteru gier przeprowadzonych na spornych urządzeniach oraz ich kwalifikacji, jako spełniających przesłanki z art. 2 ust. 3 u.g.h. Stanowisko organów koresponduje z przyjętą w orzecznictwie wykładnią użytego w art. 2 ust. 3 u.g.h. sformułowania "element losowości", że taką cechę ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, czyli nie zależy od jego umiejętności fizycznych i psychicznych, tj. zręczności, woli czy wiedzy (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2014 r., II GSK 1713/13). Nie ulega również wątpliwości, iż urządzanie gier na powyższych automatach odbywało się poza kasynem, bez ich uprzedniego zarejestrowania oraz uzyskania koncesji z naruszeniem powołanych powyżej art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 oraz art. 23a ust. 1 u.g.h. Zdaniem Sądu trafnie organy uznały, że również na zablokowanym w chwili kontroli automacie B. urządzane były gry hazardowe. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego był to automat sprawny, umożliwiający prowadzenie gier hazardowych, a jedynie ze względu na brak wystarczającej ilości monet, nie można było podjąć gier. Podkreślić ponadto należy, że automat był włączony do sieci i gotowy do prowadzenia gier i tylko – jak słusznie zauważył DIAS - z uwagi na kontrolę i obecność funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej, obsługa lokalu nie napełniła hoppera monetami. Wyświetlała się bowiem wyraźna informacja, aby właśnie w tym celu udać się do obsługi. To, iż przedmiotowy automat był sprawny i że umożliwiał on prowadzenie na nim gier o charakterze losowym wynika, również ze sporządzonej w dniu [...] listopada 2018 r. opinii biegły sądowy z zakresu informatyki W.K. Koresponduje to zresztą z ustaleniami wynikającymi z wyroku sądu powszechnego skazującego skarżącego za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s., o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia.
Z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega osoba urządzająca grę na automacie. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.), urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h.
Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu.
W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności. W kontrolowanej sprawie organy w oparciu materiał dowodowy zgormadzony w postępowaniu karno-skarbowy, zasadnie uznały skarżącego jako urządzającego gry hazardowe w wyżej przywołanym rozumieniu, jako, iż zajmował się obsługą spornych automatów, uzupełnianiem pieniędzy w automatach, zabieraniem utargu, przeszkoleniem osób.
Najistotniejsze znaczenie ma tu oczywiście wyrok Sądu Rejonowego Wydział Karny z [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...], w którym uznano P.P. oskarżonego, o to, że organizował w Barze P., co najmniej w dniu [...] kwietnia 2018 r. gry na automatach o nazwie B. oraz B., poza kasynem gry wbrew przepisom art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. i za winnego popełnienia powyższego czynu stanowiącego przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. oraz wyrok Sądu Okręgowego Wydział Karny Odwoławczy z [...] maja 2021 r., sygn. akt [...] utrzymujący w mocy zaskarżony wyrok sygn. akt [...]. Podkreślić należy, iż ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Przez pojęcie ustalenia prawomocnego wyroku, w ujęciu komentowanego przepisu, należy rozumieć ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz miejsca i czasu jego popełnienia (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2011 r., II FSK 2070/09).
Wprowadzenie do postępowania przed sądem administracyjnym zasady, o jakiej mowa w art. 11 p.p.s.a, sprawia, że adresatami tej zasady stają się pośrednio organy administracji publicznej, które w kontrolowanej przez sąd administracyjny sprawie czyniły ustalenia faktyczne. Działanie art. 11 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprawia, że sąd będzie musiał uznać za błędne ustalenia tych organów, jeżeli nie będą korespondowały z zasadą związania ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego (por. wyroki NSA z 12 lutego 2009 r., II GSK 727/08; z dnia 3 lutego 2009 r., II FSK 1534/07, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 września 2007 r., I SA/Kr 1084/05).
Sąd nie może również czynić organom administracji zarzutów naruszenia przepisów o przebiegu i wynikach postępowania dowodowego w sytuacji, gdy organy te przyjmą za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia zgodne z tymi, które zadecydowały o wydaniu wyroku skazującego za przestępstwo (por. T. Woś (red.), P.p.s.a. Komentarz, WK 2016, t. 3 do art. 11). W kontekście powyższego związania nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w pkt. 1 a-c skargi. Organy bowiem dysponując powyższymi orzeczeniami sądów karnych nie były obowiązane do podejmowania dalszych czynności dowodowych, zwłaszcza tych, o które wnioskował skarżący, a stanowiących polemikę z ustaleniami z nich wynikającymi. Podkreślić należy, iż z powołanego wyroku, jednoznacznie wynika, że skarżący organizował w Barze P., co najmniej w dniu [...] kwietnia 2018 r. gry na opisanych powyżej automatach, co niewątpliwie pozwala uznać go za urządzającego gry hazardowe.
Wbrew twierdzeniom skarżącego znamię przedmiotowe przestępstwa karno-skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s. ("wbrew przepisom ustawy urządza lub prowadzi gry hazardowe") jest tożsame z zachowaniem, którego ustalenie prowadzi również do odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 89 ust.1 pkt 1 u.g.h. (por. S. Babiarz (red.), U.g.h. Komentarz, WKP 2018, t. 4 do art. 89). Przy czym ta ostatnia odpowiedzialność ma charakter obiektywny, a przepisy u.g.h. nie odwołują się w żadnym miejscu do sfery podmiotowej (winy), jak to ma miejsce w przypadku odpowiedzialności karnej czy karnoskarbowej.
Nie można również mówić o naruszeniu zasady ne bis in idem, ponieważ tylko kara przewidziana w art. 107 k.k.s. ma charakter odwetowy (penalny), natomiast kara administracyjna z art. 89 u.g.h. nie ma takiego charakteru (por. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., P 32/12). Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich zgodne z prawem wnioski, zasadnie wymierzając skarżącemu na podstawie art. 89 ust. ust.1 pkt 1 i art.. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a p.p.s.a. karę pieniężna w wysokości 200.000 zł. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.