Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r,, poz. 1692), w związku z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), Burmistrz odmówił Z.Z. przyznania świadczenia w formie dodatku węglowego w wysokości 3000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 09.09.2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek Z.Z. o wypłatę dodatku węglowego. Na wniosek organu w dniu 10.11.2022 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej z Urzędu Miejskiego wpłynęły dwie deklaracje dot. źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożone przez Z.Z.. W pierwszej deklaracji złożonej w dniu 25.01.2022 r. Strona wykazała dwa źródła ciepła tj. kocioł gazowy i ogrzewanie elektryczne. W drugiej deklaracji złożonej w dniu 09.09.2022 r., która stanowiła korektę ww. deklaracji, Z.Z. wykazał trzy źródła ciepła: kocioł gazowy, ogrzewanie elektryczne i kocioł na paliwo stałe (węgiel). Decyzją z dnia [...].11.2022 r. nr [...] organ odmówił Z.Z. przyznania prawa do dodatku węglowego. Jako powód odmowy podano, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazano źródło ciepła to kocioł gazowy i ogrzewanie elektryczne, a korekta deklaracji z dnia [...].09.2022r. złożona została po 11.08.2022 r. Decyzją z dnia [...].01. 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję z dnia [...].11.2022 r. nr [...] w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż na skutek zmiany stanu prawnego organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego opisanego w art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węgłowym, zaś postępowanie winien zakończyć wydaniem decyzji administracyjnej.
Z uwagi na rozbieżności co do źródeł ogrzewania pierwotnie zadeklarowanych w CEEB i w korekcie z dnia [...].09.2022 r., w dniu [...].01.2023 r. w domu Z.Z. przeprowadzono wywiad środowiskowy i wizję lokalną oraz sporządzono adnotację urzędową, z której wynika, że cyt: "Pan Z. oświadczył ustnie, że jego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe opalany węglem mieszczący się w piwnicy budynku. Kocioł wygląda na eksploatowany od wielu lat. W dniu wizytacji kocioł nie był używany. Pan Z. dogrzewał dom kotłem gazowym, ponieważ jak twierdzi z powodu braku środków finansowych nie może zakupić węgla." W związku z zaistnieniem uzasadnionych wątpliwości wynikających z nie używania w momencie wywiadu środowiskowego kotła grzewczego (pieca na paliwo stałe), organ wezwał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i uzupełnienia dokumentów poprzez przedłożenie rachunków/faktur dokumentujących zakup węgla w latach 2021 i 2022, celem potwierdzenia, że kocioł na paliwo stałe (węgiel) jest lub był eksploatowany.
Dnia 07.02.2023 r. strona przedłożyła pismo wyjaśniające informując, iż żadne przepisy nie zobowiązują go do przetrzymywania tego typu dokumentów, a węgiel posiada od ojca oraz stwierdził, że kupował węgiel w dwóch ostatnich okresach grzewczych w workach po 25 kg. Dalej organ wskazał, że ponieważ wyjaśnienia po raz kolejny nie były dla organu I instancji wiarygodne bez przedstawienia oczekiwanych dokumentów, dlatego zastosowano się do zaleceń Komunikatu Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2022r w sprawie zjawiska zmian/aktualizacji źródeł ciepła w deklaracjach składanych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków jako baza źródeł ciepła i spalania paliw działa od 1 lipca 2021 r. W deklaracjach składanych do CEEB znajdują się informacje o liczbie i rodzaju eksploatowanych źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw oraz o ich przeznaczeniu i stosowanych w nich paliwach.
Właściciele i zarządcy budynków/lokali mieszkalnych i niemieszkalnych powinni złożyć taką deklarację do 30 czerwca 2022 roku. Zdecydowana większość obywateli wywiązała się z tego obowiązku w terminie. Jakakolwiek zmiana rodzaju źródła ciepła oraz wykorzystywanego paliwa - nie z uwagi na popełnioną pomyłkę - lecz ze względu na potrzebę wykazania w CEEB kotła/pieca węglowego dla innych celów, jak np. uzyskanie dodatku osłonowego lub dodatku węglowego, może skutkować odpowiedzialnością karną za składanie fałszywego oświadczenia. Prawidłowość deklaracji mogą sprawdzić osoby upoważnione przez gminy, wymienione w uchwale antysmogowej oraz programach ochrony powietrza.
Co więcej na właścicielach i zarządcach obiektów budowlanych spoczywa również ustawowy obowiązek zapewnienia co najmniej jednej w roku kontroli stanu technicznego użytkowanego obiektu budowlanego. Dotyczy to także stanu technicznego przewodów kominowych: dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz instalacji gazowych. Zgodnie z przepisami kontrole stanu technicznego przewodów kominowych przeprowadzają - osoby posiadające kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim lub osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. To oznacza, że każdy kto posiada i zgłosił piec podlega obowiązkowej kontroli zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. poz. 719 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje również weryfikację zadeklarowanego źródła ciepła.
Organ I instancji wystąpił do Urzędu Miejskiego o wskazanie osoby posiadającej kwalifikacje kominiarskie do dokonania okresowej kontroli źródła ogrzewania, celem potwierdzenia eksploatacji ww. źródła. Kontrola została wyznaczona na dzień [...].02.2023 r. o czym Strona została poinformowana pismem z dnia [...].02. 2023 r., odebranym 14.02.2023 r. Urząd Miejski wystąpił do Zarządu Nieruchomościami [...] Sp. z o.o. o wyznaczenie specjalistów posiadających kwalifikacje do przeprowadzania tego typu kontroli. Ww. Spółka wyznaczyła trzy osoby ze wskazaniem kompetencji, które zostały oddelegowane do przeprowadzenia kontroli w dniu [...].02.2023 r. Podczas ww. kontroli asystował również pracownik socjalny Ośrodka. W dniu 20.02.2023 r. Strona wniosła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu 23.02.2023 r. do tut. Ośrodka wpłynęło pismo z Urzędu Miejskiego, z którego wynika, iż zaplanowana na dzień [...].02.2023 r. kontrola źródła ciepła nie została przeprowadzona przez wydelegowane osoby z uwagi na odmowę Z.Z. na przeprowadzenie czynności weryfikujących i kontrolnych.
Organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...].01.2022 r. Z.Z. zwrócił się o wypłatę dodatku osłonowego. W informacji zawartej we wniosku dotyczącej źródeł ogrzewania na paliwo stałe wnioskodawca nie zaznaczył żadnego głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, które byłoby zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Wobec powyższego Organ I instancji informacją nr [...] z dnia [...].02.2022 r. przyznał wnioskodawcy dodatek osłonowy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o dodatku osłonowym w kwocie 439,01 zł. Od powyższej informacji Strona nie wniosła odwołania, a przyznane świadczenie zostało wypłacone.
Zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy o dodatku węglowym węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Przez paliwo stałe rozumie się węgieł kamienny, brykiet lub pelet zawierający co najmniej 85 % węgla kamiennego zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Dodatek węglowy nie przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, na potrzeby którego zostało zakupione paliwo stałe, po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw (Dz. U. poz. 1477). Na potrzeby składania wniosków o wypłatę dodatku węglowego przyjmuje się, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. (...) Dodatek węglowy dla gospodarstwa domowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi 3000 złotych. Zgodnie z nowelizacją ustawy z dnia 27.10.2022 r. art. 2 ust. 15 g wskazuje, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27 z ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu. Zgodnie z art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym przyznanie dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.
Dalej organ stwierdził, że Z.Z. posiada kocioł na paliwo stałe, ale nie jest głównym źródłem ciepła jego gospodarstwa domowego i kocioł ten nie jest eksploatowany. Wątpliwości nie budzi fakt, iż Strona posiada kocioł na paliwo stałe (węgiel) wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków po 11 sierpnia 2022 r., natomiast kwestią sporną jest ustalenie to czy ww. kocioł na paliwo stałe jest głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Strony. Zgodnie z art. 2 ust. 15g zd. pierwsze ustawy o dodatku węglowym, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także wtedy, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27 a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz do centralnej ewidencji emisyjności budynków do 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z wywiadu środowiskowego wynika, że Strona posiada kocioł na paliwo stałe w piwnicy budynku, jednak z obserwacji poczynionych w ramach wywiadu środowiskowego wynika, iż kocioł węglowy nie był używany w danym momencie, a gospodarstwo domowe ogrzewane było kotłem gazowym. Fakt ten może stanowić podstawę do uznania, że to kocioł gazowy jest głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego Strony. Z woli ustawodawcy nie sam fakt posiadania kotła na paliwo stałe (węgiel) uprawnia do przyznania dodatku węglowego, lecz rzeczywiste wykorzystywanie zadeklarowanego kotła na paliwo stałe jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego. Wątpliwości budzi również fakt, iż w trakcie wywiadu środowiskowego Strona nie posiadała paliwa stałego w rozumieniu art. 2 ust. 3 o dodatku węglowym nadto nie udokumentowała zakupu paliwa stałego poprzez przedłożenie faktur/rachunków.
Zdaniem organu za odmową przyznania dodatku węglowego przemawia również fakt, iż we wniosku o wypłatę dodatku osłonowego wnioskodawca nie zaznaczył żadnego głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego, które byłoby zasilane węglem lub paliwami węglopochodnymi wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Wobec powyższego informacją z dnia [...].02.2022 r. organ przyznał wnioskodawcy dodatek osłonowy w kwocie 439,01 zł. W związku z powyższym Organ I instancji może uznać, iż kocioł na paliwo stałe nie był w przeszłości wykorzystywany do ogrzewania gospodarstwa domowego strony. Organ wskazał również, iż z powodu odmowy Z.Z. nie doszła do skutku kontrola na miejscu zaplanowana z udziałem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje.
Od powyższej decyzji organu I instancji Z.Z. wniósł odwołanie. Skarżący zarzucił, że pracownik OPS nie jest osobą kompetentną do określenia czy piec jest użytkowany jako podstawowe źródło ogrzewania. Wyjaśnił, że osoby z komisji które stawiły się w jego domu na kontrolę nie udokumentowały wymaganych uprawnień.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].01.2023 r. ustalono, iż w piwnicy budynku znajduje się piec na paliwo stałe, jednak nie jest używany. Dom w tym czasie był ogrzewany kotłem gazowym. W piwnicy nie było węgla, strona nie wskazała również żadnego innego miejsca składowania węgla i stwierdziła, że z powodu braku środków finansowych nie może zakupić węgla. W związku z wątpliwościami czy kocioł na paliwo stałe stanowi główne źródło ciepła, organ I instancji zażądał przedłożenia rachunków za węgiel z okresu 2021 i 2022. Skarżący stwierdził, że rachunków nie posiada, gdyż nie ma takiego obowiązku, a węgiel przekazał mu ojciec, kupował go doraźnie i posiadał w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy organ postanowił uzupełnić wywiad środowiskowy przez włączenie do udziału w oględzinach kotła, towarzyszących pracownicy OPS fachowców w osobach mistrza kominiarskiego, technika budowlanego i hydraulika. Czynności nie zostały przeprowadzone, albowiem Z.Z. odmówił okazania kotła, zarzucając, że osoby te nie posiadają uprawnień budowlanych i w chwili spotkania nie dysponują pisemnymi upoważnieniami Burmistrza. Zdaniem Kolegium pracownica OPS przeprowadzała wywiad środowiskowy i przybranie do tej czynności osób fachowych było dopuszczalne i uzasadnione. Zarzut braku uprawnień budowlanych jest bez znaczenia, gdyż osoby te nie występowały jako biegli, a jedynie mieli wspomóc wiadomościami fachowymi osobę przeprowadzającą wywiad środowiskowy. Zarzut braku pisemnych upoważnień wydanych przez Burmistrza nie ma znaczenia dla oceny sytuacji. Wywiad środowiskowy przeprowadzała pracownica OPS i ona swoją osobą autoryzowała uprawnienia do obecności pozostałych osób, a ich działania miały polegać na oględzinach.
Dalej organ podniósł, że weryfikacja wniosku o dodatek węglowy powinna mieć charakter wszechstronny. Katalog źródeł informacji przewidziany ustawą o dodatku węglowym ma charakter otwarty. Zdaniem Kolegium, niewyrażenie zgody na nieprzeprowadzenie drugiej części wywiadu środowiskowego, objęte jest sankcją analogiczną do sankcji odmowy przeprowadzenia wywiadu stanu gospodarstwa domowego wnioskodawcy, przewidzianej w art. 2 ust. 15e ustawy węglowej i stanowi samodzielną podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego. Niezależnie od tego wywiad środowiskowy przyprowadzony w dniu [...].01.2023 r. wykazał, że kocioł węglowy nie był używany, a wnioskodawca nie posiadał również węgla, co uzasadnia przyjęcie, że nie jest on głównym źródłem ciepła. Zgodnie z art. 2 ust. 15a pkt 2 lit. c ustawy o dodatku węglowym, organ z urzędu bierze pod uwagę informacje związane z postępowaniem o przyznanie dodatku osłonowego.
Wnioskodawca w dniu 26.01.2022 złożył wniosek o przyznanie dodatku osłonowego. W deklaracji nie wskazał głównego źródła ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe. Przyjęto zgodnie z jego deklaracją, jako źródło ciepła, ogrzewanie elektryczne i kocioł gazowy. Źródło ciepła w postaci kotła na paliwo stałe dawało uprawnienia do wyższego dodatku osłonowego. Okoliczność ta została również w zaskarżonej decyzji powołana, jako jedna z przesłanek odmowy przyznania dodatku.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Z.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że podczas planowanej kontroli na miejscu w dniu [...] lutego 2023 r. pracownica OPS nie przeprowadzała wywiadu, w sprawie kontroli rozmawiała ze skarżącym osoba, która nie chciała przekazać żadnego pisma, upoważnienia, a na prośbę o przedstawienie uprawnień odpowiedziała, że nie posiada takich uprawnień. Skarżący powołał się na informację jaką w dniu [...].02.2023r na Facebook-u podał Burmistrz dotyczącą obowiązku przeprowadzenia kontroli źródeł ogrzewania.
Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 20 lutego 2023 r. złożył ponaglenie w sprawie swego wniosku, w wyniku którego otrzymał postanowienie Samodzielnego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2023 r., w którym Kolegium stwierdziło przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji. Dalej skarżący wyjaśnił, że podczas planowanej kontroli w dniu [...] lutego 2023 r. nie przedstawiono mu żadnego pisma z Firmy [...] z którego wynikałoby kto, na czyje zlecenie ma dokonać przeglądu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1).
Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego lub prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z dniem 3 listopada 2022 r. wszedł w życie przepis art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
W analizowanej sprawie zmiana stanu prawnego wynikająca z wprowadzenia do obrotu prawnego regulacji zawartej w przytoczonym powyżej art. 2 ust. 15g ma istotne znaczenie, bowiem jak wynika z akt sprawy, a okoliczność ta nie jest podważana, w deklaracji z dnia [...] stycznia 2022 r. złożonej w CEEB skarżący jako główne źródło ciepła w jego gospodarstwie domowym wskazał kocioł gazowy, natomiast w dniu [...] września 2022 r. (a zatem po upływie terminu określonego w art. 2 ust.
1) skarżący złożył korektę do powyższej deklaracji podając, że głównym źródłem ciepła jest kocioł na paliwo stałe. W tej sytuacji, zgodnie z treścią powyższego przepisu, do obowiązków organu należało w pierwszej kolejności przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, którego celem jest m.in. ustalenie głównego źródła ogrzewania w danym gospodarstwie domowym, przy czym zaznaczyć trzeba, że istotą sprawy jest faktyczne użytkowanie urządzenia na paliwo stałe, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Podkreślić w tym miejscu również należy, że dla ustalenia prawa do dodatku węglowego niezbędne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Omawiana ustawa w art. 3 ust. 3 w sprawach w niej nieuregulowanych odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego co oznacza, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego obowiązuje otwarty system dowodzenia. W myśl art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Jak wynika z akt sprawy przeprowadzone w dniu [...] stycznia 2022 r. oględziny wykazały, że kocioł na paliwo stałe nie był w tym dniu używany, natomiast dom skarżącego ogrzewany jest za pomocą kotła gazowego. W tej sytuacji, wobec nieusuniętych wątpliwości co do spełnienia wymogu z art. 2 ust. 1, dotyczącego głównego źródła ogrzewania, organ podjął w tym kierunku dalsze czynności wyjaśniające. Na wezwanie organu skarżący nie udokumentował w żaden sposób zakupu paliwa stałego. Kolejna czynność polegająca na oględzinach kotła na paliwo stałe zaplanowana z udziałem pracownicy OPS oraz specjalisty do spraw budowlanych, hydraulika oraz kominiarza (pracownicy Zarządu Nieruchomościami [...]) nie doszła do skutku z powodu braku zgody skarżącego na jej przeprowadzenie.
Wskazać w tym miejscu należy, że w kwestii przebiegu zaplanowanej na [...] lutego 2022 r. czynności oględzin stanowiska stron są zbieżne, a dokładny przebieg zdarzenia skarżący zawarł w odwołaniu od decyzji I instancji. Odmienna jest natomiast ocena zaplanowanej czynności pod względem jej zgodności z przepisami prawa procesowego. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Kolegium, że w świetle art. 75 § 1 kpa przeprowadzenie tej czynności było w sprawie dopuszczalne. Strona postępowania została uprzedzona o terminie oraz celu danej czynności procesowej, a osoby towarzyszące pracownicy OPS w dniu planowanych oględzin nie występowały jako biegli, lecz miały wspomóc ją w ocenie sprawy podczas czynności oględzin kotła na paliwo stałe.
Jak już wyżej podniesiono przepis art. 75 § 1 k.p.a. nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu dowodowym, użycie sformułowania "w szczególności" pozwala bowiem przyjąć, że wyliczenie to jest jedynie przykładowe. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie ograniczył rodzaju środków dowodowych, za pomocą których organ może dokonać pełnych i zarazem prawidłowych ustaleń faktycznych sprawy.
Wskazać również trzeba, ze dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z rejestrów lub postępowań określonych w art. 2 ust. 15a ustawy o dodatku węglowym. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 26 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się o wypłatę dodatku osłonowego, jednakże we wniosku tym nie wskazał na główne źródło ogrzewania na paliwo stałe. W rezultacie dodatek osłonowy został skarżącemu przyznany.
Konkludując powyższe uwagi stwierdzić przyjdzie, że ratio legis powołanych przepisów ustawy o dodatku węglowym sprowadza się do objęcia wsparciem w formie ww. świadczenia gospodarstw domowych poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w gospodarstwie domowym, z tym że ustalenia te powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
W tym stanie sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że w analizowanej sprawie postępowanie wyjaśniające nie dało wystarczających podstaw do stwierdzenia, iż spełniona została wynikająca z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia, czyli przesłanka dotycząca faktycznego ogrzewania za pomocą kotła na paliwo stałe.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.
C9