Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.z 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Go 58/21

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) zaskarżonym przez M.R. postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów M.R., złożonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej (dalej: wierzyciel).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej M.R. na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2019 r. wystawionego przez wierzyciela, którym objęto zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. wraz z należnościami ubocznymi. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej w banku [...] S.A. doręczono zobowiązanej w dniu 14 listopada 2019 r.

Powołując się na przepisy art. 33 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 – dalej: u.p.e.a.), pismem z dnia [...] listopada 2019 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na nieistnienie obowiązku oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a także o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Na mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów.

W dniu [...] lutego 2020 r. wierzyciel wydał postanowienie, którym uznał zarzuty zgłoszone przez M.R. za nieuzasadnione. Postanowienie to, wskutek złożonego przez skarżącą zażalenia, zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] czerwca 2020 r.

Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. postanowienie, którym orzekł o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez M.R. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2019 r., wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, zobowiązana zaskarżyła je do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, iż wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zbadania podstaw prowadzonej egzekucji i tym samym działanie w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że w tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku podano nieaktualny tekst jednolity ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (2014 r.) Aktualny tekst jednolity tej ustawy został ogłoszony w dniu 30 sierpnia 2019 r. - Dz.U. 2019 r., poz. 1801. W związku z tym, w tytule wykonawczym z dnia [...] września 2019 r. wierzyciel - Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej – wskazał błędną podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji. Natomiast w odniesieniu do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku skarżąca podniosła, że wobec niedopełnienia wymogu powiadomienia jej, jako użytkownika, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, do czego Poczta Polska S.A. była zobowiązana na podstawie Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, brak było podstaw do żądania przez wierzyciela realizacji obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

W uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu postanowienia, wydanego na podstawie art. 138 § 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako k.p.a.), art. 33 § 1 i 10, art. 34 § 1 oraz § 4 i § 5 u.p.e.a., w pierwszej kolejności DIAS wskazał, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany m. in. przepisów art. 33 i art. 34 ww. ustawy, regulujących podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz tryb postępowania w tej sprawie. Nowelizacja w ww. zakresie weszła w życie dnia 30 lipca 2020 r. W myśl art. 13 ust. 1 ww. nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.

Dalej organ wskazał, że w niniejszej sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych i wynika on z przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm. – dalej: u.o.a.). Co do zasady, odbiorniki RTV podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. DIAS zauważył, że w podaniu z dnia [...] sierpnia 2020 r. zobowiązana zakwestionowała postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2020 r., obejmującego zaległości w opłacie abonamentowej RTV za miesiące od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. wraz z odsetkami, zarzucając nieistnienie obowiązku. Powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym organ podkreślił, że według art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.

Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Następnie DIAS stwierdził, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, wyrażona w formie postanowienia, stanowi dowód o szczególnym znaczeniu. Wystąpienie do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów jest elementem prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania wyjaśniającego w sprawie zgłoszonych zarzutów, w wyniku którego uzyskuje on szczególny środek dowodowy. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wierzyciel, po rozpatrzeniu argumentów powołanych przez zobowiązaną, postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku oraz zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Postanowienie to zostało utrzymanie w mocy ostatecznym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Uzasadniając odmowę uwzględnienia zgłoszonych zarzutów wierzyciel wskazał, że w rozważanej sprawie potwierdzono rejestrację odbiornika telewizyjnego na dane osobowe zobowiązanej.

Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka opłat RTV, stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika i służyła ona do dokonywania opłat z tytułu abonamentu RTV. W chwili wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, nadany został zobowiązanej indywidualny numer identyfikacyjny abonenta ([...]). Organ zauważył, że w aktach znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego opatrzony datą [...] grudnia 2008 r. W związku z tym, twierdzenia M.R., że nie nadano jej jako użytkownikowi odbiorników indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zdaniem DIAS, nie znajduje uzasadnionych podstaw w stanie faktycznym sprawy.

DIAS stwierdził też, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r. o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (Dz. U. nr 141 poz. 1190), zmienionego ww. rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., na użytkowników odbiorników nałożony został obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej, od 1 stycznia 2009 r. Poczty Polskiej S.A., o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że w wydanym postanowieniu wierzyciel wyjaśnił ponadto, że w okresie poprzedzającym wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r., a wcześniej zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. nr 70, poz. 338), należało zgłosić na odcinku "Z" lub "W", stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych.

W związku z tym wskazywane przez zobowiązaną okoliczności dotyczące nieużywania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego oraz niezamieszkiwania pod adresem w [...], w ocenie wierzyciela nie spowodowały ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych, którym M.R. została objęta w momencie rejestracji.

Na koniec DIAS zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia, co oznacza, iż obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów u.o.a. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 ustawy). Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

W świetle stanowiska wierzyciela przedstawionego w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz powołanych przez wierzyciela przepisów u.o.a., obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, M.R. zobowiązana była powiadomić Pocztę Polską S.A. o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2007 r., tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określał załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia. Brak skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Wierzyciel podkreślił też, że brak dokumentu o wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego oznacza, że M.R. jest zobowiązana do uregulowania zaległych opłat abonamentowych, a nadto, że wszczęcie egzekucji administracyjnej jest w pełni uzasadnione.

Wierzyciel wskazał również, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nr [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat), stanowiące dowód zarejestrowania odbiornika telewizyjnego i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało zobowiązanej wysłane w dniu 5 grudnia 2008 r., zaś zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel podał także, że Poczta Polska S.A. nie posiada informacji, aby M.R. złożyła reklamację lub w jakiejkolwiek innej formie złożyła w placówce Poczty Polskiej zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.

Mając zatem na uwadze, że stosownie do brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu określonego w art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a., DIAS stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznając za nieuzasadniony zgłoszony przez M.R. zarzut nieistnienia obowiązku, działał w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się natomiast do przewidzianego w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 6 tej ustawy organ zauważył, że skarżąca kwestionuje wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, z uwagi na powołanie nieaktualnego publikatora tekstu jednolitego ustawy, z której wynika egzekwowany obowiązek. Wierzyciel w części E tytułu wykonawczego wskazał, że nieuiszczona opłata abonamentowa za używanie odbiornika powstała z mocy prawa i wynika z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. Powołane w tytule wykonawczym przepisy regulują powstanie i zakres obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Powyższe zaś oznacza, że stanowią one podstawę prawną obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Tekst jednolity ww. ustawy ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod poz. 1204, obowiązywał do dnia 22 września 2019 r., bowiem w dniu 23 września 2019 r. ogłoszono kolejny tekst jednolity ww. ustawy – Dz. U. z 2019 r., poz. 1801. W wystawionym w dniu [...] września 2019 r. tytule wykonawczym stanowiącym podstawę prawną egzekucji skierowanej do majątku M.R. powołano zatem pozycję Dziennika Ustaw, w którym ogłoszono poprzedni tekst jednolity ustawy.

Zdaniem organu, okoliczność ta nie zmienia faktu, że podstawa prawna egzekwowanego obowiązku pozostała ta sama. Nie stanowi jej bowiem Dziennik Ustaw, w którym jest publikowana ustawa, lecz wynika ona z konkretnych przepisów tej ustawy. Uchybienie w ww. zakresie pozostawało natomiast bez wpływu na prowadzone postępowanie oraz przysługujące zobowiązanej w tym postępowaniu uprawnienia.

Skargę na postanowienie DIAS z dnia [...] listopada 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M.R., w której zarzuciła:

1. 1) naruszenie przepisu postępowania – art. 7 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie przez organ administracji publicznej dokonania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zbadania podstaw prowadzonej egzekucji i tym samym działanie w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli;
2. 2) naruszenie przepisu postępowania art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie, iż wystawione przez wierzyciela w przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., skutkujące błędnym uznaniem dopuszczalności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi M.R. podniosła, że organ nie zbadał wnikliwie faktu istnienia przedmiotowego obowiązku po jej stronie. Okoliczność, iż skarżącej została wydana książeczka opłat RTV, która zapoczątkowała powstanie rzeczonego obowiązku, nie została w żaden sposób wykazana przez wierzyciela. Dodatkowo skarżąca wskazała, że w aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód na faktyczne złożenie przez nią wniosku o rejestrację odbiorników RTV. Stanowisko organu opiera się wyłącznie na twierdzeniach wierzyciela, który jednak w żaden sposób nie udokumentował istnienia jej obowiązku podlegającego egzekucji. Skarżąca zarzuciła, że wierzyciel ograniczył swoją argumentację do stwierdzenia, że przeciwnego stanu nie wykazała skarżąca, tj. nie udokumentowała faktu wyrejestrowania odbiornika. Zdaniem skarżącej, to na wierzycielu, zgodnie z zasadami dowodowymi, ciążył obowiązek wykazania zarejestrowania odbiornika na jej dane osobowe.

Następnie skarżąca zauważyła, że zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra

Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych o nadaniu numeru identyfikacyjnego Poczta Polska miała powiadomić użytkownika przesyłając stosowane zawiadomienie. Zawiadomienie o nadaniu ww. numeru stanowiło dowód zarejestrowania odbiornika telewizyjnego i zastępowało dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki. Skarżąca stanowczo zaprzeczyła, aby kiedykolwiek została skutecznie zawiadomiona o nadaniu jej stosownego numeru identyfikacyjnego.

Dodatkowo skarżąca zarzuciła organowi powołanie się w tytule wykonawczym na nieaktualny tekst jednolity ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (2014 r.). Tytuł wystawiony przez Pocztę Polską S.A. - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w dniu [...] września 2019 r., zdaniem skarżącej, nie zawierał wszystkich niezbędnych elementów ustawowych, wskutek czego nie mógł stanowić podstawy prowadzenia egzekucji w administracji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisku wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Na wstępie należy wskazać, że art. 1 pkt 20 i 21 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), które to przepisy weszły w życie z dniem 30 lipca 2020 r., zmieniły brzmienie art. 33 i art. 34 u.p.e.a., które regulują podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz tryb postępowania w tej sprawie. Jednakże z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy regulujące środek zaskarżenia w postaci zarzutów na postępowanie egzekucyjne w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2. 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3. 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4. 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5. 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6. 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7. 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8. 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9. 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10. 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W piśmie z dnia [...] listopada 2019 r., inicjującym postępowanie w przedmiocie zarzutów, zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., kwestionując istnienie po jej stronie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za używanie odbiornika telewizyjnego. Dodatkowo skarżąca w powyższym piśmie zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. twierdząc, że w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym został wskazany niewłaściwy publikator u.o.a. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego – nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącą zarzuty za niezasadne. Dokonana przez niego ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji.

Należy podkreślić, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu II instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny stanowiska wierzyciela oraz zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, iż będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07).

Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają z przepisu art. 7 ust. 3 u.o.a, a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to Poczta jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Przywołać przy tym należy stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż u.o.a., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Mając na uwadze powyższe, odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku skarżącej związanego z koniecznością uiszczania w okresie od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. abonamentu RTV (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 2 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1). Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2).

Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest więc obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że co do rejestracji odbiornika RTV na nazwisko skarżącej, wierzyciel stwierdził, że potwierdzono rejestrację odbiornika telewizyjnego na jej dane osobowe. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka opłat RTV, stanowiąca dowód zarejestrowania odbiornika. W chwili natomiast wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Organ II instancji zauważył, że w aktach znajduje się duplikat zawiadomienia skarżącej o nadaniu powyższego numeru opatrzony datą [...] grudnia 2008 r. Wskazać należy, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie w dniu 13 grudnia 2007 r., a zatem, zgodnie z § 5 ust. 2, jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13 grudnia 2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Nadto, w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Zdaniem Sądu, z akt niniejszej sprawy w żaden sposób nie wynika, by skarżąca składała wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, a jedynie wynika, że w dniu [...] grudnia 2008 r. wierzyciel sporządził zawiadomienie skarżącej o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, a fakt doręczenia tego zawiadomienia wywodzi z faktu nie zarejestrowania zwrotu wysłanej korespondencji. Zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela brak jest jakiejkolwiek informacji o tym, żeby M.R. złożyła reklamację w powyższym zakresie lub podniosła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu powyższego numeru, bądź też wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.

Sąd uznał, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust.

2. Normodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16). W ocenie Sądu, mimo że obowiązek uiszczania opłaty wynika z u.o.a. i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę Polską powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. Poczta Polska miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wierzyciel wykazał, iż wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów.

W ocenie Sądu, wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu, że poza wygenerowaniem dnia [...] grudnia 2008 r. zawiadomienia, w istocie doszło do jego wysłania skarżącej. Dostrzec przy tym należy, że wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżąca zaś kategorycznie stwierdziła, że powyższego spornego pisma nie otrzymała i że nie istnieje wobec niej w ogóle obowiązek. Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takowego nie przedstawił. Co prawda żaden przepis u.o.a. nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych, jednakże nie ulega wątpliwości, że w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny.

Zdaniem Sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując ku temu wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono skarżącej ww. sporne pismo, lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Skoro zatem obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie się w kwestii prawidłowości stanowiska organów w względem zarzutów skarżącej co do nieistnienia obowiązku. Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r., zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., w szczególności przepisu art. 6, 7, 8 k.p.a.

Zdaniem Sądu, wprawdzie organy egzekucyjne podporządkowały się regule związania stanowiskiem wierzyciela przewidzianej w art. 34 § 1 u.p.e.a., jednakże z uwagi na stwierdzenie, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego, konieczne było także uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, stosownie do wyżej przytoczonych art. 134 i 135 p.p.s.a., które dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt, ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego (rejestracyjnego). Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej.

Na ocenę Sądu bez wpływu pozostaje drugi zarzut zawarty w skardze, dotyczący powołania się przez wierzyciela w wystawionym tytule wykonawczym na nieaktualny publikator u.o.a. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, jak już wyżej wskazano, wynika wprost z przepisów tej ustawy i dla jego realizacji bez znaczenia pozostaje identyfikator Dziennika Ustaw, w którym została ona opublikowana. Niezależnie od numeru publikatora, treść przepisów ustawy pozostała niezmieniona, jest jednoznaczna, a obowiązek wynikający z jej przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od złożonej skargi w powyższej wysokości.