Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. K.D., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 1992 r. dotyczącą zmian w instalacji centralnego ogrzewania budynku przy [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że w.w, budynek stanowi współwłasność A.M. oraz następców prawnych C.P. i M.P., przy czym w budynku tym znajdują się dwa wydzielone, odrębne lokale mieszkalne tj. nr [...] na parterze budynku stanowiący własność A.M. oraz lokal nr [...] na pierwszym piętrze stanowiący współwłasność następców prawnych C.P. i M.P., grunt pod budynkiem oraz instalacje gazowe i c. o. stanowią współwłasność łączną. Wnioskodawczyni wskazała, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] września 1992 r. właścicielami lokalu nr [...] oraz współwłaścicielami części wspólnych budynku byli C.P. i M.P.
Decyzja wydana została z pominięciem w postępowaniu administracyjnym C.P. i M.P., którzy bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu dotyczącym w.w. decyzji. A.M., bez zgody dwóch pozostałych współwłaścicieli budynku, nie posiadała samodzielnego prawa dysponowania współwłasnością domu dwurodzinnego na cele budowlane i nie posiadała samodzielnego prawa do dysponowania prawem współwłasności instalacji c.o., która jest wspólna dla mieszkań nr [...], nadto nie posiadała zgody sądu na dokonywanie zamian i przeróbek w instalacji c.o. Jako istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 1992 r. strona wskazała dowód z Ksiąg Wieczystych wraz z prawomocnymi postanowieniami Sądu Powiatowego z grudnia 1963 r. orzekającymi o współwłasności instalacji gazowej i c.o. wspólnej dla obu mieszkań, które zostały ujawnione w dniu 24 maja 2017 r. w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w sprawie sygn. akt [...].
Wnioskodawczyni podniosła, że do dnia dzisiejszego decyzja z dnia [...] września 1992 r. nie została doręczona C.P. i M.P. Następcą prawnym C.P. i M.P. jest K.D., która jest współwłaścicielem części wspólnych budynku mieszkalnego przy [...] oraz właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w tym budynku.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, Prezydent Miasta wznowił postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na budowę z dnia [...] września 1992 r. obejmującego instalację pieca gazowego c.o. w budynku przy [...].
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 151 §1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 1 kpa odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] września 1992 r. znak [...] udzielonej A.M. obejmującej instalację pieca gazowego c.o. w budynku przy [...].
Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Wojewoda uchylił powyższą decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania organ I instancji pominął drugą wskazaną przez stronę przesłankę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa., bowiem organ na żadnym etapie postępowania nie rozpatrzył istnienia okoliczności określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Prezydent Miasta wezwał K.D. do złożenia dowodu na nowe okoliczności faktyczne lub prawne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nieznane organowi, który wydał decyzję w dniu [...] września 1992 r. udzieloną A.M., obejmującą zgodę na instalację pieca gazowego c.o. w budynku przy [...].
W odpowiedzi na powyższe wezwanie organu pismem z dnia [...] lutego 2018 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniosła o dopuszczenie jako dowodów w sprawie: kserokopii pisma zawierającego zawiadomienie o popełnienia przestępstw ściganych z urzędu w sprawie administracyjnej [...] oraz oryginałów wpisów do Księgi Wieczystej nieruchomości położonej przy [...], postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 1963 r.; nadto wniosła o zwrócenie się o udostępnienie, a następnie o dopuszczenie dowodu z informacji Prokuratury Rejonowej na okoliczność zrejestrowania zgłoszenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa w sprawie [...], wniosła o zwrócenie się do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny sprawa sygn. akt [...] o oryginały Ksiąg wieczystych wraz z oryginałami decyzji administracyjnych oraz postanowień Sądu Powiatowego stanowiących podstawę wpisu do Księgi Wieczystej, o dopuszczenie jako dowodu w sprawie całości akt administracyjnych prowadzonych pod numerem [...] – w tym miejscu strona podniosła, że decyzja z dnia [...] września 1992 r. nie została doręczona prawnym współwłaścicielom wspólnej własności instalacji gazowej i c.o. i właścicielom mieszkania nr [...], na decyzji kwestionowany jest podpis, który nie jest podpisem współwłaścicieli mieszkania nr [...] i znacząco różni się od podpisu A.M. złożonych do sprawy sądowej sygn. [...] i na innych dokumentach spraw administracyjnych - w tych okolicznościach złożono zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa; dokumentów znajdujących się w sprawie administracyjnej nr [...], dokumentów archiwalnych P. sp. z o.o., wszystkich pism jakie Sąd Rejonowy Wydział Cywilny kierował do Urzędu Miejskiego Wydział Administracji Budowlanej w sprawie [...].
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., w związku z informacją zawartą w w.w. piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. o zgłoszeniu podejrzenia popełnienia przestępstw, Prezydent zawiesił postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowania karnego.
Pismem z dnia [...] września 2018 r. K.D-G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o podjęcie postępowania administracyjnego. Do wniosku dołączono postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia [...] marca 2018 r. sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231 § 1 kk i inne oraz postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia [...] września 2018 r. sygn. akt [...] utrzymujące w mocy w.w. postanowienie Prokuratora Rejonowego o odmowie wszczęcia śledztwa.
Postanowieniem z dnia [...] pażdziernika 2018 r. Prezydent podjął postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Prezydent, na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 kpa odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] września 1992 r. znak [...] udzielonej A.M. obejmującej instalację pieca gazowego c.o. w budynku przy [...] oraz stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 1992 r. znak [...] wydana została z naruszeniem prawa polegającym na nie zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ przedstawił przebieg postępowania w danej sprawie, a następnie wskazał, że analiza akt sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] września 1992 r. udzielającą pozwolenia na montaż pieca gazowego c.o. w piwnicy budynku przy [...] wykazała, że w ramach tegoż postępowania nie zawiadomiono współwłaścicieli nieruchomości o toczącym się postępowaniu uniemożliwiając im jako stronom czynny w nim udział, co skutkowało naruszeniem art. 10 kpa. Organ stwierdził, że od doręczenia decyzji, co nastąpiło w dniu 29 września 1992 r., upłynęło 25 lat. W sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne. Dokumenty, które przedkładane były na kolejnych etapach wznowionego postępowania nie mają wpływu na rozstrzygniecie zagadnienia, bowiem nie dotyczą merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji. Zawarta w nich argumentacja podnosi wyłącznie kwestię braku udziału stron (właścicieli pozostałych lokali) w postępowaniu administracyjnym i jest jedyną okolicznością, która została ujawniona w dacie wydania kwestionowanej decyzji, stanowiącą jednocześnie przesłankę do wznowienia postepowania w przedmiotowej sprawie.
Od powyższej decyzji organu I instancji K.D-G. wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Wskazała, że poprzez zaniechanie swoich obowiązków przez okres 25 lat organ zaniechał doręczenia decyzji stronom postępowania, organ nie zauważył, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego doręczenie stronom postępowania decyzji z dnia [...] września 1992 r. Organ nie uwzględnił nowych okoliczności sprawy istniejących w dniu wydania decyzji, które mają wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżąca podniosła, że Prokurator Prokuratury Rejonowej ustalił na piśmie, iż w sprawie nr [...] oraz w decyzji z dnia [...] września 1992 r. nr [...] popełniono czyn z art. 270 § 1 kk, polegający na podrobieniu potwierdzenia odbioru tej decyzji. Skutkiem tego dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, dotyczące rzekomego doręczenia decyzji w dniu 22 września 1992 r., okazały się fałszywe, w następstwie czego C.P. oraz K.D-G. otrzymały status osób pokrzywdzonych.
Skarżąca wskazała, że z dokumentów przedłożonych w Prokuraturze jednoznacznie wynika, że nieczytelny podpis przy dacie [...] września 1992 r. odbioru decyzji został podrobiony, nie jest to podpis A.M., gdyż podpisuje się ona czytelnie imieniem i nazwiskiem, nie jest to też podpis M.P., ani C.P. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji stronom postępowania. Skarżąca zarzuciła, że w toku postępowania organ przemilczał i nie uwzględnił przedłożonych przez nią i zawnioskowanych dowodów. Zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 5 kpa. W postępowaniu organ przemilczał fakt, że Prokurator Rejonowy stwierdził popełnienie przestępstw urzędniczych, w stosunku do sprawców przestępstw popełnionych w dniu [...] września 1992 r. i [...] września 1992 r. nastąpiło przedawnienie karalności czynów. Organ pominął, że brak było podstaw prawnych do wydania decyzji z dnia [...] września 1992 r., bowiem urzędnik prowadzący postępowanie w tej sprawie nie ustalił stosunków własnościowych dotyczących danego budynku. Zaskarżona decyzja uchybia również art. 145 § 1 pkt 7 kpa, gdyż narusza zasadę ochrony prawa własności, która wyrażona jest w art. 21 art. 64 pkt 1 i pkt 2 Konstytucji RP.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że analiza sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 2 oraz pkt 7 kpa.
Dalej organ podniósł, że zasadne jest stanowisko odwołującej iż w sprawie doszło do zaniechania obowiązków służbowych, skutkiem czego właściciele nieruchomości objętej wnioskiem A.M. o pozwolenie na budowę nie brali udziału w postępowaniu oraz nie została im doręczona decyzja. Faktom tym nie zaprzecza organ I instancji stwierdzając, że decyzja z dnia [...] września 1992 r. znak [...] wydana została z naruszeniem prawa polegającym na nie zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem organu podnoszony przez skarżącą zarzut popełnienia przez pracownika Urzędu Miejskiego przestępstwa z art. 270 § 1 kk polegającego na podrobieniu potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] września 1992r. pozostaje bez wpływu na treść tej decyzji.
W ocenie Wojewody organ I instancji prawidłowo ocenił iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 kpa. Przepisy te wprowadzają ujemną przesłankę uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. W danym przypadku organ jest zobligowany do wznowienia postępowania, jego skutkiem nie może być jednak uchylenie decyzji, lecz zgodnie z art. 151 § 2 kpa stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Organ rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko to, czy istniały przyczyny wznowienia, ale także to, czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istotny nie stoją okoliczności o jakich owa w art. 146 kpa. Artykuł ten zawiera dwie przesłanki negatywne ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Przesłanką tą jest upływ terminów pięcio - i dziesięcioletniego, których upływ pozabawia organ kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy.
Termin ten ma charakter materialnoprawny, gdyż jego upływ powoduje skutek materialnoprawny w postaci utrzymania faktycznej możliwości zrealizowania uprawnień lub obowiązków zawartych w decyzji poddanej procedurze wznowienia. Podstawową funkcją przepisu art. 146 § 1 kpa jest zasada trwałości decyzji administracyjnej.
Od powyższej decyzji K.D-G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: art. 146 § 1 kpa, art. 7, art. 28, art. 61 § 1 w zw. z art. 61a § 1 i art. 63 § 3, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 89, art. 107 § 3 i art. 109 § 1 kpa oraz przepisów: art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2, art. 29 ust. 5 i art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 r. Prawo budowlane (DZ.U. z 1974 Nr 38 poz. 229) poprzez wydanie decyzji pomimo braku przedłożenia wymaganych dokumentów, zwłaszcza potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wydanie decyzji na podstawie wniosku osoby trzeciej – J.R., który nie posiada i nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości oraz nie występował jako pełnomocnik A.M. Skarżąca podniosła, że w toku postępowania organ zaniechał ustalenia własności nieruchomości, przez co prawni właściciele nieruchomości oraz instalacji gazowej i c.o. pozbawieni zostali prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Jednocześnie organ zaniechał ustaleń komu faktycznie doręczona została decyzja z dnia [...] września 1992 r. poprzestając na domniemaniu, że decyzję doręczono A.M., nie zaś osobie trzeciej, to zaś spełnia przesłanki z art. 270 § 1 w zw. z art. 273 kk. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wniosła o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego sądowego z dziedziny badań porównawczych pisma ręcznego na okoliczność, czy podpis na decyzji z dnia [...] września 1994 r. złożony został przez A.M., ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zawnioskowanych dokumentów oraz o zobowiązanie A.M. do przedłożenia kserokopii wzoru jej podpisu znajdującego się na dowodzie osobistym.
W uzasadnieniu skargi skarżąca dowodziła, że podpis widniejący na wniosku z dnia [...] sierpnia 1992 r. o wydanie pozwolenia na instalację pieca c.o. oraz na decyzji z dnia [...] września 1994 r nie pochodzi od A.M., lecz od osoby trzeciej.
W toku postępowania sądowego, w dniu [...] sierpnia 2019 r. zmarła uczestniczka postępowania – A.M.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., do czasu ustalenia następców prawnych zmarłej uczestniczki postepowania A.M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zawiesił postepowanie sądowe w tej sprawie.
Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. skarżąca zwróciła się o uzupełnienie akt sprawy o brakujące dokumenty, które organ usunął z akt sprawy znak: [...] oraz o brakujące dokumenty, których organ zaniechał dołączenia i doręczenia do akt niniejszej sprawy. Do pisma skarżąca dołączyła fotokopie i kserokopie pism procesowych.
Na podstawie danych zawartych w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] marca 2020 r., informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych oraz wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia po A.M. sporządzonego przed Notariuszem U.K. z Kancelarii Notarialnej, Rep. A nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2019 r. ustalono, że spadek po A.M. dziedziczą: mąż spadkodawczyni W.M., córka A.R., córka E.G., wnuczka A.K-B., wnuk T.K.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. podjął z urzędu zawieszone postępowanie sądowe z udziałem: W.M., A.R., E.G., A.K-B., T.K.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r., Wojewoda ustosunkował się do stanowiska i zarzutów skarżącej wyrażonych w w.w. piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. dotyczących niekompletności akt sprawy i stwierdził, że zawartość przekazanych akt organu I instancji odpowiada spisom tych akt. Pozostałe dokumenty wymienione przez skarżącą dotyczą innej decyzji, która nie została przez nią zaskarżona.
Pismem procesowym z dnia [...] lipca 2020 r. skarżąca zwróciła się o zobowiązanie Wojewody do przedłożenia dowodu z dokumentów ostatecznej decyzji i oryginałów dokumentów na które organ powołuje się w swoim piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz wyjaśnienie dlaczego dokument z dnia [...] kwietnia 2019 r. zatytułowany - odwołanie - nosi inne daty wpływu, niż dokument złożony przez wnioskodawczynię w dniu 19 kwietnia 2019 r. w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miejskiego. Do pisma skarżąca dołączyła poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. oznaczonego jako "odwołanie".
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2020 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie jako dowodów w sprawie dokumentów: pisma Prezydenta Miasta z dnia [...] pażdziernika 2017 r. nr [...] wraz z kopertą oraz pisma Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] wraz z kopertą na okoliczność, że nie było żadnej innej sprawy administracyjnej oraz że w aktach sprawy brakuje odwołania z dnia [...] pażdziernika 2017 r., prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego z dnia [...] grudnia 1963 r., wniosku organu z dnia [...] kwietnia 1963 r. wraz z opisem i mapą nieruchomości i prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego z dnia [...] kwietnia 1963 r. o założeniu księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy [...] - na okoliczność zaniechania przez organ ustalenia prawa własności i prawa współwłasności nieruchomości. Skarżąca podniosła, że organ nie wykazał komu doręczył decyzję z dnia [...] września 1994 r. i czy była to osoba uprawniona. W dniu wydania decyzji A.M. zamieszkiwała pod innym adresem.
Na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski dowodowe zawarte w skardze oraz w pismach procesowych z dnia [...] lutego 2020 r., [...] lipca 2020 r. oraz z dnia [...] lipca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Ponieważ przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest decyzja wydana w toku postępowania wznowieniowego wskazać należy, że postępowanie to ma charakter nadzwyczajny stanowiąc wyłom od przewidzianej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.
Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione zostały w art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
- 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
- 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
- 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
- 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
- 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
- 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
- 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
- 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Celem postępowania wznowieniowego jest zatem ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, a w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).
Organy obu instancji zasadnie przyjęły, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1992 r. znak [...] udzielająca A.M. zgodę na instalację pieca gazowego c.o. w budynku przy. [...] narusza prawo, bowiem jej wydanie nastąpiło w wyniku przeprowadzenia postępowania, w którym nie zapewniono prawa udziału współwłaścicielom danego budynku. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w dacie wydania inkryminowanej decyzji budynek mieszkalny położony przy [...] oraz grunt pod nim stanowiły współwłasność A.M. oraz C.P. i M.P. Wskazane osoby były współwłaścicielami części wspólnych budynku (w tym instalacji gazowej i c.o.) oraz właścicielami poszczególnych lokali mieszkalnych w danym budynku. Bezspornie w sprawie dotyczącej udzielenia pozwolenia na instalację pieca c.o. w piwnicy budynku pozostałym współwłaścicielom części wspólnych budynku, czyli C.P. i M.P., przysługiwał status stron postępowania, natomiast organ nie zapewnił im prawa czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie inkryminowanej decyzji.
W sprawie wystąpiła zatem przesłanka wznowienia, o której mowa w przywołanym wyżej art. 145 §1 pkt 4 k.p.a.
Tym niemniej art. 146 §1 k.p.a. stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 §1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Przepis ten nakazuje więc organowi badanie w pierwszej kolejności, czy z uwagi na upływ terminu w nim określonego w ogóle jest możliwe zastosowanie rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 §1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Organy obu instancji ustaliły, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] września 1992 r. znak [...] udzielająca pozwolenia na instalację pieca c.o. została odebrana osobiście w dniu 29 września 1992 r. przez stronę postępowania – A.M., na co wskazuje złożony pod treścią decyzji podpis z podaniem daty – "29 września 1992 r." Od tejże daty organ określił wynikający z art. 146 § 1 kpa okres dopuszczalności uchylenia decyzji oraz stwierdził, że w analizowanej sprawie ze względu na upływ ponad pięcioletniego terminu, w którym prawo dopuszcza uchylenie decyzji ostatecznej, nastąpiło przedawnienie uchylenia przedmiotowej decyzji z dnia [...] września 1992 r., innymi słowy uchylenie danej decyzji w trybie wznowienia postępowania nie jest już dopuszczalne.
W orzecznictwie sądowym zauważono, że treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż upływ określonych w nim terminów stanowi negatywną przesłankę do merytorycznego rozpoznania sprawy w trybie wznowieniowym decyzji, upływ terminów określonych w art. 146 § 1 k.p.a. jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 k.p.a. nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości prawidłowe przyjęcie przez organy, że w rozpatrywanym przypadku przekroczony został termin przedawnienia określony w art. 146 § 1 k.p.a., co implikowało konieczność zastosowania art. 151 § 2 k.p.a. Zaskarżone w sprawie rozstrzygniecie wydane zostało bez merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej przedmiotową decyzją z dnia [...] września 1992 r. i stosownie do treści art. 151 § 2 k.p.a. zawiera stwierdzenie, że decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa.
W toku postępowania administracyjnego oraz sądowego strona skarżąca zmierzała do podważenia ustaleń w zakresie początkowej daty biegu terminu przedawnienia uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym, wynikającego z art. 146 § 1 kpa. Skarżąca dowodziła, że podpis złożony pod treścią decyzji wraz z zamieszczeniem daty "29 września 1992 r." nie pochodzi od A.M., że jest to podpis złożony przez osobę trzecią, której nie przysługiwał status strony w tamtym postępowaniu administracyjnym. Wskazać w tym miejscu należy, że okoliczność ta nie została dowiedziona. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. sygn. akt [...] Prokurator Rejonowy na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk z uwagi na przedawnienie karalności czynu odmówił wszczęcia śledztwa m.in. w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariusza publicznego – pracownika Urzędu Miejskiego poprzez przeprowadzenie postępowania z pominięciem stron postępowania tj. o czyn z art. 231 § 1 kk oraz w sprawie podrobienia w dniu 29 września 1992 r. potwierdzenia odbioru decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] września 1002 r. przez osobę uprawnioną tj. o czyn z art. 270 § 1 kk.
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. w sprawie sygn. akt [...] Sąd Rejonowy Wydział Karny utrzymał w mocy w.w. postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia [...] marca 2018 r. Powyższe oznacza, że ze względu na to, iż nie doszło do wszczęcia postępowania karnego w powyższych sprawach, okoliczności dotyczące podrobienia podpisu na decyzji z dnia [...] września 1992 r. nie mogły być przedmiotem badania właściwego organu.
Wskazać nadto należy, że podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność podrobienia podpisu przez odbiorcę decyzji nie mogła być przedmiotem ustalenia Sądu w niniejszej sprawie w oparciu o przedkładane odpisy dokumentów prywatnych i dokumentów urzędowych, gdyż ustalenia w tym przedmiocie nie należą do właściwości sądu administracyjnego, kognicja sądu administracyjnego nie obejmuje bowiem czynienia ustaleń w sprawie. Sąd nie był również władny do tego, aby w ramach toczącego się postępowania powołać biegłego z dziedziny badań porównawczych pisma ręcznego dla wykazania, czy podpis widniejący pod treścią decyzji złożony został przez A.M.
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy przekazanych mu przez organ administracyjny (art. 54 § 2, art. 133 p.ps.a) i co do zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach sąd może uzupełniająco przeprowadzić dowód z dokumentu, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a), co oznacza możliwość uwzględnienia wniosku i przeprowadzenie dowodu z konkretnego, przedstawionego sądowi dokumentu. W sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeka o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
W analizowanej sprawie Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia kończącego sprawę i nie zachodzi potrzeba uchylenia zaskarżonej decyzji w celu przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych. Zauważyć należy, że kwestionowana przez stronę skarżącą okoliczność daty odbioru inkryminowanej decyzji w toku postępowania nie została podważona. Jak wyżej wskazano, w tym zakresie sprawy, istotne znaczenie mają orzeczenia o odmowie wszczęcia śledztwa. Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy nie dawał w szczególności wystarczających podstaw do przyjęcia, że zachodzi podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez uzyskanie opinii biegłego z dziedziny badań porównawczych pisma ręcznego. Przedkładane przez stronę skarżącą dokumenty prywatne nie stanowiły wystarczającej podstawy do podważenia ustaleń wynikających z treści inkryminowanej decyzji.
Nadto ze względu na śmierć A.M., przeprowadzenie badań grafologicznych w ramach czynności biegłego mogło być obecnie utrudnione. Analizując sprawę w tym zakresie Sąd miał również na uwadze zasadę ochrony obrotu prawnego.
W myśl art. 106 § 3 p.p.sa. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Przytoczony przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wprowadza odstępstwo od zasady orzekania przez sąd na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Jego zastosowanie jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II OSK 328/19).
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w pismach procesowych strony skarżącej. W ocenie Sądu materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych sprawy stanowi wystarczającą podstawę do poczynienia ustaleń z zakresie stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy. Dowody zawnioskowane przez stronę skarżącą zmierzały do wykazania stanu własności przedmiotowego budynku mieszkalnego, a przez to do wykazania przysługującego C.P. i M.P. statusu strony. Tymczasem okoliczność ta pozostawała w sprawie poza sporem, co znalazło wyraz w treści decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe. Odnośnie wniosków dowodowych zmierzających do podważenia autentyczności podpisu złożonego na inkryminowanej decyzji, aktualna pozostaje przedstawiona powyżej argumentacja.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.