Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2004r. E.S. złożyła podanie o "wyrównanie renty socjalnej przysługującej synowi G.S. za okres od [...].01.2002r do końca 2003r.".
W złożonym [...].01.2005r. oświadczeniu podano, że skarżąca żąda przyznania zasiłku stałego zastąpionego świadczeniem pielęgnacyjnym. Powyższego świadczenia żąda za okres [...].01.2002r do końca lipca 2003r.
W dniu [...].01.2005r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza decyzją [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od [...].01.2002r. do [...].07.2003r. W uzasadnieniu podano, że w dniu [...] maja 2004r. weszła w życie ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 24 ust.2 cytowanej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony- wówczas prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.
Zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do przyznania jakichkolwiek świadczeń na podstawie tejże ustawy przed dniem wejścia jej w życie (ustawy o świadczeniach rodzinnych), czyli przed dniem 01 maja 2004r.
Wskazano również, że w okresie od lutego 2002r. do lipca 2003r. E.S. nie ubiegała się o zasiłek stały z pomocy społecznej tj. na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, która to utraciła moc.
Decyzję tę skarżącej doręczono 17 stycznia 2005r.
E.S. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej pismo nazwane "odwołanie od decyzji nr [...] z [...].01.2005r.". Pismo jest datowane na [...].04.2005r., brak jest daty wpływu do Ośrodka. W piśmie tym podano, iż w decyzji ominięto okres przyznania świadczenia od [...].01.2002r. do [...].07.2003r. pomimo orzeczenia o niepełnosprawności syna G. wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Skarżąca podała, że po otrzymaniu decyzji odmownej w trakcie rozmowy z kierowniczką Ośrodka Pomocy Społecznej dowiedziała się, że brak było dokumentów uzasadniających wypłatę świadczenia w tym okresie tj. od [...].01.2002r. do [...].07.2003r.
Wskazała, że z uwagi na powyższe "dołącza ksera wszystkich posiadanych dokumentów zawartych w teczce nr 1 i teczce nr 2." Skarżąca wniosła o szczegółowe i wnikliwe zapoznanie się z dostarczonym materiałem z którego – zdaniem skarżącej –wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje synowi skarżącej od [...].01.2002r. do [...].07.2003r. W dniu 18 maja 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę powołano art. 134 w zw. z art. 129 § 2 kpa. Postanowienie to skarżąca otrzymała 20 maja 2005r. W dniu 09.06.2005r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W skardze skarżąca podała, że czuje się pokrzywdzona wynikiem postanowienia w którym zarzuca się nieterminowość odwołania od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej "istnieją sprawy, w których można odstąpić od terminów".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazanych w skardze. Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie będąc jednocześnie związany granicami skargi – stwierdził, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.7, art.8 i art.9 kodeksu postępowania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności organ miał obowiązek ustalić treść żądania. Skarżąca kierując pismo do organu użyła sformułowania odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...].01.2005r. Z treści uzasadnienia wynika, że skarżąca "złożyła je z uwagi na otrzymaną informację od Kierownik OPS, że brak było dokumentów uzasadniających wypłatę świadczenia w okresie od [...].01.2002r. do [...].07.2003r. Dlatego też do odwołania dołącza ksera wszystkich posiadanych dokumentów". Decyzja organu I instancji doręczona została stronie 17 stycznia 2005r., pismo nazwane "odwołaniem od decyzji" wpłynęło ze znacznym przekroczeniem 14 dniowego terminu do złożenia odwołania. Z treści pisma wynika, że skarżąca wskazuje na okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe stanowiło podstawę do rozważenia czy skarżąca nie złożyła wniosku o wznowienie postępowania.
Stosownie do treści art.61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji.
Wniosek otwierający postępowanie administracyjne w przypadku niezachowania obowiązujących wymogów formalnych stanowi podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalić czy domniemana jego treść zgodna jest z wolą osoby od której pochodzi. Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego.
Strona postępowania administracyjnego nie ma obowiązku powoływania się na jakiekolwiek przepisy, zaś to organy administracji z mocy art. 9 k.p.a. mają obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać mają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z tego też względu organ winien rozpatrzyć czy pismo złożone przez skarżącą nie ma charakteru wniosku o wszczęcie nadzwyczajnego trybu postępowania - wniosek o wznowienie postępowania.
Należy zwrócić uwagę, że sprawy z zakresu pomocy społecznej mają charakter szczególny, organ w tego typu sprawach winien szczególną wagę przykładać do należytej oceny wpływającego wniosku. W sytuacji, kiedy istnieje podstawa do zastosowania trybu nadzwyczajnego – który mógłby doprowadzić do realizacji żądania strony – należy uzyskać od strony stanowisko czy pismo które złożyła jest ewentualnie wnioskiem o wznowienie postępowania czy też należy je potraktować jako odwołanie.
Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika czy w odniesieniu do pisma skarżącej z dnia 18 kwietnia 2005r. dokonano oceny w tym kierunku. W przedmiotowej sprawie należy jednoznacznie ustalić treść pisma strony. Powyższe ustalenie jest niezbędne do podjęcia odpowiednich – w zależności od rodzaju postępowania- czynności zmierzających do zakończenia postępowania, które następnie będzie mogło zostać poddane ewentualnej kontroli instancyjnej i ostatecznie sądowoadministracyjnej.
Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.
A. Juszczyk-Wiśniewska I. Fornalik M. Bohdanowicz