Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2008 r. A.Z., działając przez swojego pełnomocnika A.Z., złożyła w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie m.in. wydania Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 157 § 1 i 3 odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji, wskazując w uzasadnieniu, iż przed Kolegium toczyła się już wszczęta z urzędu sprawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1972 r., która posiada przymiot decyzji ostatecznej (decyzja z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...]). Z tego względu stwierdzono niedopuszczalność wszczęcia postępowania zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. z przyczyn przedmiotowych.
Strona pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc wcześniej prezentowaną argumentację zarzucając, iż wskazany Akt Własności Ziemi został wydany z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpoznając sprawę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i § 3 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2008 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że brak jest podstaw przemawiających za zmianą zaskarżonej decyzji oraz podtrzymał swoje stanowisko, że wniosek A.Z. z dnia [...] maja 2008 r. jest bezzasadny z przyczyn przedmiotowych, bowiem orzekanie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne..
Z powyższą decyzją nie zgodziła się, reprezentowana przez A.Z., A.Z. kierując skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, w której wniosła m.in. o uchylenie decyzji organ odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 roku, oraz o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości rolnej po ojcu skarżącej, S.M..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Przystępując do sprawy Prokurator Prokuratury Okręgowej pismem z dnia [...] lutego 2009 r., wskazując wprawdzie na naruszenie przepisów proceduralnych tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co w jego ocenie nie miało żadnego wpływu na treść orzeczenia, wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że stanowisko prezentowane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
Natomiast zgodnie z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta uchybia prawu.
W ocenie Sądu najistotniejszą okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie okazała się kwestia składu w jakim Kolegium wydało w oparciu o wniesioną skargę zaskarżoną decyzję.
Jak wynika z akt administracyjnych w posiedzeniu Kolegium, na którym została wydana decyzja w l instancji z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] uczestniczyła w charakterze członka Kolegium I.D.. Ona również uczestniczyła w posiedzeniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...].
W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie m.in. w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Takiemu wyłączeniu podlega również, zgodnie z art. 27 § 1 kpa, członek organu kolegialnego.
Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 127 § 3 k.p.a., czyli nie w trybie typowego postępowania odwoławczego, bowiem zarówno decyzja w l jak i w II instancji wydane zostały przez ten sam organ.
W tym miejscu należy zaznaczyć, iż nie ma organu nadrzędnego nad samorządowymi kolegiami odwoławczymi, który byłby uprawniony do kontroli wydawanych przez nie rozstrzygnięć. Należy jednak pamiętać, iż zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Taki tryb w niniejszej sprawie ma zapewnić tryb postępowania określony w art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Strona składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma prawo oczekiwać rozpatrzenia swojej sprawy ponownie przez inne osoby, niż te które już się w sprawie wypowiedziały.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w dniu 22 lutego 2007 r. w składzie siedmiu sędziów sygn. II GPS 2/2006 opublikowanej w ONSAiWSA 2007/3/6 - artykuł 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 zd. 2 k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego Kodeksu, czyli na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie może zatem w składzie orzekającym Kolegium rozpatrującym sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy znaleźć się członek Kolegium, który brał udział w wydawaniu pierwszej decyzji.
Nadto zwrócić należy uwagę, że wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. P 57/07 Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego NSA orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że " w wypadku wyłączenia członka organu kolegialnego nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., tj. na takich samych podstawach jak pracownik. Przesłanki wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego są więc tożsame i rozważania dotyczące wyłączenia pracownika można w sposób bezpośredni stosować do członków organu kolegialnego.
W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując sprawę już w prawidłowym składzie winno rozpoznać wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Z uwagi na zaistniałe przesłanki wznowieniowe niecelowym było rozważanie zarzutów podniesionych w skardze.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.