Uzasadnienie
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 lipca 2016 r. Stowarzyszenie [...] został wezwany do uzupełnienia braku w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPPr, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.).
W wyznaczonym terminie (11 sierpnia 2016 r.) wpłynął do sądu wniosek strony skarżącej (dalej jako Stowarzyszenie) o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr. W załączonym załączniku do formularza PPPr Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organizacja nie posiada majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej i tym samym wykonuje prace społecznie. Nadto wskazano, że na rachunku bankowym znajduje się kwota w wysokości 5,97 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku Stowarzyszenie przedłożyło wyciąg z rachunku bankowego oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesione straty) za okres 2016 (CIT-8).
Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 14 września 2016 r. Stowarzyszenie została ponownie wezwane do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. złożenie statutu stowarzyszenia,
- 2. wskazanie liczby członków stowarzyszenia w 2016 r.,
- 3. wskazanie wysokość składki członkowskiej w 2016 r. i uzyskanego dochodu z tego tytułu w 2016 r.,
- 4. złożenie oświadczenia, jakie ewentualnie działania podjęło Stowarzyszenie w ciągu ostatnich sześciu miesięcy w celu zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej 22 września 2016 r. Stowarzyszenie nie odpowiedziało na wezwanie.
Wniosek nie jest uzasadniony.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 718 – zwanej dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu.
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Wpis od skargi wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, s. 568).
Należy zwrócić uwagę, że Stowarzyszenie nie odpowiedziało na wezwanie z dnia 14 września 2016 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie nie przedłożyło statutu, nie wskazało liczby jego członków ani wysokości składki członkowskiej i uzyskanego z tego tytułu dochodu w 2016 r.
W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866).
Nadto wymaga podkreślenia, że Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OZ 317/08 (www.orzeczenia,.nsa.gov.pl) członkowie Stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2015 r., II OZ 391/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r., II OZ 49/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że określenie wysokości składek członkowskich na poziomie uniemożliwiającym realizację zadań stowarzyszenia nie oznacza, że działalność stowarzyszenia ma być de facto finansowana ze Skarbu Państwa. Stowarzyszenie, chcąc realizować swojej statutowe cele, winno zgromadzić odpowiednie środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie istnieje bowiem żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, a organizacja, ustanawiając symboliczne składki członkowskie, sama pozbawia się zdobycia środków na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia pomocy prawnej. Nawet jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., I OZ 428/11, LEX nr 990354).
Należy także dodać, że Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło działania w celu zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych (poprzez zwiększenie ilości członków czy zwiększenie wysokości składki). W istocie rzeczy Stowarzyszenie przyjęło bierną postawę w przedmiocie zorganizowania potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych.
Należy zatem stwierdzić, że Stowarzyszenie [...] nie wykazało, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.