Uzasadnienie
1. Pisemnym wnioskiem, który wpłynął do organu 21 lipca 2020 r. R.S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie informacji publicznej w postaci zapisanej na nośniku (płycie) CD "kopii wszystkich wyroków wraz z ich uzasadnieniami wydanych w roku 2016 zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...]".
Pismem z [...] lipca 2020 r. organ zwrócił się do Przewodniczących Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego o udzielenie tych informacji po ich anonimizacji. W odpowiedziach mailowych udzielonych tego samego dnia ze wskazanych Wydziałów podano, że w Wydziale X było 65 wyroków wraz z uzasadnieniami, w wydziale I – 93 sprawy zakończone (bez wskazania liczby uzasadnień). Pismem z [...] lipca 2020 r. organ zwrócił się do wnioskującego o wykazanie, w terminie 7 dni, szczególnego interesu prawnego wskazując, że wniosek dotyczy uzyskania informacji przetworzonej.
W odpowiedzi, która wpłynęła do organu 5 sierpnia 2020 r. skarżący stwierdził, że w jego ocenie wniosek nie dotyczy informacji przetworzonej i podał sygnatury orzeczeń sądów administracyjnych, które to miały jego stanowisko potwierdzić.
2. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego odmówił R.S. udostępnienia żądanej informacji publicznej wskazując, że wniosek R.S. dotyczy informacji, które mają charakter informacji przetworzonej, a w takim wypadku wnioskodawca ma obowiązek wykazać, iż udostępnienie takich informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z uwagi na to, iż wnioskodawca nie wykazał, aby uzyskanie żądanych przez niego informacji przetworzonych było szczególnie istotne dla interesu publicznego, wydano decyzję odmowną.
Organ podał, że kwalifikacja żądanej informacji jako informacji przetworzonej wynika z tego, iż łączna liczba spraw (orzeczeń z uzasadnieniami), których dotyczy wniosek wynosi 158, co wiąże się z koniecznością ich jednostkowego wyszukania w archiwach i zanonimizowania. Samo zanonimizowanie tych dokumentów, przyjmując że czas anonimizacji jednej sprawy wynosiłby 15 minut, zajęłoby 39,5 godziny czyli ok. 4,9 dnia pracy jednej osoby zatrudnionej w sądzie. Do tego należy doliczyć czas wyszukiwania orzeczeń oraz pobranie akt z archiwum sądu. Uzasadnia to stanowisko, że żądana informacja ma charakter przetworzony, co wymaga wykazania przez stronę wnioskującą szczególnego interesu publicznego, czego, mimo wezwania nie uczyniono. Z tych względów, działając na podstawie art. 16 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej u.d.i.p.) należało odmówić udostępnienia żądanej informacji.
- 3. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł w terminie ustawowym R.S. podnosząc, z powołaniem się na orzeczenia sądów administracyjnych, że żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji przetworzonych.
- 4. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Prezes Sądu Okręgowego, po przytoczeniu przebiegu postępowania w sprawie i ustaleń organu I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. zakres informacji publicznych, które podlegają uzupełnieniu ulega ograniczeniu w przypadku, gdy dana informacja zostanie uznana za informację przetworzoną. Zdaniem organu ze względu na treść informacji oraz zakres czynności koniecznych do jej udostępnienia (opracowania) wniosek o udzielenie informacji został prawidłowo zakwalifikowany jako dotyczący informacji przetworzonej. Zbiór żądanych informacji nie istniał bowiem w chwili złożenia wniosku. W związku z powyższym konieczne byłoby wyodrębnienie tych informacji z większego zbioru, tj. rep. C, co wymaga analizy treści poszczególnych orzeczeń, skutkująca dodatkowym ponadstandardowym nakładem pracy urzędników sądowych, a tym samym odciągnięciem ich od bieżących czynności. (na wyodrębnienie informacji potrzeba prawie 5 dni pracy jednej osoby). Działania takie wykraczałyby również ponad zakres podstawowych kompetencji i obowiązków pracowników Sądu Rejonowego. Stąd też powyższe okoliczności pozwalają na uznanie, że wnioskodawca żądał udzielenia mu informacji przetworzonych, co w braku wykazania szczególnego interesu publicznego skutkować musiało odmową udostępnienia informacji.
- 4. W skardze wniesionej przeciwko tej decyzji w terminie R.S. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania podnosząc, że żądane informacje nie mają charakteru przetworzonego. W uzupełnieniu skargi, stanowiącym zarazem ustosunkowanie się do odpowiedzi na skargę, w której Prezes Sadu Okręgowego podtrzymał swoje stanowisko, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego poparł skargę zarzucając organom naruszenie:
- - art. 61 Konstytucji RP w zw. z art. 2 u.d.i.p. przez nieudostępnienie skarżącemu informacji publicznej w zakresie działalności organu władzy publicznej, co jest równoznaczne z naruszeniem istoty prawa do informacji publicznej,
- - art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania interesu publicznego, podczas gdy żądana przez niego informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej.
W związku z powyższym wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Prezesa Sądu Okręgowego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. W uzasadnieniu tego pisma zarzuty te zostały rozwinięte. W szczególności liczna spraw, która wymaga opracowywania i anonimizacji nie jest, zdaniem pełnomocnika wystarczająca do uznana, że w sprawie może być mowa o przetworzeniu, gdyż w orzecznictwie są przykłady pokazujące, że większa liczba akt do takiego skutku nie prowadzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
5. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana, po zawiadomieniu stron i umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
6. Podstawę materialną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy dostępowej, która w art. 1 ust. 1 stanowi, że za informację publiczną należy uznać każdą informację o sprawach publicznych. Przedmiotem skargi, tak, jak postępowania administracyjnego w sprawie, jest wyrażona w formie decyzji administracyjnej odmowa udzielenia informacji w zakresie objętym opisanym na wstępie niniejszego uzasadnienia pytaniem zawartym we wniosku skarżącego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w sprawie spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej wynikający z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej było uznanie przez organy obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, a skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
7. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało w ustawie zdefiniowane. W judykaturze wskazuje się na trudność z zakreśleniem granicy pomiędzy informacją przetworzoną, a informacją prostą, udostępnioną po wykonaniu na niej pewnych czynności umożliwiających jej udostępnienie. Problem pojawia się bowiem, gdy wnioskodawca wnosi o przedstawienie mu wielu informacji prostych. W orzecznictwie dominuje stanowisko, że suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia informacji wskazanej we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyroki NSA z dnia 6 października 2011 r., I OSK 1199/11; 17 maja 2012 r., I OSK 416/12; dostępne, podobnie jak pozostałe cytowane orzeczenia na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznana za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA z dnia 6 października 2011 r., I OSK 1199/11; 17 maja 2012 r., I OSK 416/12; 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14; 5 marca 2015 r., I OSK 863/14 oraz 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11).
8. W nawiązaniu do powołanych przez skarżącego oraz jego pełnomocnika poglądów wskazać też należy, że w orzecznictwie po początkowym okresie bardzo liberalnego ujęcia prawa do informacji, praktyka zaczęła dostrzegać wypaczenia tej instytucji sprowadzające się do nadużywania tego prawa lub choćby angażowania organów w rozpatrywanie spraw dotyczących udzielenia informacji publicznej w stopniu zakłócającym jej podstawowe działanie. Jest to refleksja w pełni zasadna, bo racjonalność stosowania oraz kontroli prawa do informacji musi opierać się na założeniu, że udzielanie informacji o sprawach publicznych istotnych dla obywateli bazuje na podstawowej działalności podmiotów administrujących, która nie może być wypierana lub zastępowana przez zadania dodatkowe generowane niekiedy sztucznie.
9. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem sądu, organy obu instancji słusznie przyjęły, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, gdyż jej wytworzenie wymaga znacznego nakładu pracy ze strony pracowników sądu. Zrealizowanie wniosku wymaga bowiem wyszukania, analizy oraz zanonimizowania 158 orzeczeń wraz z uzasadnieniami, gdyż chodzi o wytworzenie informacji uprzednio nieistniejącej. W tym przypadku, co wskazano w decyzjach i czego nie podważano, zrealizowanie wniosku wymaga zaangażowania przynajmniej jednego pracownika sądu przez 5 dni roboczych pełnego czasu pracy.
Są to, w ocenie sądu wystarczające argumenty przemawiające za uznaniem żądanej przez stronę informacji jako informacji przetworzonej. Ponieważ udzielenie informacji przetworzonej wymaga spełnienia przesłanki wskazanej w art, u.d.i.p. organ prawidłowo wezwał wnioskującego do jej wykazania w takim terminie, który stwarzał stronie możliwość realizacji jej prawa. Skarżący interesu szczególnego nie wskazał, gdyż w jego ocenie, żądana informacja jest informacją prostą. Z tych względów wydanie decyzji odmownej i jej utrzymanie przez organ drugiej instancji było uzasadnione.
10. Dodatkowo, mając na względzie ilość i treść wniosków składanych przez skarżącego do różnych organów, w szczególności podobnych wniosków do sądów można też rozważać, czy wniosek w niniejszej sprawie nie jest przejawem nadużywania prawa do informacji. Sąd podziela tu stanowisko judykatury, zgodnie z którym przy ocenie zaistnienia przesłanek do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na przedmiot i zakres żądanych informacji należy brać pod uwagę także m.in. ilość i częstotliwość wniosków składanych przez tego samego wnioskodawcę oraz jego postawę, mogącą wskazywać na nadużycie prawa do informacji publicznej, a także wpływ składanych przez tego wnioskodawcę licznych wniosków na normalną pracę sądu, powołanego do rozstrzygania spraw o różnym charakterze (por. wyrok WSA z 28 października 2020 r., II SA/Łd 493/20 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2020 r., IV SA/Po 1144/20; CBOSA). Przegląd orzeczeń wydawanych w sprawach ze skarg wnioskującego do takiej refleksji skłania.
Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
O kosztach należnych pełnomocnikowi strony działającemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 209 i 250 § 1 p.p.s.a.