Uzasadnienie
Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] lipca 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO lub Kolegium), powołując się m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 §1 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r. poz. 23 z późn. zm., powoływanej jako: Kpa) oraz art. 16 i art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm. dalej jako: ustawa o śr) utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie, decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na wniosek D.A. z dnia [...] lipca 2014r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w części dotyczącej okresu od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. oraz odmowy ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2013 r.
Organ odwoławczy orzekł w następującym stanie faktycznym wynikającym z akt administracyjnych sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. w sprawie [...] Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania D.A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] odrzucił odwołanie, natomiast jego wniosek z dnia [...] lipca 2014 r. o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przekazał do rozpoznania Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej.
Przekazany przez sąd powszechny wniosek wpłynął do organu I instancji w dniu 5 stycznia 2015 r.
Wnioskiem tym D.A. domagał się wyrównania mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od września 2010 r. do lutego 2013 r., wskazując że od marca 2013 r. pobiera zasiłek pielęgnacyjny w Centrum Pomocy Rodzinie na podstawie orzeczenia ustalającego znaczny stopień niepełnosprawności. Wywodził, iż zasiłek pielęgnacyjny należał mu się od września 2010 r. kiedy to pierwszy raz została orzeczona przez ZUS całkowita niezdolność do pracy (powstała przed 30 września 2010r.). Zdaniem strony całkowita niezdolność do pracy powinna być ustalona od 28 lipca 2009 r. co potwierdzają dokumenty złożone wcześniej do ZUS-u. Wskazywał na składany do ZUS-u sprzeciw co do wadliwej daty ustalenia niepełnosprawności i że wobec braku odpowiedzi skierował sprawę do sądu. Zachorował w dniu [...] lipca 2009 r. t.j. przed ukończeniem 21 roku życia. Po ukończeniu 21 roku życia był trzykrotnie hospitalizowany, zaś pierwsza hospitalizacja miała miejsce [...] lipca 2009 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. organ I instancji umorzył w całości postępowanie wszczęte na wniosek D.A. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na uznanie, że sprawa została już załatwiona decyzją ostateczną.
W wyniku odwołania D.A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało m.in. iż w przypadku wątpliwości co do przedmiotu żądania organ administracyjny powinien ustalić wszczęcia jakiego postępowania czy też w jakim zakresie żąda strona, a nie opierać się na swoim domniemaniu. Organ pomocy społecznej nie zastosował się do powyższej zasady i arbitralnie określił żądanie strony jako tę samą sprawę, z którą miał wcześniej do czynienia tj. sprawą zakończoną wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz decyzją częściowo uwzględniającą żądanie strony tj. decyzją z dnia [...] maja 2013r. nr [...]. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] marca 2013r. do [...] kwietnia 2018r.
Kolegium wskazało, że organ I instancji dotychczas nie rozstrzygał w przedmiocie prawa do zasiłku strony za okres od września 2010r. do października 2011r. wobec czego nie mógł w tym zakresie umorzyć postępowania administracyjnego.
Organ I instancji stosując się do zaleceń Kolegium wezwał stronę do potwierdzenia czy wniosek z dnia [...] lipca 2014 r. którego konsekwencją było wydanie decyzji z dnia [...] marca 2015r. uchylonej decyzją SKO z dnia [...] maja 2015r. oraz wniosek z dnia [...] marca 2015r. dołączony do odwołania strony, dotyczą prośby o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego od października 2011r. do lutego 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie strona wskazała, iż żądanie przyznania zasiłku dotyczy okresu od [...] października 2011 r. (bo wtedy po raz pierwszy złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny) do [...] lutego 2013 r. Wniosła o przyznanie świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia [...] października 2011 r. do dnia wypłaty zaległych zasiłków.
Ponownie rozpoznając wniosek z [...] lipca 2014r., działający upoważnienia Prezydenta Miasta, Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], umorzył postępowanie sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w części dotyczącej okresu od [...] października 2011r. do [...] września 2012 r. oraz odmówił ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2013 r.
Organ I instancji ustalił, iż decyzją własną z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] odmówił D.A. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2010r. stwierdzające, że D.A. jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 30 września 2012 r., data powstania całkowitej niezdolności do pracy to [...] sierpnia 2010 r. W takiej sytuacji umiarkowany stopień niepełnosprawności (przez który, stosownie do art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o śr należy też rozumieć całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) powstał u wnioskodawcy po ukończeniu 21 lat.
W wyniku odwołania D.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w całości mocy.
Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, z dnia [...] kwietnia 2013 r. D.A. uznany został za niepełnosprawnego w stopniu znacznym na okres do [...] kwietnia 2018 r. ze wskazaniem, iż ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od [...] marca 2013 r., a niepełnosprawność od [...] lipca 2009 r.
W oparciu o to orzeczenie D.A. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wystąpił o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego, precyzując dodatkowo w piśmie przewodnim, że domaga się tego świadczenia za okres od października 2011 r. w związku z pierwszym wnioskiem złożonym w dniu 14 października 2011 r.
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] przyznany został D.A. zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] marca 2013 r. do [...] kwietnia 2018 r.
Rozstrzygając w tak ustalonym stanie faktycznym w przedmiocie wniosku strony z dnia [...] lipca 2014 r. organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o śr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Oznacza to, że decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] odmówiono stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego począwszy od [...] października 2011r. (tj. od miesiąca kiedy złożono wniosek) do [...] września 2012 r. (ostatni dzień miesiąca w którym upływa termin ważności orzeczenia). Ponieważ okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. był przedmiotem rozpoznania organu należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe za ten okres. Z uwagi na to, że żądanie strony dotyczyło również okresu od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2013 r. należało odmówić stronie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za ten okres z uwagi na brak orzeczenia o niepełnosprawności, warunkującego przyznanie świadczenia.
W odwołaniu D.A., reprezentowany przez pełnomocnika M.A., zarzucił, że decyzja jest nieprawidłowa gdyż przedkładając orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności udowodnił, iż niepełnosprawność powstała u niego przed ukończeniem 21 roku życia.
Postanowienie SKO z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania, w wyniku skargi D.A., zostało uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie II SA/Go 122/16.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie strony powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Po przedstawieniu stanu sprawy wszczętej wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r., ze wskazaniem na okoliczności istotne, dotyczące ubiegania się przez skarżącego o zasiłek pielęgnacyjny od wniosku z dnia [...] października 2011 r. poczynając, Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo w punkcie I decyzji umorzył postępowanie dotyczące wniosku w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012r. w oparciu o przepis art. 105 § 1 Kpa ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Zasadnie bowiem organ I instancji ustalił, że w obrocie pozostaje ostateczna decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...], odmawiająca przyznania D.A. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012r. wobec czego we wskazanym zakresie zachodzi tożsamość obu spraw. Sprawy są tożsame o ile jest tożsama podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają.
Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Dopóki więc orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Powagi rzeczy osądzonej nie narusza wydanie decyzji merytorycznej w postępowaniu wznowieniowym lub w innym trybie nadzwyczajnym, gdyż takie rozstrzygnięcie musi zawierać w sobie orzeczenie o uchyleniu poprzedniej "decyzji". Wniosek strony z dnia [...] lipca 2014 r. nie dotyczył wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym, a był żądaniem dokonania ponownego rozpoznania żądania przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. (tj. do dnia ważności orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2010 r.) Wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za ten sam okres był już przedmiotem rozpoznania przez organ w decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. która w wyniku odwołania strony została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
Wniosek z dnia [...] lipca 2014 r. złożył ten sam podmiot a sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, co sprawa zakończona decyzją z dnia [...] listopada 2011r. Nie można zatem stwierdzić, że zaistniała zmiana stanu faktycznego. Tożsamość spraw istnieje wtedy, gdy występują w niej te same podmioty, taki sam jest przedmiot sprawy, identyczny stan prawny i taki sam stan faktyczny co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Prowadzenie ponownie postępowania w tej samej sprawie w zwykłym trybie przy zaistnieniu tożsamości sprawy, której przesłanki zaistnienia prawidłowo przestawił organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, byłoby naruszeniem zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 Kpa. Dla oceny zaistnienia zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną i z drugiej strony wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę nowego żądania.
Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Brak więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu. To czyni nowe postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa i wymaga umorzenia postępowania.
W ocenie SKO, organ I instancji również prawidłowo odmówił stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od [...] października 2012r. do [...] lutego 2013r. albowiem w tym okresie D.A. nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez uprawniony organ. Orzeczeniem z dnia z dnia [...] września 2010 r. nr [...] został on uznany za osobę okresowo tj. do dnia [...] września 2012 r. całkowicie niezdolną do pracy. Dopiero w dniu 1 marca 2013 r. D.A. złożył wniosek do Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia. Po wydaniu orzeczenia przez ten organ w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przedkładając jednocześnie uzyskane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] wydane na czas określony tj. do dnia [...] kwietnia 2018 r. w którym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od [...] lipca 2009 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2013 r. W oparciu o nie decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nabył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od [...] marca 2013 r. do [...] kwietnia 2018 r. Zatem w okresie od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2013 r. D.A. nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności, tym samym w świetle art. 16 i in. ustawy o śr brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.
W skardze na tę decyzję D.A., reprezentowany przez pełnomocnika, podnosił, iż nie zgadza się z decyzją SKO. Zarzucał rozstrzygnięciu szereg niejasności oraz niezgodność co do dat. Podnosił, iż sprawa trwa od października 2011 r. i mimo wielokrotnych odwołań nadal nie przyznano mu zaległego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od października 2011 r. do lutego 2013 r. Pierwszorazowy wniosek był odrzucony z powodu błędów ZUS-u. W sytuacji gdy udowodnił, złożonymi dokumentami, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia tj. od [...] lipca 2009 r. należy mu się wypłata zaległych świadczeń, a skarga na działania ZUS-u i CPRiPS jest uzasadniona.
Na rozprawie w dniu 19 października 2016r. pełnomocnik skarżącego M.A. podtrzymała skargę wywodząc, iż cała sprawa jest wynikiem błędu ZUS-u popełnionego w orzeczeniu z dnia [...] września 2010 r. co do daty powstania niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
1. Kontrola sądowoadministracyjna, stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz.718., zwanej: Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej (czyli na treść decyzji) i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, ewentualnie czy decyzja nie jest dotkniętymi wadami powodującymi jej nieważność z przyczyn wskazanych w art. 156 Kpa lub postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 ppsa).
Dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności działań administracji publicznej następuje według stanu faktycznego i prawnego sprawy z dnia wydania kontrolowanego aktu i w oparciu o akta administracyjne z tego stanu sprawy (art. 133 § 1 Ppsa). Zakres kontroli sądowej wyznacza przepis art. 134 § 1 Ppsa. W konsekwencji sąd kontroluje całokształt sprawy administracyjnej, gdyż nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną skargi.
2. Przedmiotem zaskarżenia, a tym samym kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym pozostawała decyzja SKO utrzymująca w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w części dotyczącej okresu od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. oraz o odmowie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2012 r. do [...] lutego 2013 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli decyzji organu odwoławczego, w zakresie wskazanym w pkt 1, Sąd uznał, iż skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 ppsa.
3. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wbrew zarzutom skargi kontrolowana sprawa administracyjna nie została wszczęta wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. O ile bowiem skarżący faktycznie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożył we wskazanej dacie, to kontrolowana sprawa zainicjowana została jego wnioskiem z dnia 7 lipca 2014 r. (przekazanym organowi I instancji wg właściwości przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych). Tak więc ramy kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] lipca 2016 r. wyznacza wpływ do organu I instancji tego wniosku.
Wnioskiem tym skarżący (po sprecyzowaniu żądania pismem z dnia [...] lipca 2015 r.) wystąpił do organu I instancji o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2011 r. do [...] lutego 2013 r. Marginalnie wskazać należy, iż skarżący takie żądanie złożył już w piśmie przewodnim wraz z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r., który to wniosek nie został rozpoznany decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (przy czym wniosek o jej uzupełnienie nie został złożony).
Tak określone czasowo żądanie odejmuje okres od miesiąca złożenia pierwszego wniosku o zasiłek pielęgnacyjny (którego rozpoznanie zakończyło się decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2011r., odmawiającą przyznania tego świadczenia) do miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego skarżący pobiera zasiłek pielęgnacyjny, przyznany decyzją organu I instancji z dnia [...] maja 2013 r.
4. W ocenie skarżącego o zasadności jego wniosku przesądzać ma treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] wydanego na czas określony tj. do dnia [...] kwietnia 2018 r. w którym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od [...] lipca 2009 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2013 r. Zdaniem strony skarżącej (urodzonej w dniu [...] lutego 1989 r.) orzeczenie to stwierdzając, iż niepełnosprawność datuje się u niej od [...] lipca 2009 r. stanowi dowód tego, że powstała ona przed ukończeniem 21 roku życia, co uprawnia do zasiłku za wskazany okres.
5. W przekonaniu Sądu, stanowisko to nie jest zasadne. Tak sformułowane we wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. żądanie dotyczy problemu prawnej możliwości dochodzenia przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, a to zważywszy na regulacje przepisów art. 24 ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Zgodnie z nimi prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 2). Jeżeli natomiast w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (ust. 2a).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy problem możliwości dochodzenia wyrównania zasiłku za okres wsteczny w stosunku do daty złożenia wniosku o ten zasiłek czy daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności zbiega się też z kwestią istnienia już w obrocie prawnym decyzji ostatecznej dotyczącej tej samej sprawy.
6. Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, iż w stosunku do żądania skarżącego sformułowanego we wniosku z dnia [...] lipca 2014 r,. a dotyczącego okresu od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. istnieje przeszkoda prawna (res iudicata) uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie sprawy. Żądanie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za ten okres było bowiem przedmiotem rozpoznania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu I instancji z dnia [...] listopada 2011 r. Wnioskiem z dnia [...] października 2011r. skarżący wystąpił bowiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku i w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS-u, które stanowiło o istnieniu całkowitej niezdolności do pracy (co pozostaje odpowiednikiem umiarkowanego stopnia niepełnosprawności) na okres do [...] września 2012 r. W tym zakresie organy obu instancji rozpoznały sprawę, stwierdzając brak podstaw do przyznania świadczenia z uwagi na ustalenie, iż wprawdzie skarżący legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawność, to istnieje ona u niego od 9 sierpnia 2010 r., czyli powstała po ukończeniu 21 roku życia.
W takiej sytuacji zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne za wskazany okres uznając, iż zachodzi w tym zakresie tożsamość spraw administracyjnych – rozstrzygniętej decyzją ostateczną i wszczętej wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. Poczynione rozważania SKO o tożsamości spraw należy uznać za prawidłowe.
7. Zasadne pozostawało też uznanie przez organy orzekające w sprawie, iż brak jest w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej o prawie do zasiłku za pozostały okres tj. [...] października 2012r. do miesiąca poprzedzającego okres od którego skarżący pobiera już zasiłek pielęgnacyjny (od [...] marca 2013r.) przyznany mu decyzją organu I instancji z dnia [...] maja 2013r. W odniesieniu do tego okresu organy rozpoznały sprawę merytorycznie. Trafnie przyjęły brak podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za ten okres. Jak już była o tym mowa przepisy ustawy o śr przewidują przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, co do zasady od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami lub począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności.
Jednakże zawsze warunkiem uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest spełnienie ustawowych warunków do nabycia tego świadczenia, określonych w art. 16 ustawy o śr. Stosownie do ust. 1 zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl ust. 2 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku;
- 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zgodnie ust. 3 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
- 8. Jak już była o tym mowa skarżący pobiera zasiłek pielęgnacyjny przyznany mu decyzją z dnia [...] maja 2013 r. - od [...] marca 2013 r. Zasiłek ten przyznany został skarżącemu na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy o śr czyli jako osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Data początkowa przyznania tego zasiłku wynikała zarówno z faktu, iż wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został przez skarżącego złożony do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 1 marca 2013 r., jak i z tego, iż od tej samej daty ustalony został u niego znaczny stopień niepełnosprawności. Kwestia istnienia niepełnosprawności przed ukończeniem 21 roku życia w sytuacji istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności pozostawała bez znaczenia.
- 9. Natomiast wskazane orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2013 r., wbrew przekonaniu skarżącego, nie daje podstaw do wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za wnioskowany przez niego okres.
Wskazać należy, że w wyrokach z dnia 23 października 2007 r. P 28/07 i z dnia 15 listopada 2010 r. P 32/09 (OTK – A 2007/9/106 oraz OTK-A 201/9/100) Trybunał Konstytucyjny wskazywał, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od momentu wskazanego przez władze publiczną w orzeczeniu ustalającym wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia. Podkreślał też, że już z tą datą interes osoby niepełnosprawnej jest chroniony konstytucyjnie. Jednakże w odniesieniu do skarżącego przyjęcie tego prokonstytucyjnego stanowiska prezentowanego przez Trybunał nie pozwala na uznanie jego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za wnioskowany okres.
Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2013 r., wynika bowiem, iż skarżący jest niepełnosprawny w stopniu znacznym ale dopiero od [...] marca 2013 r. Wynika też z niego, że niepełnosprawność istnieje u niego od [...] lipca 2009 r. czyli powstała przez ukończeniem 21 roku. Z orzeczenia tego nie wynika natomiast jaki był stopień niepełnosprawności skarżącego w okresie od jej powstania do [...] marca 2013 r., z którym to dniem ustalono u niego znaczny stopień niepełnosprawności. Z kolei orzeczenie lekarza orzecznika ZUS-u z dnia [...] września 2010 r. stwierdzało u skarżącego istnienie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (od [...] sierpnia 2010 do [...] września 2012 r.).
Zatem w okresie objętym merytorycznym orzekaniem organu ([...] października 2012 do [...] lutego 2013 r.) D.A. nie miał ustalonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, który uprawniałby go do zasiłku pielęgnacyjnego zważywszy na jej powstanie przed ukończeniem 21 roku życia.
10. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż w postępowaniu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego organy orzekające w sprawie pozostają związane orzeczeniami lekarskimi (orzeczeniami powiatowych i wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności) i nie mają kompetencji do ustalenia daty powstania niepełnosprawności czy odpowiedniego stopnia niepełnosprawności we własnym zakresie. Nie są też uprawnione do weryfikowania orzeczeń w przedmiocie niezdolności do pracy wydanych w trybie przepisów emerytalno-rentowych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ppsa skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.