Uzasadnienie
W dniu 28 czerwca 2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga W.S.. W skardze tej jako stronę przeciwną określono Gminę. Skarga został złożona "na nieutworzenie przez Gminę samorządowej instytucji kultury o nazwie Gminna Biblioteka Publiczna mimo takiego obowiązku wynikającego z jej obowiązkowych zadań własnych zapisanych w przepisach art. 7 ust. 1 pkt.9 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym, art. 9 ust. 2 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 25.10.1991r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, art. 19 ust.2 i art. 18 ust.2 ustawy z dnia 27.06.1997r. o bibliotekach.
W dniu 08 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał W.S. do sprecyzowania czy skargę należy rozumieć jako skargę na uchwały Rady Gminy i Miasta czy też w inny sposób. W przypadku gdy skarga dotyczy uchwał wezwano do wykazania, że przed wniesieniem skargi skarżący wezwał Radę Gminy i Miasta do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia- art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym.
Na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że skarga została złożona na nieutworzenie Gminnej Biblioteki Publicznej wnosząc jednocześnie o połączenie tej skargi ze skargą w tej samej sprawie jaką wniósł przez Urząd Wojewódzki i stwierdzenie nieważności uchwał Rady Gminy tj. uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].06.1999r. w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury, uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].10.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury", uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury".
Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu [...] grudnia 2005r. skarżący udzielił pełnomocnictwo dla adwokata A.M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. i Kielcach rozpoznawanie spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187. poz.1927) sprawy w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie woj. lubuskiego zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
Na mocy cytowanych przepisów Sąd ten, z dniem 01 lipca 2005r. stał się właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Sąd przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania swojej właściwości rzeczowej, a następnie do zbadania czy zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wniesienia skargi. Sąd badając przesłanki dopuszczalności ocenia czy zostały przed wniesieniem skargi wyczerpane środki prawne o których mowa w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z póz. zm.) - dalej zwanej p.p.s.a.
Zakres działalności sądów administracyjnych określa art.3 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej przywołanym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Konieczną przesłanką dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności jest fakt ich istnienia. Zaskarżenie aktu lub czynności jako objaw woli skarżącego, wskazujący na brak akceptacji tego aktu lub czynności z jego strony, powinno wynikać z treści skargi. Nie można wnieść środka zaskarżenia od aktu lub czynności której organ administracji w swoim postępowaniu nie wydał. Skarżący pomimo wezwania o sprecyzowanie skargi wskazywał, iż dotyczy ona nie utworzenia Gminnej Biblioteki Publiczne, tak więc dotyczy ona czynności (aktu) organu, która nie została dokonana.
Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarga dotyczy bezczynność organów. Ponadto nawet przy przyjęciu, że skarga dotyczy bezczynności, zwrócić należy uwagę, że istotą skargi na bezczynność organów administracji publicznej jest zarzut nie wydania w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjęcie czynności z zakresu administracji publicznej w zakresie wymienionym wyżej w punktach od 1 do 4. Jak z powyższego wynika Sąd nie jest uprawniony do rozpatrywania skarg na bezczynność organów jednostek samorządu terytorialnego w zakresie nie wydania aktów prawa miejscowego, czy też nie wydania innych aktów w sprawach z zakresu administracji publicznej.
W odniesieniu natomiast do skarg na uchwały Rady Gminy tj. uchwałę nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].06.1999r. w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury, uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].10.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury", uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury"- wskazać należy, że na mocy art. 52 § 4 p.p.s.a. odnoszącego się również do uchwał jednostek samorządu terytorialnego, przed wniesieniem skargi do sądu należy wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.
Natomiast zgodnie z treścią art. 101 ust.1 ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Pomimo, iż skarżący był przez Sąd wzywany o wykazanie, że wezwanie o usunięcie naruszenia prawa kierowane do Rady Gminy i Miasta były kierowane przed złożeniem skargi - dokumentów takich nie przedłożył. W aktach znajduje się pismo skarżącego z dnia [...] kwietnia 2004r. kierowane do Przewodniczącego Rady Miasta (k-22 akt sądowych), jednakże dotyczy ono wezwania do usunięcia "naruszenia Prawa Bibliotecznego" poprzez wydanie aktu o utworzeniu samorządowej instytucji kultury z osobowością prawną o nazwie Gminna Biblioteka Publiczna, nadanie statusu Gminnej Bibliotece i wyposażenie Gminnej Biblioteki Publicznej w osobowość prawną. W aktach znajduje się również wezwanie z 19 lipca 2004r. kierowane do Gminy dotyczące uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury" (k- 24 akt sądowych). W wezwaniu tym skarżący wezwał do usunięcia naruszenia przez wyżej wymienioną uchwałę przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej i przepisów ustawy z 27.06.1997r. o bibliotekach oraz prawa skarżącego do pracy w samorządowych instytucjach kultury.
Nadto w aktach jest wezwanie z 09.08.2004r. do Burmistrza o usunięcie naruszenia prawa uchwałą nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury" (k- 42 akt sądowych).
Wskazać należy że na mocy art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od wezwania organu o usunięcie naruszenia prawa. Skarga złożona została w dniu 02 czerwca 2004r. Z tego też względu skarżący przed jej wniesieniem nie zachował wymogów formalnych do jej wniesienia. Wezwanie o usunięcie naruszenia prawa w odniesieniu do uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. wysłane zostało przez skarżącego po wniesieniu skargi do Sądu.
Natomiast wezwanie z dnia 13.04.2004r. (data nadania 17.04.2004r.) nie dotyczyło żadnej z zaskarżonych uchwał. Wskazać należy również, że do pozostałych zaskarżonych uchwał tj. uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].06.1999r. w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury, uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].10.1999r. w sprawie utworzenia "Ośrodka Kultury" - skarżący nie wykazał również iż zachował tryb przewidziany w art. 101 ust. 1ustawy z dnia 08 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) co powoduje, że wniesienie skargi nastąpiło niezgodnie z art. 53 § 2 i art. 52 § 4 p.p.s.a.
Na marginesie wskazać należy, że w sprawie skargi W.S. z dnia [...] września 2004r. na uchwałę nr [...] Rady Gminy i Miasta z dnia [...].11.1999r. prowadzone było postępowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt IV SA/Po 1414/04). W dniu 25 lutego 2005r. Sąd ten odrzucił skargę W.S. wskazując na niedochowanie ustawowego terminu do jej wniesienia.
W tym stanie rzeczy skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z póz. zm.) - została odrzucona.