Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] (znak sprawy: [...]) z dnia [...] października 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na dyspozycję art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku Z.G. o zalegalizowanie werandy wejściowej w budynku przy ul. [...] (działka nr [...]), wskazując na inną uzasadnioną przyczynę, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadniając odmowę podniósł, iż sprawa legalności werandy została już rozstrzygnięta decyzją tego organu nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nakładającą na Z. i M.G. obowiązek wykonania w terminie do dnia 30 kwietnia 2005 r., mających doprowadzić werandę do stanu zgodnego z prawem, robót budowlanych polegających na zamurowaniu okna usytuowanego od strony granicy z działką nr [...]. Organ przypominał, że decyzja ta utrzymana została w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., zaś skarga Z. i M.G. na decyzję organu II instancji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 lutego 2006 r. (sygn. akt II SA/Go 602/05). W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2007 r. (sygn. akt II OSK 1211/06) oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu w Gorzowie Wlkp.
Podkreślając, że decyzja nr [...] pozostaje w obrocie prawnym, organ I instancji stwierdził, iż postępowanie legalizacyjne, którego żąda Z.G. zmierza do zastąpienia legalnej decyzji decyzją zgodną z intencją strony, co sprzeczne jest z zasadą praworządności oraz zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Zaznaczył także, że wykonanie określonego decyzją nr [...] obowiązku doprowadzi budowę werandy wejściowej do stanu zgodnego z prawem.
Pismem z dnia [...] października 2022 r. Z.G. wniosła do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na ww. postanowienie, w którym - analogicznie jak we wniosku o wszczęcie postępowania -powołała się na zapisy ekspertyzy z roku 2009, według której sprawa legalizacji budowy werandy winna odbywać się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz.
46) oraz zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.Urz. MB z 1966 r. Nr 10, poz. 44), z których - według ekspertyzy - nie wynika obowiązek zamurowania spornego otworu okiennego.
Po rozpoznaniu zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2022 r., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia, w ślad za organem I instancji, Wojewódzki Inspektor wskazał, iż sprawa legalizacji werandy wejściowej była już przedmiotem postępowania administracyjnego organów nadzoru budowlanego obu instancji zakończonego decyzjami posiadającymi przymiot rozstrzygnięć ostatecznych. Podkreślił, że decyzja wydana w sprawie w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, pomimo nałożonego nią obowiązku zamurowania otworu okiennego, jest w istocie decyzją legalizującą przedmiotową werandę. W konsekwencji zasadnym stała się odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na skutek złożonego przez Z.G. wniosku zawierającego żądanie legalizacji werandy, która była już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami z roku 2005. Organ powołał się przy tym szeroko na orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o dyspozycję art. 61a § 1 k.p.a., w którym za inną, uzasadnioną przyczynę tejże odmowy uznaje się sytuację, w której postępowanie administracyjne w tej samej sprawie już się toczy, bądź gdy w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie (m.in. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1572/15).
Wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienie stało się przedmiotem wniesionej przez Z.G. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca, podtrzymując stanowisko wyrażone uprzednio we wniosku o wszczęcie postępowania, jak i w zażaleniu, powołując się m.in. na zapisy Prawa budowlanego z 1961 r. stwierdziła, iż weranda wejściowa została zbudowana zgodnie z obowiązującym wówczas, dopuszczającym zastosowane odstępstwa prawem.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówiły wszczęcia wnioskowanego przez skarżącą postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania przez stronę) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis/el. 2022, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384, wyroki NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 493/13 i z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1395/12). Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza bowiem zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego.
W kontekście powyższego, wskazać należy, że sprawa legalizacji werandy wejściowej została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nakładającą na Z. i M.G. obowiązek wykonania robót budowlanych, mających doprowadzić werandę do stanu zgodnego z prawem, polegających na zamurowaniu okna usytuowanego od strony granicy z działką nr [...]. Decyzja ta poddana została kontroli zarówno przez organ odwoławczy (decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r.), jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnego, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Go 602/05 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1211/06). Ponieważ sprawa legalizacji werandy wejściowej została ostatecznie załatwiona ostateczną decyzją nie może być ponownie rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym.
Organy administracji oraz sądy administracyjne nie mogą przy tym nie uwzględnić związania prawomocnym wyrokiem sądu (art. 170 p.p.s.a.) i nie są uprawnione do podważania oceny prawnej wynikającej z tego wyroku, również w zakresie podnoszonej obecnie przez skarżącą kwestii zastosowania do przedmiotowej legalizacji właściwych przepisów prawa.
W konsekwencji, wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania legalizacyjnego nie mógł skutecznie zainicjować kolejnego postępowania w tym przedmiocie, a organy obu instancji słusznie stwierdziły, że zastosowanie znajduje art. 61a § 1 k.p.a., gdyż zachodzi przesłanka przedmiotowa odmowy wszczęcia tego postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.