Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 października 2013r. II SA/Go 706/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...], wydane w przedmiocie przyznania A.R. stypendium szkolnego na dzieci: P.R., M.R. i D.R..
Sąd wskazał, że organy administracji obu instancji uznały, że dochód rodziny strony skarżącej wynosi 1.948,69 zł. bez wskazania sposobu wyliczenia przedmiotowej kwoty, jak też określenia jakiego miesiąca kwota ta dotyczy. Zgodnie z zapisem zawartym w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) za dochód rodziny skarżącej przyjąć należy sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a jak wynika z akt administracyjnych na rzecz dzieci skarżącej, przyznano stypendium szkolne za miesiąc listopad 2012 r. Jednakże w ocenie Sądu postępowanie w tym zakresie przeprowadzono z uchybieniem postanowień art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie wyjaśniono istotnych dla sprawy okoliczności, bowiem brak jakiegokolwiek wyliczenia kryterium dochodowego, w oparciu o które organ orzekał w sprawie, a które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślił przy tym, iż dopiero po wnikliwym i precyzyjnym ustaleniu składników dochodu rodziny strony skarżącej, organ załatwi sprawę z wniosku o przyznanie stypendium szkolnego na uczęszczające do szkoły dzieci skarżącej.
Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 10 grudnia 2013 r. Akta zostały zwrócone Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w dniu 23 grudnia 2013 r., zaś organ I instancji otrzymał je w dniu 13 stycznia 2014r.
Dnia [...] lutego 2014r. Wójt Gminy wydał decyzję nr [...], którą przyznał A.R. stypendium szkolne za miesiąc listopad 2012 r. na dzieci P.R., D.R. i M.R.. Jednakże decyzję tą uchyliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. Kolegium wskazało na istotne – w jego ocenie – różnice w kwotach wskazanych we wnioskach i podkreśliło, iż organ I instancji powinien te wątpliwości wyjaśnić. Wskazało również, iż organ błędnie przyjął za podstawę wyliczeń dochód uzyskany za miesiąc listopad 2012 r.
Kolejną decyzję o przyznaniu A.R. żądanego świadczenia organ I instancji wydał dnia [...] kwietnia 2014 r. (nr [...]). W decyzji organ wskazał, ze wypłata stypendium szkolnego w łącznej kwocie 300 (trzysta) złotych nastąpi w dniu 19 maja 2014 r. w kasie Urzędu Gminy po uprzednim dostarczeniu do dnia 15 maja 2014 r. rachunków potwierdzających poniesione wydatki. Decyzja została doręczona w dniu 28 kwietnia 2014 r. Skarżąca nie zakwestionowała tej decyzji w drodze odwołania.
Jednakże dnia 25 kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła wezwanie do wypłaty spornego stypendium.
Pismem z dnia [...] maja 2014 r. organ wezwał A.R. do dostarczenia rachunków na kwotę 300 złotych w terminie do 5 czerwca 2014 r. pod rygorem nie wypłacenia żądanego świadczenia.
Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę A.R. z dnia [...] maja 2014 r. wskazała na wydanie dnia [...] października 2013 r. wyroku w jej sprawie. Podkreśliła, że nie otrzymała stypendium. Wciąż dostaje z Urzędu Gminy kolejne pisma, ale w dalszym ciągu organ nie zastosował się do wskazówek zawartych w w/w wyroku. W załączonym przez organ piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżąca z kolei zakwestionowała ustalenia organu i wskazała, iż kwota 300 złotych na troje dzieci jest zbyt niska.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wyjaśnił, iż w sprawie wydana została decyzja o przyznaniu skarżącej żądanego świadczenia. Wypłata stypendium miała nastąpić do dnia 19 maja 2014 r., jednakże A.R. w wyznaczonym terminie nie dostarczyła rachunków potwierdzających poniesienie wydatków uzasadniających wypłatę należności.
W kolejnych pismach z dnia [...] lipca 2014 r. oraz z dnia [...] lipca 2014 r. stanowiącymi odpowiedź skarżącej na wezwanie do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi, przez sprecyzowanie jej żądania, skarżąca wyjaśniała, iż pomimo przyznania jej wyrokiem sądu stypendium, nie otrzymała go, i gdyby osobiście nie zwracała się do organu, ten nie podjął by żadnych czynności, zapominając o orzeczeniu sądu. Wskazała, ze nie zwracała się do Samorządowego Kolegium odwoławczego bo to jedynie przedłuża postępowanie. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu, zaś w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. zwróciła się do sądu o pomoc w sprecyzowaniu wniesionej skargi. Skarżąca nie potrafiła sama określić kierowanego do Sądu żądania.
Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik adwokat K.Ł., na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia [...] sierpnia 2014 r., wyjaśnił, iż skarga z dnia [...] maja 2014 r. stanowi skargę wniesioną w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., tj. skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy postępowania po wydaniu wyroku z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt II SA/Go 706/13. Jednocześnie wniósł o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny z tytułu przewlekłego prowadzenia postępowania oraz przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w ramach przyznanego prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wyjaśnienia Wójt Gminy pismem z dnia [...] października 2014r., wskazując na przebieg postępowania w sprawie wniosków A.R. o przyznanie stypendium szkolnego na dzieci, wskazał, iż w sprawie wydana została decyzja administracyjna. Skarżąca jednakże nie przedłożyła wymaganych dokumentów, od których uzależniona jest wypłata przyznanego świadczenia. Rozpatrując sprawę organ nie uchybił przepisom art. 35 k.p.a., zarówno po zwrocie akt wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, jak również po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kolejnej decyzji z dnia [...] marca 2014 r. Jednocześnie organ wskazał, iż w jego ocenie skarga zasługuje na odrzucenie, bowiem skarżąca nie wyczerpała przesłanek jej złożenia określonych w art. 154 § 1 p.p.s.a., tj. nie wezwała organu do wykonania wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność lub przewlekłość po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, organ administracji pozostaje w bezczynności bądź przewlekle prowadzi postępowanie, z przyczyn zależnych od tego organu.
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć zaniechanie podjęcia lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, LEX nr 57180). Z przewlekłością prowadzonego postępowania, po wyroku sądu, będziemy mieli do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 26.10.2012 r., sygn. II OSK 1956/12, LEX nr 1233717).
Jeśli zatem właściwy organ prowadzi, po otrzymaniu wyroku sądu administracyjnego, postępowanie i kończy je wydaniem decyzji administracyjnej, Sąd nie może wobec tego organu zastosować grzywny przewidzianej w powołanym wyżej przepisie.
Skuteczność wniesienia skargi na podstawie komentowanego przepisu jest uzależnione wyłącznie od spełnienia przez skarżącego jednego warunku formalnego. Tym warunkiem na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie organu do wykonania wyroku. Wniesienie skargi na niewykonanie wyroku nie jest natomiast uwarunkowane upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku.
W rozpatrywanej sprawie Skarżąca zwracała się do organu o wypłatę spornego stypendium pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wprawdzie pismo to nie zawiera wprost odesłania do wydanego przez tut. Sąd wyroku i żądania jego wykonania, jednakże uwzględnić należy, iż skarżąca nie jest osobą posiadającą wykształcenie prawnicze, stąd jej korespondencja nie będzie odpowiadać określonym przez praktykę prawniczą wymogom. Tymczasem z okoliczności sprawy a także kolejnych pism kierowanych przez skarżąca do organu czy Sadu wynika, iż jej intencją z całą pewnością było wymuszenie na organie przyznania jej stosownie do wydanego przez tut.
Sąd wyroku żądanego świadczenia. Także ustanowiony w sprawie pełnomocnik, w piśmie z dnia [...] września 2014 r., wskazał pismo skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014 r. jako wezwanie wniesione w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a, co w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać za uzasadnione.
Przedmiotem postępowania sądowoadmnistracyjnego w niniejszej sprawie jest zatem skarga o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny za niewykonanie wyroku tutejszego Sądu z dnia 16 października 2013 roku sygn. akt II SA/Go 706/13, na mocy którego, uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2013r., nr [...], wydane w przedmiocie przyznania A.R. stypendium szkolnego na dzieci: P.R., M.R. i D.R.. Z uzasadnienia w/w wyroku wynika, iż obowiązkiem organów w niniejszej sprawie, było ponowne zbadanie sprawy oraz wyjaśnienie wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności, a w konsekwencji wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Jak wynika z przekazanych do tut. Sądu akt administracyjnych, Wójt Gminy otrzymał akta administracyjne (po wyroku) w dniu 13 stycznia 2014 r. i w dniu 13 lutego 2014 r. organ ten wydał decyzję kończącą postępowanie. Wprawdzie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. Jednakże kolejną decyzję, którą Wójt Gminy przyznał skarżącej stypendium szkolne na dzieci: P.R., M.R. i D.R. wydano dnia [...] kwietnia 2014 r. Decyzja ta stała się prawomocna z dniem [...] maja 2014 r. i podlega wykonaniu. Ocena realizacji przyznanego świadczenia nie leży natomiast w zakresie kompetencji tut. Sądu. Analiza przeprowadzonego przez organ postępowania w niniejszej sprawie prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, iż organ dochował terminu załatwienia sprawy wynikającego z treści art. 35 § 3 k.p.a., zaś jego postępowanie nie nosi znamion niedbałego, niestarannego, czy też uchybiającego dyspozycji art. 12 k.p.s.a.
Sąd uwzględnił, że Wójt Gminy podejmował kolejne czynności w sposób bezzwłoczny, zaś na czas trwania postępowania jako całości, złożyło się nie tylko jego postępowanie, ale również postępowanie przed organem drugiej instancji, a zatem fakt, iż w związku ze złożonym przez stronę środkiem odwoławczym, organ zobowiązany był przekazać akta administracyjne sprawy organowi odwoławczemu. Organ stopnia podstawowego nie może natomiast ponosić negatywnych konsekwencji korzystania przez stronę z przysługujących jej uprawnień procesowych oraz działania innego organu. Z samej zaś okoliczności uchylenia przez organ odwoławczy pierwszej decyzji wydanej w sprawie po wyroku z dnia 16 października 2013 r., nie można w ocenie tut. Sądu wywodzić, że działanie tego organu miało charakter wyłącznie pozorny i nie zmierzało do załatwienia sprawy.
W konsekwencji stwierdzić należy, że Wójt Gminy wykonał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 października 2013 roku wydając w sprawie decyzję o przyznaniu skarżącej żądanego świadczenia (decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r.), zaś jego postępowanie nie miało charakteru przewlekłego w w/w znaczeniu. Tym samym skargę na niewykonanie wyroku zawierającą żądanie wymierzenia organowi grzywny należy uznać za nieuzasadnioną.
O kosztach postępowania sądowoadmnistracyjnego orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U z 2013 r. poz. 461).