Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2013r. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prośbą o przekazanie pliku korespondencji adresowanej do Kancelarii Sejmu w Warszawie.
Postanowieniem z dnia [...] września 2013r., nr [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267), Kolegium zwróciło D.B. pismo z dnia [...] września 2013r. z uwagi na to, że zostało skierowane do organu niewłaściwego – Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a nie do adresata pisma. W pouczeniu postanowienia Kolegium poinformowało skarżącą, że na postanowienie przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Postanowienie powyższe doręczone zostało D.B. w dniu [...] października 2013 r.
W dniu [...] listopada 2013 r. D.B. złożyła osobiście w siedzibie Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie wskazując, iż sprawa nie należy do jego kompetencji i nie jest to sprawa zaskarżalna w procedurze odwoławczej przed samorządowym kolegium odwoławczym. Organ stwierdził, że wszelkie wnioski niedotyczące spraw rozstrzyganych w toku procedury administracyjnej, niemogące być załatwione w drodze decyzji bądź postanowienia administracyjnego, należy na podstawie art. 66 § 3 kpa zwrócić wnoszącemu. Tym samym organ uznał za zasadne zwrócenie D.B. pisma kierowanego przez nią do Kancelarii Sejmu w Warszawie za pośrednictwem SKO.
Skargę na postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. D.B., w której wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwiania jej spraw i zażądała zmiany prawa na jej korzyść.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże z przyczyn całkowicie odmiennych niż podnoszone jako jej zarzuty.
Kontrola legalności działania administracji publicznej, sprawowana jest przez sąd administracyjny w oparciu o kryterium legalności i w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako: ppsa. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd administracyjny nie jest, stosownie do powołanego przepisu związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia przez sąd kontrolowanego aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 ppsa.
Kontrola zgodności aktu z prawem nie może być przez sąd administracyjny przeprowadzona dowolnie, lecz musi przebiegać w określonej kolejności, uwzględniającej gradację wad jakimi może być dotknięty akt administracyjny czy poprzedzające wydanie go postępowanie administracyjne.
W pierwszej zatem kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonego aktu i postępowania, które go poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących jego nieważność. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad powodujących stwierdzenie nieważności aktu czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem stwierdzenia wad skutkujących nieważnością aktu powinno nastąpić stwierdzenie przez wojewódzki sąd administracyjny jego nieważności niezależnie od jakichkolwiek innych okoliczności (vide: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. w sprawie I OSK 829/11 baza orzeczeń nsa.gov.pl, a także "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 461).
Postanowienie SKO z dnia [...] września 2013r. o zwrocie pisma, wydane na podstawie art. 66 § 3 kpa, zostało doręczone D.B. w dniu [...] października 2013 r. (sobota). Data ta została potwierdzona własnoręcznym podpisem skarżącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej postanowienie, której kserokopia znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Wobec zalegania w aktach jedynie kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącą postanowienia SKO z dnia [...] września 2013 r., na wezwanie Sądu do przesłania oryginalnego zwrotnego potwierdzenia odbioru, organ pismem z dnia [...] lutego 2014 r. nadesłał jego duplikat, na którym została uwidoczniona data 4 października 2013 r. jako data doręczenia przesyłki.
Postanowienie SKO z dnia [...] września 2013 r. zostało wydane na podstawie art. 66 § 3 Kpa, zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 141 § 2 Kpa).Wobec tego, że organem orzekającym w pierwszej instancji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, środkiem zaskarżenia, jaki przysługiwał skarżącej w razie niezadowolenia z rozstrzygnięcia, był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który mogła wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia jej postanowienia (art. 127 § 3 w zw. z art. 144 Kpa).O powyższym skarżąca została prawidłowo poinformowana w zawartym w postanowieniu pouczeniu.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że siedmiodniowy termin, w którym D.B. uprawniona była do złożenia wskazanego środka zaskarżenia upłynął z dniem 13 października 2013 r. (poniedziałek).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem organu z dnia [...] września 2013r. nr [...] skarżąca złożyła osobiście w siedzibie organu w dniu 14 listopada 2013r. (k. 24 akt adm.), a więc znacznie po upływie ustawowo zakreślonego terminu. Nadto, wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Organ rozpatrujący ponownie sprawę, przed przystąpieniem do jej merytorycznej oceny, zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania, czy wniosek spełnia wszelkie wymogi formalne oraz czy został wniesiony w przewidzianym przez ustawę terminie. W razie stwierdzenia, że wnioskodawca uchybił terminowi, organ zobowiązany jest stwierdzić tę okoliczność postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 kpa.
W niniejszej sprawie Kolegium rozpoznało merytorycznie złożony przez D.B. z uchybieniem terminu wniosek i zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie wydane przez siebie w pierwszej instancji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd, który należy podzielić, iż rozpoznanie merytoryczne środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) pomimo wniesienia go z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) i jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności wydanego w postępowaniu odwoławczym orzeczenia (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 334/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2011r., sygn. akt VII SA/Wa 2078/10; wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2294/96; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 306/09).
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie z 10 grudnia 2013 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jako rażąco naruszające prawo. Na podstawie przepisu art. 152 ppsa stwierdzono iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.