Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości, tj. ośrodka "Z." w [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], dalej SKO, wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), art. 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., SKO stwierdziło nieważność ww. decyzji Wójta Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja aktualizująca wysokość opłaty za trwały zarząd ww. nieruchomości z dnia [...] listopada 2002 r. jest decyzją ostateczną, dotkniętą wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją tą ustalono wysokość opłaty rocznej wg 1 % stawki wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, podczas gdy zgodnie ze statutem Stowarzyszenie prowadzi na przedmiotowych gruntach i budynkach statutową działalność wśród dzieci i młodzieży. W ocenie organu odwoławczego powyższa okoliczność była/jest bezsporna. Wobec powyższego SKO stwierdziło nieważność przedmiotowej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] skierowanym do SKO Wójt Gminy wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] SKO poinformowało Wójta Gminy, iż ww. wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie może zostać merytorycznie rozpatrzony, ponieważ zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast Wójt Gminy jako organ rozstrzygający merytorycznie sprawę w I instancji nie posiada legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu administracyjnym. SKO wskazało, iż w postępowaniu nieważnościowym status strony przysługuje Wojewódzkiej Radzie Koordynacyjnej w [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższe pismo wniósł Wójt Gminy, utrzymując, że w niniejszej sprawie przysługuje mu przymiot strony.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie wskazując, że skarżący jako organ I instancji nie był uprawniony domagać się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...] lipca 2019 r. oraz nie przysługuje mu prawo wniesienia skargi do WSA, albowiem nie jest stroną postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zaskarżone pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie stanowi ani decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Oczywistym jest też, że nie stanowi ono żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a., ani decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., od której przysługuje sprzeciw.
W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było zatem to, czy zaskarżone pismo Kolegium mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) akt lub czynność nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu, 3) mają charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś,
H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29-31).
Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, s. 32).
Zaskarżone pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie posiada tej ostatniej cechy, ponieważ brak jest bezpośredniego związku między treścią pisma organu a sferą praw i obowiązków strony skarżącej. Zaskarżone pismo ma charakter wyłącznie wyjaśniający, informacyjny, wskazuje, iż wniosek Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie może zostać przez SKO merytorycznie rozpatrzony. Treść pisma nie zawiera zatem konkretyzacji w odniesieniu do strony skarżącej jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. Z tych względów należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.