Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania D.M. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2019 r., nr [...] o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. (pkt 1 decyzji) oraz przyznaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 184,42 zł miesięcznie na okres od [...] czerwca 2019 r. do [...] października 2019 r. i w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od [...] listopada 2019 r. (pkt 2 decyzji).
1.1. W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygania przez Kolegium, które poprzednią decyzją uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia i przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] uchylono zaskarżone przez stronę orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] i zaliczono D.M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Dalej wskazano, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie strony z dnia [...] czerwca 2019 r., w którym D.M. oświadczył, że orzeczenie jest prawomocne i od orzeczenia odwołał się do sądu jedynie w zakresie pkt 9. Podano również, że w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego (Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) z dnia [...] maja 2019 r., (sygn. akt [...]), którym zmieniono decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] i ustalono, że D.M. spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym.
1.2. W rozważaniach prawnych organ odwoławczy przytoczył treść art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.; aktualnie Dz.U. z 2020 poz. 111; dalej u.ś.r.) regulujący prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, art. 24 ust. 2 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r., który stwierdza, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Dalej wskazał, że D.M. jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zaś niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, a więc spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego konstatując, że w sprawie sporny pozostaje jedynie okres na jaki został przyznany stronie skarżącej zasiłek pielęgnacyjny, a dokładniej wyznaczająca go data początkowa (czyli punkt I decyzji organu pierwszej instancji o odmowie przyznania stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r.)
1.3. Powołując się na orzecznictwo Kolegium wskazało, że zawarte w przepisie art. 24 ust. 2a u.ś.r., sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" należy rozumieć jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, przy czym przez "wydanie orzeczenia" w odniesieniu do wyroku sądu należy rozumieć datę stwierdzenia jego prawomocności przez sąd.
Zdaniem Kolegium bezsprzeczne jest, że zaliczenie skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nastąpiło na mocy orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2018 r., zaś odwołaniem do Rejonowego Sądu objęty był jedynie pkt 9 orzeczenia. Zatem przesłanka legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z art. 16 ust. 3 u.ś.r. warunkująca ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego spełniona została z datą wydania orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W tych okolicznościach skarżący uprawniony był do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego już z datą wydania tego orzeczenia, czego jednak nie uczynił.
Określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięczny termin jest terminem materialnoprawnym, więc uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu. Z upływem wyżej określonego terminu od dnia wydania orzeczenia organy tracą możliwość ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji prawidłowo organ pierwszej instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 24 ust. 2a u.ś.r., gdyż wniosek został złożony przez skarżącego po upływie okresu trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności.
- 2. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu, D.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium wskazując, że w jego ocenie wniosek o przyznanie zasiłku został przez niego złożony w terminie umożliwiającym mu przyznanie tego prawa od 1 maja 2018 r., bowiem wyrok Sądu Rejonowego – Sądu Pracy z dnia [...] maja 2019 r. uprawomocnił się 30 maja 2019 r., a jego wniosek został złożony 14 czerwca 2019 r.
- 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
5. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zakres skargi dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanej w następstwie odwołania D.M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2019 r., nr [...] tylko w części zawierającej odmowę przyznania stronie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. (punkt 1 decyzji organu pierwszej instancji). W pozostałym zakresie czyli przyznającym świadczenie (a zatem korzystnym dla strony) decyzja ta jest ostateczna i niniejszy wyrok jej nie dotyczy (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
6. Kwestia odmowy przyznania stronie świadczenia za okres od [...] maja 2018 r. do [...] maja 2019 r. związana jest z wykładnią przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. oraz stanem faktycznym sprawy. Generalnie należy zgodzić się, z opartym na powołanym w decyzji orzecznictwie, poglądem Kolegium co do rozumienia sformułowania "od dnia wydania orzeczenia". Problem sprawy leży jednak w tym, że do rozstrzygnięcia czy w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 24 ust. 2 u.ś.r. czy też art. 24 ust. 2a u.ś.r. potrzebne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego nie tylko kwestii, o których wypowiada się Kolegium, ale również kwestii zakresu i granic odwołań od orzeczeń wydawanych przez organy rentowe (w tym wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności) do sądu pracy.
Z akt sprawy wynika, że Kolegium uznając, że wyrok Sądu Pracy z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie [...] nie wywołał skutku dla wniosku strony przyjęło, że wynika to z częściowego zaskarżenia orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (powołano się na oświadczenie strony z dnia [...] czerwca 2019 r.) Przypomnieć jednak należy, że kodeks postępowania cywilnego w przepisach regulujących odwołanie do sądu pracy nie specyfikuje ani nie formalizuje zarzutów, jakie można podnieść przeciwko zaskarżonej decyzji (orzeczeniu). Podobnie jak w odwołaniu administracyjnym wystarczy zatem, jeśli odwołujący się wyrazi swoje niezadowolenie (pokrzywdzenie) z treści decyzji (orzeczenia).
Rozpoznając sprawę w każdym wypadku sąd pracy, podobnie jak organ odwoławczy, ma za zadanie wszechstronnie zbadać okoliczności sprawy, a zatem nie tylko co do zarzutów podniesionych przez skarżącego, ale i wziętych pod rozwagę z urzędu (por. wyroki SN z dnia 25 stycznia 2002 r., II UKN 788/00, OSNP 2003, nr 23, poz. 575; 7 lutego 2002 r., II UKN 42/01, OSNP 2003, nr 22, poz. 551; 20 maja 2004 r., II UK 403/03, OSNP 2005, nr 3, poz. 44; 7 marca 2006 r., I UK 195/05, OSNP 2007, nr 3–4, poz. 55; 2 października 2008 r., I UK 88/08, OSNP 2010, nr 7–8, poz. 100 oraz Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. A. Jakubeckiego, tezy do art. 47710, SIP LEX i Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, pod red. T. Erecińskiego, tezy do tezy do art. 47710, SIP LEX).
Błędny jest zatem pogląd Kolegium, że sąd pracy jest związany zakresem odwołania i zawartymi w nim wnioskami, co z kolei ma wpływ na datę ustalenia terminu, w którym orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stało się ostateczne.
7. Dalej wskazać należy, że oświadczenie, na które powołuje się Kolegium nie tylko nie jest odwołaniem, ale nie wskazuje również, którego dotyczy orzeczenia. Wyrok Sądu Pracy, co wynika z jego treści, dotyczy decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], a nie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...]. Tylko ten drugi dokument znajduje się w aktach sprawy. Nie wiadomo zatem dokładnie, w jakim przedmiocie orzekał Sąd Pracy i jaki jest związek wydanego wyroku (jak i decyzji w nim wskazanej) z niniejszą sprawą (w szczególności odwołaniem, do którego strona odnosi się w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2019.r oraz orzeczeniem z dnia [...] listopada 2018 r.). Bez wyjaśnienia tych okoliczności nie można dokonać prawidłowej kwalifikacji prawnej sprawy.
Okoliczności tych, pomijając ograniczony zakres postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, nie sposób było ustalić na tym etapie, bowiem Kolegium wezwane do uzupełnienia akt administracyjnych (zarządzenie z dnia [...] grudnia 2019 r. i [...] lipca 2020 r.) wskazało, że nie dysponuje innymi dokumentami, niż zawarte w przesłanych aktach. Te jednak dokumenty nie są wystarczające do ustalenia stanu faktycznego w zakresie koniecznym do załatwienia sprawy zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.). Stwierdzając zatem naruszenie tych przepisów, w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
W ponowionym postępowaniu organ będzie związany przedstawioną wyżej oceną prawną i wskazaniami dotyczącymi przede wszystkim uzupełnienia postępowania dowodowego (art. 153 p.p.s.a.).