Uzasadnienie
Orzeczeniem z [...] marca 2016r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska uznała sierż. M.Z. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. W związku ze złożonym od powyższego orzeczenia odwołaniem, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.
Rozkazem personalnym z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], wydanym dla celów ewidencyjnych, Dowódca jednostki Wojskowej stwierdził fakt zwolnienia sierż. M.Z. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lipca 2016 r. i przeniósł do rezerwy wskutek ustalenia przez Wojskową Komisję Lekarską niezdolności do służby.
Od powyższego rozkazu sierż. M.Z. wniósł odwołanie. W odwołaniu zarzucił naruszenie art. 11 pkt 3 w zw. z art. 115 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm., dalej: u.s.w.ż.z.), ponieważ mimo iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa, żołnierz zawodowy powinien mieć prawo odwołania się do wyższego przełożonego a następnie do sądu administracyjnego. Ponadto podniósł, że rozkaz personalny powinien być wydany po fakcie odmowy ustalenia wykonania orzeczeń Komisji Lekarskich przez sąd oraz zarzucił rozkazowi personalnemu nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Dowódca Jednostki Wojskowej postanowieniem z [...] sierpnia 2016r. nr [...] – na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 2 i 3 u.s.w.ż.z. – stwierdził niedopuszczalność odwołania od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej z [...] sierpnia 2016 r. nr [...].
Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z., zgodnie z którym, w przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. Z kolei ust. 2 art. 115 ww. ustawy stanowi, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Zgodnie zaś z art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z. do którego m.in. odsyła przywołany wyżej art. 115 ust. 2 tej samej ustawy, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby.
Organ zaznaczył, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, rozkaz personalny wydany dla celów ewidencyjnych o którym mowa w art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. nie może być utożsamiany z rozkazem personalnym w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 2 u.s.w.ż.z. i nie stanowi on decyzji administracyjnej. Na potwierdzenie powyższego organ przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sadów administracyjnych. Zauważyć bowiem należy, że zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby wojskowej, na podstawie art. 11 ust. 3 u.s.w.ż.z. następuje z mocy prawa. Wydawany w tej sytuacji rozkaz o zwolnieniu ze służby (rozkaz personalny wydany do celów ewidencyjnych) nie wpływa na prawa i obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa, ponieważ gdyby rozkaz taki nie został wydany, to i tak z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby, nastąpiłby skutek prawny w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej (art. 155 ust. 2 u.s.w.ż.z.).
Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej w takiej sytuacji wydawany jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza on jedynie to co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Skoro zaś rozkaz personalny podjęty na podstawie art. 11 pkt 3 i art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. wydawany jest dla celów porządkowych to nie stanowi on decyzji administracyjnej. W tej sytuacji prezentowane w odwołaniu stanowisko, że od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z [...] sierpnia 2016 r. przysługuje odwołanie jest chybione, skoro rozkaz ten nie stanowi decyzji administracyjnej.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi M.Z. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:
- 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 11 pkt 3 i art. 115 ust. 2 i 3 u.s.w.ż.z. w zw. z art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, ponieważ u.s.w.ż.z. wyraźnie nie wyłącza jak to uczyniono w art. 8 ust. 2 tej ustawy możliwości zaskarżenia decyzji o zwolnieniu ze służby dla celów ewidencyjnych;
- 2. przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- - art. 7 K.p.a. ponieważ nie dopełniono obowiązku stania na straży praworządności i z urzędu nie podjęto wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie miano na względzie słusznego interesu skarżącego a kierowano się tylko interesem społecznym,
- - art. 8 K.p.a. ponieważ nie prowadzono postępowania w sposób budzący zaufania skarżącego do władzy publicznej, gdyż z góry przyjęto, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie przysługuje,
- - art. 10 § 1 K.p.a. ponieważ nie dopełniono obowiązku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem postanowienia nie umożliwiono prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów postępowania,
- - art. 77 § 1 K.p.a. ponieważ nie dopełniono obowiązku z sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
- - art. 80 K.p.a. ponieważ w sprawie nie dopełniono obowiązku ocenienia jej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a tym samym nie udowodniono, że przedmiotem sprawy jest decyzja administracyjna,
- - art. 124 § 2 K.p.a., art. 126 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. ponieważ w uzasadnieniu faktycznym postanowienia w ogóle nie odniesiono się do twierdzeń skarżącego, zwłaszcza co do faktu istnienia decyzji konstytutywnej, kształtującej prawo,
- - art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: P.p.s.a.) ponieważ w sytuacji gdy dany akt prawny nie można prawnie zaskarżyć a dotyczy uprawnień lub obowiązków, dopuszczalne jest jego zaskarżenie na zasadach określonych w P.p.s.a. (art. 52). Wtedy to odwołanie należy traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo na postanowienia kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 2 P.p.s.a.)
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W ocenie Sądu, kwestionowanemu postanowieniu nie można postawić skutecznego zarzutu naruszenia prawa w rozumieniu w art. 145 P.p.s.a., w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu. Przede wszystkim należy zauważyć, że organ dokonał prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i dokonał prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanego rozstrzygnięcia.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej stwierdzające niedopuszczalność odwołania od rozkazu personalnego Dowódcy Jednostki Wojskowej, stwierdzającego fakt zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek ustalenia przez Wojskową Komisję Lekarską niezdolności do służby.
W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 609).
Przepis art. 111 u.s.w.ż.z. określa przesłanki obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z treścią pkt. 3 tego przepisu żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzekła o niezdolności skarżącego do służby wojskowej (orzeczenie z [...] marca 2016r. nr [...]). Następnie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem z [...] lipca 2016r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.
Zgodnie z treścią art. 115 ust. 2 u.s.w.ż.z., zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 3, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. W takim przypadku dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych (art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z.). Słusznie zatem uznał organ odwoławczy, że wydawany w takiej sytuacji rozkaz o zwolnieniu ze służby (rozkaz personalny wydawany do celów ewidencyjnych) - w przedmiotowej sprawie rozkaz z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] - nie wpływa na prawa i obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa, ponieważ nawet gdyby rozkaz taki nie został wydany, to i tak z dniem uzyskania przez orzeczenie komisji lekarskiej przymiotu ostateczności nastąpiłby skutek prawny w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej (art. 115 ust. 2 u.s.w.ż.z.).
Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej - jak zasadnie przyjął organ - z uwagi na ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby żołnierza zawodowego wydawany jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza on jedynie to co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Skoro zaś rozkaz personalny podjęty na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. wydawany jest dla celów porządkowych, to nie stanowi on decyzji administracyjnej.
Mając na względzie powyższe uznać należy, iż organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością środka zaskarżenia z przyczyn przedmiotowych tj. wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozkazu personalnego stwierdzającego fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.