Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Rady Miejskiej, na podstawie art. 43 ust. 1 i art. 31a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn.zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił przyznania D.B. zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy może być przyznany osobie, której dochód nie przekracza kwoty ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy, tj. nie przekracza kwoty 461,00 zł. Wysokość zasiłku okresowego oblicza się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że łączny dochód D.B., będącej osobą samotną, wynosi 461,00 zł. Różnica między tym dochodem a kryterium zgodnym z art. 4 ust. 1 pkt. 1 powyższej ustawy jest równa 0 (461,00zł-461,00zł = 0zł), zatem nie jest możliwe przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Z uwagi jednak na trudną sytuację materialną przyznana została odrębną decyzją pomoc w formie zasiłku celowego na m-c marzec br. w wysokości 40,00zł (słownie: czterdzieści złotych) z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat, bieżących potrzeb i leków.
W dniu [...] marca 2004r. D.B. odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu Skarżąca powoływała się na swoją trudną sytuację materialną i życiową, wynikającą z faktu, iż nie posiada ona aktualnie wystarczających środków finansowych odpowiadających jej potrzebom bytowym. Zdaniem Skarżącej, jej podanie o przyznanie zasiłku okresowego powinno zostać ponownie rozpatrzone, a cała sprawa dokładnie i wnikliwie zbadana jeszcze raz, bowiem w jej przekonaniu jest ona osobą, której pomoc z funduszy opieki społecznej w formie zasiłku okresowego powinna zostać przyznana.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z przepisami prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 4 w/w ustawy zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, ustalony zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że D.B. jest osobą samotnie gospodarującą, a jej miesięczny dochód wynosi 461.00 zł. tak więc w świetle powyższych przepisów nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku okresowego, a powołane przez nią w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji argumenty uprawniają jedynie do ubiegania się o inne formy wsparcia z pomocy społecznej.
Dnia [...] kwietnia 2004 r. D.B. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, opisując swoją ciężką sytuację materialna i życiową oraz wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 roku - - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów. Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
W ocenie Sądu skarga okazała się zasadną w tym zakresie, w jakim pozwoliła na kontrolę prawidłowości i zgodności z prawem wydanych w toku przedmiotowej sprawy decyzji przez organ I i II instancji.
Należy zaznaczyć, iż zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt. 1a i 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem przepisów, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 31 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem art. 31 ust. 4 zasiłek okresowy ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż 19 zł. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w myśl art. 4 ust.
1. przysługuje osobom i rodzinom, których dochód ha osobę w rodzinie, ustalony w obwieszczeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwoty dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003r. (M.P. z dnia 30 kwietnia 2003r.), nie przekracza w przypadku osoby samotnie gospodarującej 461 złotych. W przedmiotowej sprawie dochód Skarżącej co prawda wynosił łącznie 461 z ł (stały zasiłek wyrównawczy w kwocie 319,30zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 141,70zł.), niemniej jednak powyższej kwoty nie przekroczył. Błędnie zatem organ odwoławczy przyjął, iż wobec faktu, że różnica pomiędzy kryterium dochodowym a uzyskanym dochodem Skarżącej wynosi 0zł (461zł-461zł=0zł). zasiłek okresowy nie może zostać przyznany.
Zdaniem Sądu z art 31 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wynika, iż wysokość zasiłku obliczana jako różnica pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, odnosi się jedynie do górnej a nie dolnej granicy wysokości przyznawanego zasiłku. W każdym przypadku gdy wnioskodawca spełniał określone przez ustawodawcę kryteria wysokość powyższego zasiłku nie mogła być niższa niż 19 zł. co wynika bezpośrednio z brzmienia przepisu art. 31 ust.
4. Stanowisko takie zostało także wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 1998r. I SA 1682/97 LEX nr 45811, gdzie stwierdzono jednoznacznie, że: "Z art. 31 ust. 4 ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej wynika, że sztywno została określona tylko dolna granica zasiłku, natomiast górna wysokość nie może przekraczać kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, ale może być też niższa od tego kryterium, skoro przepis stanowi, że zasiłek ustala się do wysokości, a nie w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym a dochodem ".
W ocenie Sądu także decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 31 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dotyczącego wysokości zasiłku okresowego. W związku z powyższym i ta decyzja ostać się nie mogła.
Przechodząc do analizy zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji należy stwierdzić, iż organ ten przyjął błędną podstawę prawną, gdyż powołując się na art. 138 § 2 KPA. a nie na art. 138 § 1 pkt 1 KPA, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 KPA "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części'". W przypadku więc utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji prawidłową podstawę prawną stanowi art. 138 § 1 pkt. 1 KPA, zgodnie z którym "organ odwoławczy wydaje decyzje, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję". W uzasadnienia organ odwoławczy nie odniósł się do błędnie przyjętej kwalifikacji prawnej ani też nie dokonał jej sprostowania.
Niezależnie od powyższego zaskarżona decyzja została również wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, który, pomimo wad i wzajemnej sprzeczności pomiędzy podstawą prawną i uzasadnieniem decyzji organu I instancji, nie uchylił wadliwej decyzji i utrzymał ją w mocy. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega bowiem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie V SA 3872/00 Lex nr 78936). Organ odwoławczy powinien zatem ponownie merytorycznie rozpatrzyć przedmiotową sprawę a nie odnieść się wyłącznie do zarzutów podniesionych w odwołaniu i utrzymać wadliwą decyzję organu I instancji. Podkreślić należy, iż wadliwość decyzji organu I instancji wynikała z uchybień proceduralnych polegających na wzajemnej sprzeczności w podstawie prawnej przyjętej w decyzji, a mianowicie art. 31a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a podstawie prawnej przyjętej w uzasadnieniu, a więc art. 31 ust. 1 powyższej ustawy. Art. 31a ust. 1 dotyczy bowiem bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego lub celowego, natomiast art. 31 ust. l zasiłku okresowego, który był przedmiotem wydanej przez organ I instancji decyzji.
Ponadto w ocenie Sądu wadliwość wyżej wymienionej decyzji polegała na naruszeniu prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 31 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, dotyczącej wysokości przyznawanego zasiłku okresowego. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, również decyzja organu pierwszej instancji nie mogła zostać utrzymana w mocy.
Prowadząc ponownie postępowanie organ administracji publicznej rozstrzygnie o wniosku skarżącej zgodnie z ww. przepisami prawa, uwzględniając przede wszystkim fakt spełniania przez skarżącą ustawowych przesłanek przyznania zasiłku okresowego w wysokości zagwarantowanej przez ustawodawcę, stosując obowiązujące w chwili rozstrzygania przepisy prawa i ewentualnie właściwe przepisy intertemporalne.
Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.