Uzasadnienie
Wójt Gminy decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] - na podstawie m.in. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.), art. 2 ust. 2, art. 3, art. 16a oraz art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.) - odmówił Z.P. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na matkę M.P..
Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskujący zamieszkuje razem z niepełnosprawnymi rodzicami w jednym domu i opiekuje się nimi w pełnym zakresie. M.P. - osoba na którą wnioskowane jest świadczenie - nie dowidzi i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, ojciec natomiast choruje na astmę, oddycha przy pomocy butki tlenowej i wymaga pomocy we wszystkich codziennych czynnościach.
Ponadto organ pomocy społecznej wskazał, że miesięczny dochód w rodzinie wnioskującego wyniósł w przeliczeniu na członka rodziny 791,31 zł i przekroczył dopuszczalne kryterium dochodowe które wynosi 764,00 zł. Ustalając dochód rodziny wnioskującego organ podał, że dochody rodziny wnioskującego kształtują się następująco: 1. dochód wnioskującego, 2. dochód M.M. – konkubiny z którą wnioskujący wspólnie wychowuje dziecko, zgodnie z przedłożonym świadectwem pracy, został uznany za utracony, jednakże na podstawie przedłożonych umów ustalono, że uzyskała ona w miesiącu marcu 2017 r. z tytułu zatrudnienia w firmie S sp. z o. o. dochód w wysokości 1.904,62 zł. Ogólny miesięczny dochód rodziny osoby wnioskującej po uwzględnieniu dochodu uzyskanego z nowej umowy wyniósł 1.904,62 zł.
Ustalając dochód rodziny osoby wymagającej opieki w roku kalendarzowym 2016 organ podał, że na dochód składają się: 1. dochód netto M.P. - osoby na którą wnioskowane jest świadczenie w wysokości 8182,72 zł, 2. dochód netto H.P. w wysokości 18.410,78 zł.
Dochód miesięczny rodziny osoby wymagającej opieki wyniósł 2.216,12 zł.
Dochód miesięczny rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki po uwzględnieniu alimentów świadczonych przez wnioskodawcę na rzecz osoby spoza rodziny, w przeliczeniu na 5 osób w rodzinie, daje dochód rodziny w przeliczeniu na osobę 791,31 zł.
Dalej organ I instancji podał, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764,00 zł. Miesięczny dochód rodziny wnioskującego w przeliczeniu na osobę wyniósł 791,00 zł, przekraczając kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do ww. świadczenia.
Od powyższej decyzji odwołał się Z.P., podnosząc, że dochód rodziny przewyższa kwotę uprawniającą do przyznania świadczenia tylko dlatego, że do dochodu rodziny doliczono dochód konkubiny, podczas gdy w ocenie odwołującego organ powinien wziąć pod uwagę status prawny członka rodziny, a nie stan faktyczny wspólnego gospodarowania przy ustalaniu dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w wysokości - 791,31 zł oraz włączając do rodziny wnioskującego jego konkubinę M.M., albowiem wnioskujący wychowuje wraz z konkubiną córkę, co przesądza o zaliczeniu konkubiny do składu rodziny wnioskującego. Ustalając dochód rodziny organ prawidłowo też ustalił liczbę osób w rodzinie przeliczając dochód na 5 osób.
Tym samym dochód ten przekroczył kwotę uprawniającą do specjalnego zasiłku opiekuńczego, która wynosi 764 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że wobec jednoznacznego sformułowania art. 16a u.ś.r., brak jest możliwości przyznania stronie żądanego świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, pomimo sprawowania przez wnioskującego faktycznej opieki nad rodzicami.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z.P. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- 1. § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015 r., poz. 1238, dalej: rozporządzenie z 7 sierpnia 2015 r.), poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dochód rodziny skarżącego po przeliczeniu na osobę jest wyższy od kwoty uprawniającej do specjalnego zasiłku opiekuńczego,
- 2. art. 3 pkt 16 u.ś.r. poprzez uznanie, że konkubina stanowi rodzinę.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł także o zwrot od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego - radca prawny, w piśmie procesowym z [...] marca 2018 r. podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wszystkie żądania i twierdzenia zawarte w skardze. Pełnomocnik wniosła także o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały w żaden sposób pokryte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się nieuzasadniona.
W sprawie niniejszej organ odmówił skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.
Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką stanowił art. 16a ust. 2 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (764 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.
Stosownie do definicji zawartych w art. 3 u.s.r.:
- - dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (pkt 2);
- - dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (pkt 2a);
- - okres zasiłkowy oznacza okres od dnia [...] listopada do dnia [...] października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (pkt 10);
- - rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (pkt 16);
Z kolei zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 u.ś.r. za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny - w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Podstawę odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia stanowiło przekroczenie kryterium dochodowego, które wynikało z uwzględnienia w dochodzie rodziny osoby sprawującej opiekę, dochodu uzyskanego przez konkubinę skarżącego – M.M. - w wysokości 1.904,62 zł. Rozstrzygnięcie w tym zakresie jest prawidłowe. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 16a ust. 2 u.ś.r., przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uwzględnia się łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki. Skoro - zgodnie z art. 3 pkt 16 u.ś.r. - rodzinę stanowią także rodzice dzieci, a z akt sprawy wynika, że skarżący wraz z konkubiną wychowuje córkę, to prawidłowo organy do składu rodziny zaliczyli konkubinę skarżącego. Ustalając dochód rodziny organy prawidłowo też ustaliły liczbę osób w rodzinie przeliczając dochód (w tym dochód konkubiny) na 5 osób. Zatem zarzut naruszenia art. 3 pkt 16 u.ś.r. okazał się nieuzasadniony.
Nieuzasadniony okazał się także zarzut sformułowany w punkcie 1 skargi. Owszem, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2015 r., od dnia 1 listopada 2017 r. wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., wynosi 844,00 zł, jednak zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428), od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r., wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., wynosi 764,00 zł.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
O kosztach przyznanych pełnomocnikowi strony skarżącej tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - § 21 ust. 1 pkt 1 lit c. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.).