Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, na zasadzie m.in. art.138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymano w mocy – opartą na przepisach art.32 i art.43 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz.414 ze zm.) – decyzję z dnia [...] odmawiającą przyznania R. A. zasiłku celowego na pokrycie kosztów naprawy jednej pary obuwia. Organ odwoławczy doszedł bowiem do przekonania, iż jest ona trafna. Odwołujący się spełnia kryterium dochodowe oraz jedną z przesłanek z art.3 ustawy o pomocy społecznej, nadto będąca przedmiotem sprawy potrzeba, w jego ocenie, mieści się w granicach celów pomocy społecznej. Niemniej jednak zważył, iż w sytuacji, w której przedmiotowe obuwie pochodzi z otrzymanego świadczenia rzeczowego od organu, a jego pracownik nie stwierdził konieczności naprawy, zgłoszona potrzeba nie jest niezbędną potrzebą bytową i nie wymaga zaspokojenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, kwestionując trafność ustaleń i rozważań poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W szczególności podniósł, iż błędnym i gołosłownym jest pogląd tego organu, jakoby posiadane przez niego obuwie nie wymagało naprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji i dodając, że obuwie ulega stałym zamianom, stąd po kilku miesiącach używania może nadawać się do naprawy. Nadto wskazał, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji, skarżący wniósł o przyznanie mu zasiłku na zakup nowego obuwia, zaś Kolegium negatywną decyzję uchyliło i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, bo z materiału sprawy wynikało, że wymaga ono regeneracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
skarga musiała odnieść skutek, albowiem w świetle jej zarzutów zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie nadawały się do obrony. Na wstępie należy wszak wyjaśnić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 i art.103 powyższej ustawy Przepisy wprowadzające... oraz art.13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów tej ostatniej ustawy.
Jak stanowi art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, albo stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te dokonują kontroli legalności z urzędu, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, zaś wedle treści art. 135 tej ustawy władne są zastosować przewidziane nią środki również w stosunku do innych aktów wydanych w granicach danej sprawy, jeśli może się to przyczynić do końcowego jej załatwienia.
Przeprowadzone w tych granicach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, wykazało, że są one przedwczesne, a z powodu niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i gołosłownych konkluzji uchylają się spod oceny legalności. Przeto z powodu wadliwości proceduralnych nie mogły się ostać.
Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest kwestia zasiłku celowego, a więc jednego ze świadczeń z pomocy społecznej, do których bezspornie skarżący generalnie ma prawo, spełnia bowiem przepisane kryteria. Zasiłek celowy przyznawany jest na podstawie uznania administracyjnego, co nie oznacza pozbawionej kryteriów dowolności organu; uznanie to nie pozostaje również poza kontrolą instancyjną oraz sądowoadministracyjną. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przedmiotowej sprawie (zasiłku celowego) organ administracyjny wydaje decyzję oceniając w świetle art.32 ustawy o pomocy społecznej całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., oraz charakter żądania, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli podopiecznych danego ośrodka pomocy społecznej i posiadane środki, a więc analizując czynniki subiektywne i obiektywne. Czyni to wszak wedle reguł procesowych.
Organy orzekające tych zasad nie miały na uwadze, albowiem rozstrzygając sprawę bądź nie wskazały żadnego motywu, bądź powołały się na okoliczność, której w żaden sposób nie wykazały. Mianowicie z lakonicznego uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji (nie spełniającego wymogów art.107 §3 k.p.a.) wynika, że żądanie nie mieści się w ramach celów pomocowych. Pogląd ten słusznie odrzucił organ odwoławczy, który jednakowoż nie uwzględnił żądania z innej przyczyny. Stanął bowiem na stanowisku, że naprawa obuwia skarżącego nie jest niezbędną potrzebą bytową w okolicznościach, w których posiadane przez skarżącego obuwie nie wymaga naprawy. Otóż ta konkluzja organu odwoławczego nie znajduje żadnego oparcia w materiale sprawy. Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy sądowej o sygn. 4 II SA/Ka 1056/03 wynika, że jedyne obuwie, jakim skarżący dysponuje, przyznano mu w miesiącu [...]. Wbrew twierdzeniom organu w aktach tych nie zawarto żadnego dowodu pozwalającego na ocenę stanu tego obuwia, w szczególności brak jest protokołu oględzin (zwanego lustracją), z którego wynikać miał brak podstaw żądania jego naprawy.
Zatem dostrzec wypadło gołosłowność wywodów organów, niezależnie od sprzeczności jawiącej się pomiędzy wywodami motywów decyzji i uzasadnieniem odpowiedzi na skargę, w której trafnie podniesiono, że stan używanego obuwia ulega stałym zmianom na niekorzyść. Zatem zasady doświadczenia życiowego wskazują na co najmniej możliwość częściowego zużycia się butów, które zapewne nie są nadzwyczajnej jakości, a więc na zasadność wniosku. W tych okolicznościach sprawa nie dojrzała do rozstrzygnięcia, a jeśli nadto zapadłe w niej decyzje uchylają się spod oceny legalności, należało je uchylić.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, o ile nie okaże się ona bezprzedmiotowa, właściwy organ uzupełni materiał dowodowy w naprowadzonych kierunkach, a następnie poczyni poprawne ustalenia faktyczne, dając im wyraz w przepisany sposób, które to fakty wnikliwie rozważy, mając na uwadze powyższe wywody. Pozwoli to na wydanie trafnej decyzji, którą organ umotywuje zgodnie z wymogami art.107 §3 k.p.a., zważając na potrzebę szczególnego uzasadnienia w sprawach, w których dominuje uznanie administracyjne.
Co mając na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. c i art.135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Wyrzeczenie w trybie art.152 tej ustawy pominięto z uwagi na charakter zapadłych rozstrzygnięć.