Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 32 i 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 roku (Dz. U. Nr 64 poz. 414 z 1998 roku z późn. zm.) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. odmówił R. A. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu obuwia.
Z uzasadnienia wskazanej decyzji wynikało, iż przyczyną odmowy przyznania stronie zasiłku celowego było wcześniejsze przyznanie innego świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
R. A., nie godząc się ze stanowiskiem organu administracji złożył odwołanie, w którym wniósł o zmianę decyzji z dnia [...] i przyznanie mu pomocy finansowej na zakup 1 pary obuwia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone przez R. A. rozstrzygnięcie organu administracji I instancji, stwierdzając, iż odwołujący spełnia wszelkie warunki określone w ustawie o pomocy społecznej do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, jednakże pracownik socjalny dokonał lustracji posiadanego przez odwołującego obuwia i uznał, iż nie zachodzi niezbędność zakupu dodatkowej pary butów.
Organ Administracji II instancji podniósł nadto, iż zaskarżona decyzja nosi cechy uznania administracyjnego, a wobec stwierdzenia iż zakup obuwia nie jest konieczny, nie można stwierdzić naruszenia granic tego uznania.
Uznawszy decyzję tę jako niezgodną z prawem, R. A. skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania kwestionując prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych odnoszących się do konieczności zakupu przez niego obuwia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Administracyjne w K. wniosło o oddalenie skargi podnosząc, iż w sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ze względu na wystarczające ustalenia organu administracji I instancji co do oceny słuszności zawartego we wniosku strony żądania. Organ administracji zauważył, iż istotnie stan obuwia ulega zmianom, a zatem w kilka miesięcy po wydaniu decyzji może nie nadawać się do wykorzystania, co nie oznacza jednak, iż ocena stanu tego obuwia dokonana przez pracownika socjalnego w chwili wydawania decyzji organu I instancji była nieprawidłowa.
Ponad powyższą argumentacje w odpowiedzi na skargę podniesiono, iż akta przekazywane wraz ze skargą zawierają wyłącznie decyzję I i II instancji oraz odwołanie skarżącego natomiast pozostała dokumentacja związana z wydaniem decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. znajdować się miała w aktach o sygnaturze II SA/Ka 1056/2003 Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny odczytał wskazane w odpowiedzi na skargę akta sądowe, w tym wniosek R. A. z dnia [...] i wywiad środowiskowy z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Zatem zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawa ta podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 poz. 1269). Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego ale również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego.
Zgodnie z powyższym, rozpoznając skargę R. A., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie nie tylko zawarte w niej zarzuty, ale również treść art. 134 p.p.s.a., uznał, w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem uznać, iż zaskarżona decyzja analizowana pod kątem jej zgodności z prawem podlegać musi uchyleniu, jako wydana z naruszeniem prawa procesowego w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd miał na względzie w szczególności treść przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 kpa.
Jak słusznie podkreślone zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie organów administracyjnych w przedmiocie przyznania zasiłku celowego wydawane w oparciu o regulacje prawną zawartą w ustawie z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 414 z 1998 r. z późn. zm.) mają charakter uznaniowy, a więc są to decyzje, przy wydaniu których wybór jednego z możliwych wariantów rozstrzygnięcia sprawy należy do organu administracji publicznej. Uprawnienie takie nie zwalnia jednak tego organu do obowiązku wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasad postępowania przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Powołując się tu na stanowisko judykatury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 roku sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243) należy stwierdzić, iż obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela uwidocznionym w treści art. 7 k.p.a. W przeciwieństwie do innych rodzajów luzów decyzyjnych uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej.
W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzeczeniu NSA z 11.VI.1982 r., SA 820/81 (OSPiKA 1982, Nr 1-2 poz. 22), jeśli w sprawach pozostawionych przez przepisy o uznaniu administracyjnemu interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Tworzy się w ten sposób domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia, chyba że brak jest ku temu realnych możliwości, pozytywne rozstrzygnięcie bowiem niemożliwe jest z przyczyn faktycznych albo gdy pozytywnemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie nie budzący wątpliwości interes ogólny.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że uznanie administracyjne – będące pewną ściśle określoną sferą swobody pozostawionej przez ustawę – nie oznacza w żadnym razie prawa organu do jakiegokolwiek dowolnego działania.
Z tych więc względów decyzje o uznaniowym charakterze podlegają sądowej kontroli legalności sprowadzającej się do oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego i to w taki sposób, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim kontroli podlegają takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego i czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego.
Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa,. a w szczególności z treścią art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż uznanie administracyjne nakłada na organ administracji szczególny obowiązek uzasadnienia swego stanowiska przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i logiki. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji nie wskazał na czym w istocie opiera stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Nie można bowiem uznać, iż podstawą do wydania decyzji odmawiającej przyznanie dofinansowania do zakupu obuwia, a zatem odmową pomocy finansowej w zaspokojeniu jednej z podstawowych potrzeb, jest treść wywiadu środowiskowego znajdująca się w odczytanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny aktach wskazanych przez organ administracji w odpowiedzi na skargę.
W wywiadzie tym bowiem brak jakiegokolwiek zapisu dotyczącego oceny w zakresie obuwia posiadanego przez wnioskującego o dofinansowanie zakupu, R. A. Wobec wymogów zawartych w treści art. 107 § 3 k.p.a., organ administracji ma obowiązek przedstawić fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, a także przyczyny dokonanych ustaleń. Kontrola sądu administracyjnego rozciągać się bowiem musi również na ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym, z których wywodzi się trafność zastosowania normy prawa materialnego.
W przypadku, gdy przyczyną odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego był stan posiadanego przez niego obuwia uznany za wystarczający, w aktach sprawy winien znaleźć się materiał dokumentując ten fakt. Powołanie się na dokonaną przez pracownika socjalnego lustrację obuwia nie zostało poparte żadną dokumentacją i musi zostać uznane za twierdzenie gołosłowne.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.
Konieczność należytego wyjaśnienia i rozważenia zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej materiału dowodowego wymaga dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także uzasadnienia które dowody i dlaczego uznane zostały za wiarygodne.
Jak wynika z akt sprawy, organ administracji publicznej II instancji nie dokonał żadnych samodzielnych ustaleń i ograniczył się wyłącznie do powołania na pogląd zaprezentowany w wywiadzie przeprowadzonym przez pracownika socjalnego nota bene – pogląd ten ogranicza się do stwierdzenia, iż obuwie zostało zakupione w miesiącu [...] i nie zawiera żadnych pojęć ocennych.
W konsekwencji z naruszeniem art. 7, 77 i art. 80 kpa, nie wyjaśniono w sposób należyty wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.
W powołaniu na powyższe argumenty nie można uznać, iż postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i że rozważono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób przekonywający. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej poczyni stosowne ustalenia, w oparciu o które będzie mógł rozważyć zebrany materiał dowodowy i wydać ponownie decyzję biorąc pod uwagę, co wskazane zostało wcześniej, iż obowiązki organu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są większe niż przy ustawowym skrępowaniu.
Wobec powyższego skarga zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
su.