Uzasadnienie
Burmistrz Miasta Cz.-D. postanowieniem z dnia 12 grudnia 1997 r. (...), wydanym na podstawie art. 121 par. 4 i par. 5 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ wezwał państwa Annę i Zbigniewa Dz. do uiszczenia grzywny w wysokości 69.664,32 zł w terminie do dnia 31 marca 1998 r. oraz do wykonania rozbiórki dwóch obiektów budowlanych /magazynowych/ z uporządkowaniem terenu po rozbiórce do dnia 31 marca 1998 r. - będących przedmiotem decyzji ostatecznej (...) z dnia 25 lutego 1997 r.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją ostateczną z dnia 25 lutego 1997 r. nakazano państwu Annie i Zbigniewowi Dz. rozbiórkę będących w budowie trzech obiektów budowlanych /magazynowych/ położonych na parceli nr 678/3 w Cz.-D. Wobec braku reakcji na upomnienie z dnia 27 sierpnia 1997 r. nie wykonanie rozbiórki dwóch obiektów na zobowiązanych nałożono grzywnę w celu przymuszenia obliczoną zgodnie z art. 121 par. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na powyższe postanowienie złożono dwa zażalenia. Jedno z nich pochodziło od państwa Anny i Zbigniewa Dz., a drugie złożył pan Zbigniew Dz. w imieniu Spółki "I.-D." /będąc jej dyrektorem/. W pierwszym zażaleniu państwo Dz. twierdzili, że obiekty do rozbiórki których zostali wezwani były zbudowane przez Spółkę "I.-D." w 1991 r. W związku z tym podnosili, że w stosunku do tych obiektów nie można nakazać rozbiórki z uwagi na treść art. 49 Prawa budowlanego z 1994 r.
Drugie odwołanie zawierało ogólne zarzuty zmierzające do wykazania działań organów zniechęcających potencjalnych inwestorów do inwestowania na Śląsku.
Wojewoda K. zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 maja 1998 r. na podstawie art. 134 Kpa stwierdził, że oba zażalenia zostały wniesione z uchybieniem terminu.
Postanowienie organu I instancji państwo Dz. otrzymali bowiem 2 stycznia 1995 r. z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie złożenia zażalenia.
Postanowienie uzyskało przymiot ostateczności w dniu 10 stycznia 1998 r., a zażalenia zostały sporządzone - jak wynika z umieszczonych na nich dat - w dniu 24 kwietnia 1998 r. Do organu wpłynęły 28 kwietnia 1998 r. Zażalenia zostały więc złożone po terminie przewidzianym art. 141 Kpa co przesądza o stwierdzeniu, że zostały złożone z uchybieniem terminu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożonej już wyłącznie przez państwo Dz., zarzucali oni organowi odwoławczemu "niezgodność faktów i niechęć do przyjęcia prawdziwych i uzasadnionych zarzutów", nie precyzując w bliższy sposób na czym powyższy zarzut miałby polegać.
W dodatkowym piśmie z dnia 29 czerwca 1998 r. - złożonym na żądanie Sądu - kwestionowali decyzję ostateczną z dnia 25 lutego 1997 r. podnosząc w szczególności brak podstawy prawnej do określenia w tej decyzji terminu rozbiórki, jak i samego zastosowania w stosunku do obiektów objętych decyzją art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.
Organ odwoławczy odpowiadając na skargę postulował jej oddalenie wskazując na złożenie zażaleń po terminie przewidzianym art. 141 Kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a z uwagi na jej zarzuty należy przede wszystkim stwierdzić, że jej przedmiotem jest jedynie postanowienie Wojewody K. z dnia 21 maja 1998 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta Cz.-D. z dnia 12 grudnia 1997 r.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność postanowienia.
Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa.
Oznacza bowiem weryfikacje w postępowaniu odwoławczym postanowienia ostatecznego /art. 16 par. 1/.
Stosownie do art. 141 par. 2 Kpa zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia stronie. Z akt sprawy wynika, że postanowienie organu I instancji zostało doręczone 2 stycznia 1998 r., a zażalenia na te postanowienie noszące datę sporządzenia 24 kwietnia 1998 r. wpłynęły do organu 28 kwietnia 1998 r. Już sama data sporządzenia zażaleń świadczy o złożeniu ich po terminie przewidzianym w art. 141 par. 2 Kpa. Ponieważ równocześnie strona nie skorzystała z przewidzianej w art. 58 Kpa możliwości przywrócenia terminu, która jest uwarunkowana prośbą zainteresowanego oraz uprawdopodobnieniem, że do uchybienia doszło bez jego winy - organ orzekający był zobowiązany do stwierdzenia złożenia odwołania z uchybieniem terminu.
Odnosząc się jeszcze do zarzutów skargi Sąd pragnie wyjaśnić skarżącym - mimo, że nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie - że wszelkie zarzuty zgłoszone w trakcie postępowania egzekucyjnego winny dotyczyć tego postępowania. Dopóki w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna będąca tytułem wykonawczym w danym postępowaniu organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania decyzji. Uzasadnieniem tego, że organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej jest to, że w postępowaniu egzekucyjnym nie powinno się rozstrzygać spraw ostatecznie już rozstrzygniętych, ale rozpatrywać kwestie wyłaniające się w toku samego postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - oddalił skargę.