Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...]r. – po rozpatrzeniu wniosków 14 osób będących mieszkańcami J. oraz skarżącymi w niniejszej sprawie – odmówił wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pn.budowa stacji selektywnej zbiórki odpadów, przewidzianej do realizacji na działce nr [...] w J. przy ul. R., zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta J. z dnia [...]r. nr [...].
W podstawie prawnej decyzji powołano art.149 § 3 i 150 § 1 kpa. W uzasadnieniu faktycznym organ wyjaśnił, że osoby które złożyły wniosek o wznowienie postępowania wskazały jako przesłankę wznowieniową art.145 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem organu wnioskodawcom przymiot strony nie przysługiwał. Organ bowiem w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ustalił krąg stron postępowania biorąc pod uwagę bliskość zabudowy mieszkaniowej z terenami inwestycji. Pozostali mieszkańcy, w tym wnioskodawcy mogli zapoznać się z aktami sprawy, w tym charakterem inwestycji oraz raportem oddziaływania inwestycji na środowisko poprzez podanie o niej informacji do publicznej wiadomości.
Wszyscy wnioskodawcy od powyższej decyzji złożyli odwołanie i zarzucili organowi orzekającemu naruszenie art.145 § 1 kpa. Twierdzili, że są właścicielami działek bezpośrednio przylegających do działki [...] dla której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, i oni bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu. Zdaniem odwołujących decyzja Prezydenta J. ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji polegającej na budowie stacji selektywnej zbiórki odpadów została wydana z naruszeniem ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o ochronie środowiska i Prawa budowlanego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując w jej podstawie prawnej art.138 § 1 pkt 1 kpa i art.149 § 3 kpa. W motywach organ przyznał, że jedną z przesłanek wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis ten ogranicza możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania do podmiotów mających przymiot strony w danym postępowaniu. Podmiot ma przymiot strony w danym postępowaniu gdy to postępowanie dotyczy jego interesu prawnego – art.28 kpa. Organ I instancji ustalił strony przedmiotowego postępowania mając na uwadze ich interes prawny a odwołujących się za strony nie uznał.
SKO wskazało także na uchwałę 5 sędziów NSA z 4.12.1995r., VI SA 2925 z której wynika, iż stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek. Użyte określenie "mogą" zdaniem organu oznacza, iż nie każdy właściciel sąsiedniej nieruchomości jest stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił strony postępowania biorąc pod uwagę położenie ich zabudowań i przepisy prawa. Nadto organ ten przeprowadził postępowanie związane z informowaniem społeczności lokalnej o projektowanym zamierzeniu inwestycyjnym, a w trakcie tych czynności odwołujący się nie wystąpili z zastrzeżeniami czy wnioskami.
Wszyscy autorzy wniosków o wznowienie postępowania złożyli na decyzję ostateczną wspólną skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej akcentowali ponownie, że są właścicielami działek bezpośrednio sąsiadujących z działką [...], ale o postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej działki nie zostali przez organ I instancji zawiadomieni, co stanowi naruszenie art.10 i 61 § 4 kpa. Z kolei zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Akcentowali, że organ I instancji w sprawie w której wydano decyzję objętą wnioskiem o wznowienie, uznał za strony postępowania tylko właścicieli 5 działek z uwagi na położenie ich zabudowań, a organy orzekające w sprawie o wznowienie postępowania nie wyjaśniły kryteriów dokonanej selekcji.
Podtrzymano także zarzuty co do niezgodności z prawem decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta J. z [...]r. w przedmiocie warunków zabudowy i wniesiono o uchylenie, zmianę lub unieważnienie zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga wpłynęła do Sądu przed dniem 1 stycznia 2004r. i w związku z tym zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30.8.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 z zm./ podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08,2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270 z zm./, dalej "ustawa p.p.s.a"
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja wydana na podstawie art.149 § 3 kpa, odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta J. nr [...] z dnia [...]r. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji pod nazwą budowa stacji selektywnej zbiórki odpadów przewidzianej do realizacji na działce nr [...] obręb [...] w J. przy ul,. [...]. To podkreślenie jest istotne z uwagi na fakt, że skarżący w skardze zgłosili także zarzuty pod adresem decyzji z dnia [...]r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, które to zarzuty na etapie kontroli decyzji o odmowie wznowienia postępowania są przedwczesne i nie mogą stanowić przedmiot oceny sądowej.
Instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli postępowanie w którym wydano dotychczasową decyzję, dotknięte było wadliwościami wyliczonymi w art.145 § 1 lub art.145a kpa.
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony /art.177kpa/.
Wszyscy skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta J. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu twierdząc, iż nie brali udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji mimo, iż są właścicielami działek bezpośrednio przylegających do działki nr [...] objętej tą decyzją.
Skarżący upatrywali zatem podstawę wznowienia postępowania w przepisie art.145 § 1 pkt 4 kpa.
Organy orzekające w sprawie stanęły na stanowisku iż skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącymi ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania, ale nie zakwestionowały iż są one właścicielami działek bezpośrednio przyległych do działki nr [...].
Zgodnie z art.149 § 3 kpa decyzję odmawiającą wznowienia postępowania można wydać tylko wtedy gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art.148 § 1 i § 2, a nie ma podstaw do jego przywrócenia.
Przyczyną odmowy wznowienia postępowania w sprawie nie było nie dochowanie terminu dla wniosku o wznowienie /to zagadnienie nie stało się przedmiotem badania i oceny organu/ ani przeszkody przedmiotowe lecz podmiotowe. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, nie będąca stroną w sprawie / Komentarz do kpa. B. Adamiak, J. Borkowski, CH Beck, Warszawa 1996r. str.653/ ale w ocenie – składu orzekającego – chodzi tutaj o bezsporne i oczywiste sytuacje nie posiadania przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją.
Co do zasady bowiem wskazanie we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki wymienionej w art.145 § 1 i 145a i złożenie wniosku w terminie z art.148 kpa skutkować powinno wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania / art.149 § 1 kpa/ bowiem stwierdzenie czy przyczyna wznowienia istotnie wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art.149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art.151 kpa.
Skład orzekający nie podziela poglądów orzekających w sprawie organów, które stały się podstawą wydania zaskarżonej decyzji, co do tego, że nie każdy właściciel działki sąsiadującej z działką objętą decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania ma w postępowaniu związanym z wydaniem tej decyzji przymiot strony.
Istotnie w uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 4.12.1995r. /sygn. VI SA 20/93/, Sąd ten stwierdził, że "stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek".
W uzasadnieniu powyższej uchwały podkreślono, że decyzję o warunkach zabudowy /w związku z art.47 ustawy o zagospodarowaniu i art.35 Prawa budowlanego/ wkracza w sferę praw i obowiązków właściciela sąsiedniej nieruchomości, a w każdym razie może wkraczać w rozumieniu art.28 kpa – w zakresie wykonywania prawa własności / a wiec i sposobu użytkowania/.
Dalej Sąd wywiódł, że omawiana decyzja jest wydawana w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego decydujący o sposobie wykonywania własności, co oznacza, że właściciel sąsiedniej nieruchomości jest uprawniony /niemal zawsze/ do występowania w charakterze strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, na podstawie art.28 kpa.
Podkreślić należy, że uprawnienie to związane jest z własnością /użytkowaniem wieczystym/ sąsiedniej nieruchomości, a nie znajdującymi się na niej zabudowaniami, jak twierdzą organy.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pochodzące z okresu po podjęciu wskazanej wyżej uchwały zajmowało jednolite stanowisko przyznające przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy wszystkim właścicielom /użytkownikom wieczystym/ sąsiednich działek, a nawet uznało za stronę postępowania właścicieli gruntów dalej położonych, o ile zamierzona inwestycja dotyczy ich bezpośrednio "wywołując dla nich uciążliwe skutki" /wyrok z 2.07.1997r. – sygn.akt II SA/Kr 62/96/.
W kontekście przytoczonej wyżej charakterystyki stron postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zaskarżoną decyzję skład orzekający uznał za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania – art.28 i 145 § 1 pkt 4 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art.135 i 152 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
S/G