Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r., które wpłynęło do organu w dniu [...]r., R.P.-S. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. o zwrot należności wynikłych z kosztów stawiennictwa jej pełnomocnika na wezwanie z dnia [...]r. celem uczestniczenia w wizji, jaka odbyła się w J. przy ul. [...]. Koszty powyższe wyliczono na kwotę [...] zł.
W odpowiedzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego aktem z dnia [...]r. nr [...], odmówił przyznania należności z tytułu kosztów podróży pełnomocnika, stwierdzając iż protokół z wizji nie zawiera wpisów, potwierdzających uczestnictwo, przy czym w zawiadomieniu o terminie przeprowadzenia tej czynności, nie wskazano skutków niestawiennictwa, zaś pełnomocnictwo do reprezentowania przed organami administracji wpłynęło w dniu [...]r., tj. po terminie wizji. Z kolei F.P. jako pełnomocnik R.P.-S. pismem z dnia [...]r. wniósł skargę do Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uważając odmowę zwrotu kosztów podróży za bezzasadną. Organ wyższego stopnia pismem z dnia [...]r. uznał skargę za nieuzasadnioną. Kolejna skarga do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego również nie odniosła skutku (pismo z dnia [...]r. nr [...]).
W tej sytuacji R.P.-S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednakże skarga została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 12 maja 2003 r. sygn.akt II SA/Ka 518/03 z powodu niedopełnienia wymogu uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie pismem z dnia [...]r. R. P.-S. wezwała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając oczywistą wadliwość wystosowanego do niej wezwania do stawiennictwa. Organ wezwania nie uwzględnił pismem z dnia [...]r.
Powołując się na bezskuteczność wezwania w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesionej w dniu [...]r., R. P.-S. wniosła o wydanie wyroku, stwierdzającego prawo do należności z tytułu kosztów stawiennictwa jej pełnomocnika. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż otrzymane pismo, informujące o wizji zawierało klauzulę "obecność stron obowiązkowa", stąd też jako strona poczuła się zobowiązana do uczestnictwa w czynności. W toku rozprawy sądowej, pełnomocnik skarżącej sprecyzował roszczenie, domagając się przyznania nie tylko zwrotu kosztów dojazdu na oględziny, ale i wszelkich należności wynikających z obowiązujących przepisów wraz z ustawowymi odsetkami od dnia ich przeniesienia oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Organ, którego działanie zaskarżono, w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżony akt nie narusza prawa.
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), rozpoznanie sprawy nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. Nadto, z mocy art. 99 ustawy – Przepisy wprowadzające... skład orzekający związany był oceną prawną, wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie II SA/Ka 518/03.
Oznacza to przesądzenie kwestii dopuszczalności skargi jako wniesionej na akt z zakresu administracji publicznej, dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisów prawa – po dopełnieniu przez skarżącą wymogu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Jak prawidłowo wskazał organ, którego działanie zaskarżono, art. 56 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przyznaje stronie zwrot kosztów osobistego stawiennictwa na wezwanie, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu oraz w przypadku, gdy strona została bez swojej winy błędnie wezwana do stawienia się. Brak zatem podstawy prawnej do przyznania należności w razie stawiennictwa strony lub jej pełnomocnika, którzy nie zostali wezwani do stawienia się, a jedynie zawiadomieni o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin zgodnie z wymogiem art. 79 § 1 kpa. Stawiennictwo w takim wypadku uzależnione jest od woli strony i w razie udziału w przeprowadzeniu dowodu nawet jeżeli leży to w jej interesie, nie może domagać się przyznania zwrotu kosztów wynikłych z tego faktu w trybie art. 56 kpa.
Wymogi formalne wezwania organu reguluje przepis art. 54 kpa. I tak, w wezwaniu należy wskazać:
- 1) nazwę i adres organu wzywającego,
- 2) imię i nazwisko wzywanego,
- 3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,
- 4) czy wezwany powinien stawić się osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie,
- 5) termin, do którego żądanie powinno być spełnione albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika,
- 6) skutki prawne niezastosowania się do wezwania.
Nadto, wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.
W niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. pismem z dnia [...]r., którego adresatem był L.D., zawiadomił o przeprowadzeniu oględzin nieruchomości położonej w J. przy ul. [...], stwierdzając iż obecność stron oraz kierownika budowy jest obowiązkowa. Zgodnie z rozdzielnikiem, pismo to otrzymali:
- 1) adresat,
- 2) R.P.-S.,
- 3) Prezydent Miasta J. Z dołączonych przez skarżącą dokumentów do sprawy II SA/Ka 518/03 (k. 5 akt sądowych, załącznik nr 1) wynika zatem, iż adresatem pisma z dnia [...]r. był L.D. Skarżąca otrzymała to pismo jako wymieniona w pozycji 2 rozdzielnika (podkreślenie w rozdzielniku). Jest przy tym poza sporem, iż skarżąca w postępowaniu administracyjnym, które zostało wszczęte z urzędu, legitymowała się przymiotem strony. W takiej sytuacji zgodzić się należy z zarzutem skargi, iż pismo zostało zredagowane wadliwie, biorąc pod uwagę wymogi z art. 54 § 1 kpa. Jednak literalne brzmienie pisma, nie pozwala stwierdzić, aby skarżąca była jego adresatem. Jako adresata wskazano bowiem L.D.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne są też wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej, zawarte w skardze z dnia [...]r. do Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (załącznik nr 3 do skargi II SA/Ka 518/03 oraz kserokopia k. 24 akt adm.). Otóż, nie negując prawdziwości przytoczonych w nim faktów, zauważyć przyjdzie, iż jeszcze przed terminem oględzin, wyznaczanych na dzień [...]r., bo około [...], pełnomocnik skarżącej osobiście kontaktował się z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, która pouczyła go o korzyściach, jakie płyną z aktywnego udziału strony w postępowaniu i wyraziła zgodę na reprezentowanie skarżącej przez pełnomocnika w trakcie czynności.
Dalej, pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż przyjechał do J. specjalnie w tym celu i przez cały czas trwania pozostawał do dyspozycji organu wzywającego na terenie posesji sąsiadującej z terenem oględzin. Żądanie zwrotu kosztów podróży zostało zaś złożone razem z pełnomocnictwem dopiero w dniu [...]r. po uświadomieniu sobie, że albo skarżąca została błędnie wezwana albo wyraźnie zlekceważona.
Treść tych wyjaśnień wskazuje, iż organ I instancji nie pouczył pełnomocnika skarżącej o obowiązku stawiennictwa w dniu [...]r., a przede wszystkim pełnomocnik nie wziął udziału w oględzinach nieruchomości sąsiedniej, której dotyczyło postępowanie administracyjne. Powyższe okoliczności jako obiektywne fakty, mimo subiektywnego przekonania skarżącej o obowiązku stawiennictwa, wynikłego z nieprecyzyjnego sformułowania doręczonego pisma organu z dnia [...]r., musiały zadecydować o braku podstaw do przyznania kosztów, wynikłych z obecności pełnomocnika skarżącej na terenie jej posesji w czasie przeprowadzenia dowodu. Nie zostały bowiem spełnione ustawowe przesłanki przyznania należności z tego tytułu, wymienione w art. 56 § 1 kpa, skoro wezwanie do stawiennictwa nie było adresowane do skarżącej, ani też jej pełnomocnik nie uczestniczył w czynności organu, co wynika nie tylko z treści protokołu (k. 10 akt adm.), lecz i jego wyjaśnień.
Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż skoro pełnomocnik skarżącej osobiście kontaktował się z Powiatowym Inspektorem dnia [...]r., co należy rozumieć w ten sposób, iż przebywał w siedzibie organu i pozostawał w J. jeszcze przez kilka dni po oględzinach, bowiem w dniu [...]r. zapoznał się z protokołem z tej czynności, rodzi się wątpliwość, czy przyjazd ze S. miał wyłącznie związek z pismem organu. Nie przedłożono bowiem biletów, z których wynikałaby data odbycia podróży. Innych kosztów, np. utraconego zarobku, pełnomocnik strony również nie wykazał.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszenia art. 56 § 1 kpa, skargę oddalił na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.